Όταν η κοινωνία πολιτών λειτουργεί (και) αρνητικά

ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΣΥΝΘΕΤΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ
ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ
ΠΟΥ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΝ. Ο ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΒΟΥΛΓΑΡΗ ΠΟΥ, ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΙΤΙΚΗ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ, ΘΑ ΦΑΝΕΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΡΗΣΙΜΟ ΤΟΣΟ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΟΣΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΥ ΚΟΙΝΟ
Η βιβλιογραφία για τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία και πολιτική εμπλουτίζεται σταθερά τα τελευταία χρόνια, γεγονός που αντανακλά την ανάπτυξη και την ωρίμαση της ελληνικής πολιτικής επιστήμης. Το νέο βιβλίο του Γιάννη Βούλγαρη αποτελεί μια σημαντική συμβολή στη συστηματική προσπάθεια που γίνεται τις τελευταίες δύο δεκαετίες να μελετηθεί και να ερμηνευθεί η πορεία, η συγκρότηση και η εξέλιξη της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Το βιβλίο είναι κατά κάποιον τρόπο συνέχεια της προηγούμενης μελέτης του συγγραφέα Η Ελλάδα της Μεταπολίτευσης 1974-1990 και σε συνδυασμό με τον πρόσφατα εκδοθέντα συλλογικό τόμο Πολιτική στην Ελλάδα, Η Πρόκληση του Εκσυγχρονισμού (επιμέλεια Κevin Featherstone), συγκροτούν μια στέρεη βάση για την κατανόηση της ελληνικής πολιτικής στο πλαίσιο των ευρύτερων ευρωπαϊκών και διεθνών εξελίξεων.

Το υπό συζήτηση βιβλίο δεν αποτελεί απλώς συμπλήρωμα του προαναφερθέντος έργου του ιδίου συγγραφέα. Εκτός από την ευρύτερη χρονική περίοδο που καλύπτει (1974-2004), έχει σημαντικές διαφορές από το προηγούμενο ως προς τη δομή και την έμφαση σε συγκεκριμένα θέματα. Έτσι, οι πρώτες 146 σελίδες προσφέρουν μια συνοπτική αφήγηση των πολιτικών- κοινωνικών εξελίξεων από τη μετεμφυλιακή Ελλάδα μέχρι το 2004, καλύπτοντας με ένα περιεκτικό και μεστό- χωρίς πολλές παραπομπές- κείμενο την πολιτική ιστορία των τελευταίων 55 ετών. Ακολουθούν πέντε θεματικές ενότητες αφιερωμένες α) στους θεσμούς και στην εξέλιξή τους, β) στις εκλογές και στην πολιτική συμμετοχή, γ) στα κόμματα και στο κομματικό σύστημα, δ) στις κοινωνικές οργανώσεις και στην κοινωνία πολιτών και ε) στην πολιτική κουλτούρα και στις πολιτισμικές διαστάσεις της σύγχρονης πολιτικής. Με αυτόν τον τρόπο το βιβλίο του Γ. Βούλγαρη συνδυάζει σε έναν τόμο τρία διαφορετικά είδη επιστημονικού λόγου: είναι ένα έργο για το ευρύ κοινό που ενδιαφέρεται να πληροφο

Γιάννης Βούλγαρης

Η ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ

ΕΚΔ. ΠΟΛΙΣ, 2008, ΣΕΛ. 438,
ΤΙΜΗ. 22 ΕΥΡΩ

ρηθεί, αλλά και να προβληματιστεί, για τις πολιτικές εξελίξεις στη σύγχρονη Ελλάδα μέσα από ένα κείμενο που δεν είναι απλή παράθεση γεγονότων αλλά προσφέρει ανάλυση και ερμηνείες. Ταυτόχρονα, είναι ένα έργο κατάλληλο για τους φοιτητές και τους μελετητές της ελληνικής κοινωνίας και πολιτικής. Και τέλος, είναι ένα βιβλίο που συμβάλλει στον επιστημονικό διάλογο συζητώντας κριτικά και αναδεικνύοντας ορισμένα από τα κεντρικά ζητήματα που απασχολούν τη σύγχρονη ελληνική πολιτική επιστήμη. Το βιβλίο χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένες μεθοδολογικές επιλογές, οι οποίες, κατά τη γνώμη του γράφοντος, συμβάλλουν με ιδιαίτερα θετικό τρόπο στην εξέταση και ανάλυση των θεμάτων με τα οποία καταπιάνεται. Κατ΄ αρχάς η ιστορική προσέγγιση. Η ανάλυση του Γ. Βούλγαρη προσφέρει το απαραίτητο ιστορικό πλαίσιο που στηρίζει τη μελέτη του και διευκολύνει τη διατύπωση ερμηνειών για επίμαχα θέματα όπως τα κόμματα και το κομματικό σύστημα, οι πολιτικοί θεσμοί, τα συνδικάτα και οι κοινωνικές οργανώσεις και η πολιτική κουλτούρα. Δεύτερη επιλογή, η συγκριτική προσέγγιση. Η συζήτηση και ανάλυση των προαναφερθέντων θεμάτων γίνεται με συχνές αναφορές στη διεθνή και ευρωπαϊκή εμπειρία και κυρίως στην επίδραση ευρύτερων διαδικασιών και μετασχηματισμών όπως η ευρωπαϊκή ενοποίηση, η κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού και βέβαια η παγκοσμιοποίηση, όπως υποδηλώνει και ο τίτλος του βιβλίου. Τέλος, σημαντική επιλογή του συγγραφέα αποτελεί η κριτική παρουσίαση των θεωρητικών σχημάτων και εννοιών που έχουν κατά περίπτωση χρησιμοποιηθεί για την ανάλυση και ερμηνεία της ελληνικής πολιτικής και των θεσμών της.

Η παρουσίαση των πολιτικών κομμάτων, για παράδειγμα, γίνεται με σαφή και συστηματικό τρόπο- και στο κεφάλαιο για τους θεσμούς και στο ειδικό κεφάλαιο- με ιδιαίτερη έμφαση στην ιδεολογική τους συγκρότηση και στην εξέλιξη της πολιτικής τους εικόνας και τη θέση τους στο κομματικό σύστημα. Ωστόσο, απουσιάζει το ζήτημα των πελατειακών σχέσεων και πρακτικών, θέμα με πολλαπλές επιπτώσεις τόσο στο πολιτικό όσο και ευρύτερο κοινωνικό πεδίο. Επιπλέον, γίνεται μια ενδιαφέρουσα και εύληπτη συζήτηση για τις διαιρετικές τομές και τους παράγοντες που διαμόρφωσαν τη συγκρότηση του ελληνικού κομματικού συστήματος, καθώς και για τα χαρακτηριστικά της πολιτικής συμμετοχής και των φαινομένων πολιτικής αποξένωσης και «απομυθοποίησης της πολιτικής» με αναφορές στη βιβλιογραφία και στις σχετικές διαμάχες. Ιδιαίτερη αναφορά θα πρέπει να γίνει στην παρουσίαση που κάνει ο συγγραφέας για τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και την οργάνωση των συμφερόντων στην Ελλάδα και τη συνακόλουθη συζήτηση περί «νεο-κορπορατισμού». Το θέμα αναλύεται με κριτικό τρόπο και εύστοχες παρατηρήσεις.

Ο Χρήστος Λυριντζής είναι καθηγητής στοΤμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.