Επιφυλλίδα

Ένας σεμνός αγωνιστής από τη Γεωργία
Του Κωστή Παπαϊωάννου

«Όταν ταξιδεύω σε μια χώρα, δεν ρωτάω αν έχει καλούς νόμους αλλά αν αυτούς που έχει, εφαρμόζονται, γιατί καλοί νόμοι υπάρχουν παντού». Με αυτή τη φράση του Μοντεσκιέ αρχίζει την τελευταία έκθεσή του (Η ανατομία των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Γεωργία) ο εκεί Συνήγορος του Πολίτη. Στην έκθεση καταγράφεται μια ζοφερή εικόνα, ένα καταπιεστικό σύστημα στο οποίο εμπλέκονται όλες οι βαθμίδες της ιεραρχίας. Αναγκαίο υπόβαθρο αυτής της καταπίεσης η καλλιέργεια του φόβου. Τα στελέχη της αντιπολίτευσης παρακολουθούνται, εκβιάζονται, διώκονται και κρατούνται άδικα. Ιδιωτικές περιουσίες δημεύονται ή καταστρέφονται, οι ιδιοκτήτες τους υποχρεώνονται με απειλές να τις «δωρίσουν» στο κράτος. Ειδικές δυνάμεις εισβάλλουν στο στούντιο τηλεοπτικού σταθμού και αντιμετωπίζουν βίαια εργαζομένους και προσκεκλημένους, μεταξύ των οποίων και μέλη του Κοινοβουλίου. Στις διαδηλώσεις, η Αστυνομία χρησιμοποιεί παράνομα πλαστικές σφαίρες, ενώ είναι ισχυρές οι ενδείξεις για την ύπαρξη και δράση παραστρατιωτικής μονάδας μασκοφόρων με σκοπό τον εκφοβισμό διαδηλωτών και αντιφρονούντων.

Εν ολίγοις, κυριαρχεί η ατιμωρησία και απουσιάζει η διάκριση των εξουσιών.

Γιατί καταγράφονται αυτά σε τούτη την επιφυλλίδα; Στο κάτω κάτω η Γεωργία δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία χώρα με βεβαρημένο μητρώο παραβιάσεων δικαιωμάτων. Το ιδιαίτερο στοιχείο είναι ο Συνήγορος του Πολίτη. Αυτή η ανεξάρτητη αρχή στη Γεωργία δεν είναι απλώς μεσολαβητής

Οι ανεξάρτητες αρχές δεν είναι περιττή πολυτέλεια, όπως μερικοί επιπόλαια υποστηρίζουν. Σε χώρες με ελλειμματική δημοκρατία, λειψή κοινωνία των πολιτών και διογκωμένη κρατική εξουσία μπορεί μια τέτοια ομάδα ανθρώπων να κάνει τη διαφορά

μεταξύ κράτους και πολιτών. Είναι ο κυριότερος φορέας καταγραφής και καταγγελίας της κρατικής τρομοκρατίας. Δεν περιορίζεται σε γενικότητες, αλλά τεκμηριώνει αναλυτικά τη δράση του γενικού εισαγγελέα και του επικεφαλής του Τμήματος Ειδικών Επιχειρήσεων του υπουργείου Εσωτερικών ως των κυριότερων φορέων αυθαιρεσίας.

Είχα την τύχη να γνωρίσω τον Συνήγορο του Πολίτη Sozar Subari, έναν ιδιαίτερα σεμνό και χαμηλών τόνων άνθρωπο με μεγάλη πίστη στην έννοια του Δικαίου. Η δράση του δισυπόστατη. Από τη μια λειτουργεί απολύτως θεσμικά και με επιμονή απευθύνεται στο Κοινοβούλιο, δυστυχώς σε ώτα μη ακουόντων: τα τελευταία δύο χρόνια «δεν βρέθηκε επαρκής χρόνος» για να εξεταστούν αναλυτικά οι εκθέσεις του, παρ΄ όλο που σύμφωνα με τον νόμο αναφέρεται στο Κοινοβούλιο. Από την άλλη, όποτε χρειάστηκε, έχει διαπιστώσει ο ίδιος στον δρόμο την αυθαιρεσία των αρχών ασφαλείας, ενίοτε και εις βάρος της σωματικής του ακεραιότητας. Από τη γνωριμία και τη συζήτηση μαζί του κρατώ δύο διαπιστώσεις. Οι ανεξάρτητες αρχές δεν είναι περιττή πολυτέλεια όπως μερικοί επιπόλαια υποστηρίζουν. Σε χώρες με ελλειμματική δημοκρατία, λειψή κοινωνία των πολιτών και διογκωμένη κρατική εξουσία μπορεί μια τέτοια ομάδα ανθρώπων να κάνει τη διαφορά. Παράλληλα όμως, αυτές οι αρχές χρειάζονται συστηματική διεθνή υποστήριξη. Στην περίπτωση της Γεωργίας, οι ανοιχτοί δίαυλοι με την Ευρώπη και η συνεχής ενίσχυση από τον επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης κρατούν ζωντανή την ελπίδα ανθρώπων σαν τον Sozar Subari για μια δημοκρατική προοπτική.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου