Μια αγάπη για το καλοκαίρι
«Μάρτιος 1992. Στα κατεχόμενα υψώματα του Γκολάν. ο Δρούζος μαγαζάτορας φοράει το γιλέκο που του είχα υποσχεθεί σε προηγούμενη επίσκεψη»
«Όχι στην ταξιδιωτική λαιμαργία» «Κάντε λίγα ταξίδια και καλά», λέει η ιστορικός και συγγραφέας Μαριάννα Κορομηλά έπειτα από πολλές εκατοντάδες ταξίδια στον χάρτη, στα βιβλία, τα ερτζιανά και τους ίδιους τους τόπους, τις πατρίδες του Ελληνισμού- τα Βαλκάνια, τη Μαύρη Θάλασσα, τα βάθη της Ανατολής
Τους τόπους που συνηθίζαμε να αποκαλούμε χαμένες πατρίδες, η γλαφυρή Μαριάννα τους ξαναβρήκε, τους άνοιξε μισόν αιώνα μετά. Κατάργησε τα σύνορα του τόπου και του χρόνου. Έκανε το ταξίδι βίωμα και αποστολή. Ακόνι του νου, της ψυχής, των αισθήσεων. Γιατί όπως λέει «το ταξίδι θέλει κότσια». Μ΄ αυτά τα υλικά η γραφίδα της ζωντάνεψε τις περιπλανήσεις μιας μακρινής πρόγονου της, της «Μαρίας των Μογγόλων», την ακολούθησε μέχρι την Περσία και την έκανε ένα από τα μπεστ σέλερ του φετινού καλοκαιριού.
Γιατί ταξιδεύουμε;
Ονειρευόμαστε ή καταστρώνουμε ταξίδια, θαυμάζουμε ή ζηλεύουμε τους πλούσιους σε εμπειρίες ταξιδιώτες, παραμυθιάζουμε την παρέα όταν επιστρέφουμε, αλλά μιλούμε πάντα για το τουριστικό, έστω περιηγητικό ή προσκυνηματικό, ταξίδι. Αυτό που ενδεχομένως εμπεριέχει την αναψυχή, τη φιλομάθεια, τη φυσιολατρία, τη διασκέδαση, την περιέργεια, την αλλαγή, την αναμέτρηση με τις αντοχές μας και διάφορα αστικά πάθη (εκθέσεις, συναυλίες, εξωτικές τελετουργίες, Μπάιροϊτ, Εδιμβούργο, φεστιβάλ). Ίσως να εμπεριέχει και κάποιον τυχοδιωκτισμό- ή τουλάχιστον τη γοητεία του τυχοδιωκτισμού.
Υπάρχουν όμως και άλλου τύπου ταξίδια. Τον Ιούνιο έλαβα ένα δέμα από τη Λέσβο. Ένας φίλος μου έστελνε ένα τόσο δα πορτοκαλί σωσίβιο. Παιδικό νούμερο, για τριών ώς πέντε χρόνων παιδάκι. Το πήρα για αστείο, κάτι σαν πρόσκληση για μπάνια (λατρεύω τη Λέσβο), αλλά όταν είδα ότι ήτανε τουρκικής κατασκευής, άνοιξα να διαβάσω την επιστολή που το συνόδευε. «Το βρήκα σε μία από τις βορινές παραλίες του νησιού. Ούτε θέλω να σκέφτομαι τι απέγινε το παιδάκι…». Αυτό το ταξίδι ποιος θα μας το διηγηθεί;
Κάτι που σας «τη δίνει»;
Αντιπαθώ τα αεροδρόμια, με θίγουν βαθύτατα τα σκανδαλώδη αντιτρομοκρατικά μέτρα, έχω αφαιρέσει από τον κατάλογο προορισμούς που για να φτάσεις πρέπει να εξευτελιστείς μπροστά στο μηχάνημα, να προσκυνήσεις ξυπόλητη τον ένστολο. Επιπλέον, συγκαταλέγομαι στο βδελυρό είδος των καπνιστών, οπότε η ζωή έχει καταντήσει αφόρητη στη Δύση- προσφάτως όμως και στην Ανατολή. Επίσης, στα ξενοδοχεία ένιωθα πάντα άβολα: ξένη σε δοχείο.
Τι μάθατε από τα ταξίδια στις χαμένες πατρίδες;
Τα εκατοντάδες ταξίδια στα Βαλκάνια, τη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολή δεν ήταν για μένα η μεγάλη φυγή, όπως πίστευα παλαιότερα. Ήταν η ευεργετική διαδικασία της επιστροφής. Στα λησμονημένα μέρη της συλλογικής εμπειρίας ξανάβρισκα ένα κομμάτι του εαυτού μου και χωνόμουν όλο και πιο βαθιά στο παρελθόν της Ρωμιοσύνης. Καιρό έχουμε να ξεστομίσουμε αυτήν τη λέξη.
Τα ταξίδια με τον νου…
Πιστεύω πως είναι κοινό μυστικό ότι τα απολαυστικότερα ταξίδια γίνονται όταν τα προετοιμάζεις (η διαδικασία διαρκεί μήνες- αν όχι χρόνιακαι περιλαμβάνει απίστευτες περιπέτειες) και όταν επιστρέφεις και τα επαναφέρεις στη μνήμη σουή όταν έρχονται απρόσκλητα βιώματα. Μυρουδιές από αραβικά παζάρια, μεσημεριανές καταιγίδες στα βουνά του Πόντου, πουλιά που χαμηλοπετούν πάνω από τους καλαμιώνες του Έβρου, κάρα που διασχίζουνε την πεδιάδα της Μολδαβίας- κι εσύ, μπλοκαρισμένος στην έξοδο της Κατεχάκη, ανοίγεις τα φτερά σου ωωωπ… Έτσι, κάθε ταξίδι διαρκεί χρόνια. Γι΄ αυτό: κάνε λίγα και καλά.
