Τα πρότυπα των διδασκόντων

Αναδεικνύοντας μια μακρά γενεαλογία ανθρώπων, θεσμών, ιδεών, το βιβλίο του Αντωνίου προσφέρει πλήθος πραγματολογικών στοιχείων και ανεκδοτολογικών περιστατικών: Μιλάει για εμβληματικές φυσιογνωμίες του χώρου, όπως ο Γκίνης, ο Νέγρης, ο Λαμπαδάριος, ο Κιτσίκης αλλά και για ταπεινότερες παρουσίες: λ.χ. ο μοναδικός σπουδαστής που το 1889 ζήτησε να εγγραφεί στη Σχολή Μηχανουργών, ενώ όλοι επιζητούσαν τη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών που εξασφάλιζε επαγγελματική αποκατάσταση- φαινόμενο που παρατηρείται και σήμερα. Συγχρόνως καταφέρνει να μυήσει τον αναγνώστη σε μια εποχή- ή μάλλον σε πολλές διαδοχικές εποχές, διότι η Ελλάδα επεκτείνεται και μετασχηματίζεται, στις δεκαετίες αυτές. Οι πίνακες και, ακόμα περισσότερο, οι θαμπές ασπρόμαυρες φωτογραφίες στο τέλος του βιβλίου συμβάλλουν σε αυτό. Αλλά και από θεωρητικής απόψεως, επιβεβαίωσα αυτό που υποψιαζόμουν: Η φυσιογνωμία και ο προσανατολισμός του ΕΜΠ σαφώς επηρεάστηκε από τα πρότυπα, τις ιδέες που κουβαλούσαν οι κατά το πλείστον Γαλλο- ή Γερμανο-σπουδασμένοι διδάσκοντες. Αλλά από την άλλη, υπάρχει πάντα η ενδογενής δυναμική, η ιδιαιτερότητα της ελληνικής ιστορικής διαδρομής: είτε στο ιδεολογικό πεδίο (κλασικίζουσα ροπή προς θεωρητικές σπουδές που τείνει να υποβαθμίζει πρακτικά μαθήματα) είτε στο οικονομικό (όροι διαμόρφωσης ελληνικού αστισμού). Αφήνοντας τη φαντασία μου κάπως ελεύθερη, ομολογώ ότι στιγμές στιγμές αναζήτησα, μέσα και πίσω απ΄ τις γραμμές, μεσοπολεμικές φιγούρες από μυθιστορήματα του Καραγάτση.