Τα οργανωμένα ταξίδια;
Η ταξιδιωτική λαιμαργία βλάπτει σοβαρά την υγεία και προξενεί ανυπολόγιστες ζημιές στο περιβάλλον. Διευκρινίζω ότι δεν αναφέρομαι στα υπερδιογκωμένα προγράμματα της τουριστικής βιομηχανίας, γιατί αυτού του είδους ο τουρισμός έχει ελάχιστη σχέση με το ταξίδι. Είτε πας κρουαζιέρα στην Καραϊβική είτε στα νησιά του Αιγαίου, «Τα παιδιά του Πειραιά» και το «Μamma mia» θα τα λούζεσαι κάθε βράδυ, με μπόσα νόβα και Φρανκ Σινάτρα από το πρωί. Οι περισσότερες παρέες έπαιζαν μπιρίμπα, περιμένοντας τον μεσημεριανό μπουφέ. Ε, να τα βράσω αυτά τα «ταξίδια»!
Οι δέκα εντολές του ταξιδιώτη
1. Όχι γκρίνια και μιζέρια. 2. Όχι εγωπάθεια και ιδιοτροπίες. 3. Όχι αδιακρισία, αφέλεια (πολιτική, κοινωνική) και χαζοχαρούμενη διάθεση. 4. Όχι αναίδεια. 5. Όχι επίδειξη (πλούτου, γνώσεων, αντοχών, ελαττωμάτων, ανωτερότητας, διαφορετικότητας).
6. Όχι «φιλανθρωπία» της δεκάρας (καραμέλες ή λεφτά σε παιδάκια).
7. Όχι προκλητική ενδυμασία (του είδους «στις διακοπές τριγυρνώ με ένα βρακί») ή παρδαλά ρούχα από άλλο ανέκδοτο.
8. Όχι φανατικές απόψεις, καχυποψία, μισαλλοδοξία, στερεότυπα και εμμονές. 9. Όχι υπέρβαση δυνατοτήτων, ζόρισμα για να τα προλάβεις όλα, έκθεση σε επικίνδυνες καταστάσεις (συγκαταλέγονται και οι διατροφικές απερισκεψίες: γαλακτερά, βαριά κρέατα, φρέσκες σαλάτες, φαγητά στον δρόμο).
10. Όχι συνεχής επικοινωνία με το σπίτι, τη μαμά, το γραφείο, τα όσα άφησες πίσω. Τουλάχιστον στη διάρκεια της ημέρας, κλειστό το κινητό (αν συντρέχουν σοβαροί λόγοι, καλύτερα να αναβάλεις το ταξίδι).
● Και μία φιλική συμβουλή. Πριν αποφασίσεις να ζήσεις κάτω από την ίδια στέγη με κάποιον/κάποια, κάνε μαζί του/της ένα ταξίδι. Έστω και τριήμερο. Προτιμότερο το δεκαήμερο. Εκεί, κανείς δεν μπορεί να καμουφλαριστεί.
«Χάθηκαν η τσίπα, οι φίλοι, οι αυλές»
«Επί χρόνια δεν ήθελα να κουβαλάω φωτογραφική μηχανή», λέει η Μαριάννα Κορομηλά. «Όχι μόνο γιατί είναι μπελάς και βάρος. Αλλά σου αποσπά μέρος της προσοχής, διασπά τη συνέχεια, σε κάνει να κυνηγάς τα στιγμιότυπα, σε παρασύρει σε αδιακρισίες και, πολλές φορές, σε καθιστά στόχο. Κάποια στιγμή όμως τρόμαξα.
Γυρίζοντας σε μέρη που είχα αποτυπώσει στον νου μου, διαπίστωνα τη ραγδαία φθορά και δεν πίστευα στα μάτια μου. Ήτανε σαν να τα είχα φανταστεί, τέτοιας έκτασης είναι η αλλοίωση.
Την έζησα πολλές φορές αυτήν την ιστορία. Πρώτα στην Ελλάδα. Ύστερα στην Τουρκία. Ακολούθησαν τα Βαλκάνια και η Μέση Ανατολή. Πάει η εύγλωττη συστολή, που χαρακτήριζε το ανώνυμο πλήθος. Εκείνη η τσίπα, που διέκρινε τις κινήσεις, τις ματιές, τον χαιρετισμό, τις φιλοφρονήσεις, τις συμπεριφορές. Πάνε οι αυλές με τις ροδιές και οι καλοί φίλοι, το ανεπιτήδευτο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον. Ο ντόπιος έγινε μοντέρνος καταναλωτής με τα όλα του και την τριτοκοσμική ξιπασιά του. Ο ξένος έγινε παντού τουρίστας και η τουριστική βιομηχανία αποδείχθηκε η πιο ύπουλη μορφή βίας.
Λυπάμαι που είδα το τέλος. Χαίρομαι όμως που τα πρόλαβα λίγο πριν από το τέλος».














