Μια αγάπη για το καλοκαίρι

Η ζωή τρέχει με 80 χλμ. την ώρα

Οι διαδρομές με αυτοκίνητο ή λεωφορείο είναι μικρά ταξίδια ζωής, αν αφουγκραστεί και παρατηρήσει κανείς τους ανθρώπους γύρω του
Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς πως η Ιστορία της Ελλάδας είναι η ιστορία των διαδρομών που έχουν γίνει με το αυτοκίνητο. Μικρές ή μεγάλες διαδρομές έχουν μεταφέρει εδώ και δεκαετίες εκατομμύρια ανθρώπους από τα κέντρα στις πόλεις και στα χωριά και από τα χωριά και τις πόλεις στα κέντρα. Οι ιστορίες των αποχαιρετισμών «γράφονται» ευκρινέστερα πίσω ή έξω από το τζάμι ενός αυτοκινήτου και σχεδόν ελάχιστα ή καθόλου σε μια αίθουσα αναχωρήσεων ενός αεροδρομίου. Η πολυτέλεια δημιουργεί το αίσθημα μιας περίεργης αξιοπρέπειας, ενώ η φτήνια ενός εισιτηρίου με το αυτοκίνητο σαν να ελευθερώνει τους κρουνούς των δακρύων.

Φτάνει μόνο να σκεφτεί κανείς τους ανθρώπους που έφυγαν από το χωριό τους με αυτοκίνητο, με το όνειρο μιας μεγάλης επιτυχίας, ενώ το αυτοκίνητο που τους μετέφερε σκαμπανέβαζε σε χωμάτινους δρόμους, για να χαθούν τελικά άγνωστοι μεταξύ αγνώστων στη μεγάλη πόλη. Ή τους ανθρώπους που μια απορία και ένας τρόμος διακατείχε ενώ ξεριζώνονταν από τη γενέθλια γη, για να μεταβληθεί έπειτα από λίγα χρόνια η μεταφορά τους με το αυτοκίνητο, νύχτα συνήθως, στην πιο συναρπαστική ανάμνηση της ζωής τους καθώς σπουδαίοι και πλούσιοι επέστρεφαν στη μικρή τους πατρίδα με πολυτελέστατο, ιδιόκτητο car.

Aν και όλη η ανθρωπότητα μοιάζει να έχει επιβιβαστεί προ αμνημονεύτων χρόνων σ΄ ένα αυτοκίνητο, χωρίς να έχει φθάσει ακόμα στον προορισμό της, οι μικρές «επώνυμες» διαδρομές είναι που κάνουν το αυτοκίνητο να έχει στοιχειώσει στις μνήμες και στη ζωή. Οι άνθρωποι που ξημερωνόντουσαν χαράματα, στη Σούρπη

Το ελληνικό τοπίο μετέβαλλε και το πιο σαραβαλιασμένο, ή σήμερα το πιο σύγχρονο αυτοκίνητο, σε μια κιβωτό που ταξίδευε και ταξιδεύει με σαράντα ή πενήντα ανθρώπους αδιάβροχους σε οποιονδήποτε κατακλυσμό

ή στον Πτελεό, ώστε να τους παραλάβει το αυτοκίνητο που «παρέκαμπτε» μέσω Αλμυρού καθώς έφευγε από τον Βόλο, προκειμένου να βγει λίγο αργότερα στην Εθνική Οδό, είναι μια αρχέγονη, σχεδόν βιβλική εικόνα.

Ο Κηφισός και η Λιοσίων με τα αυτοκίνητα που φεύγουν για Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα και Θεσσαλία, δεν είναι δυο συγκεκριμένοι τόποι αναχωρήσεων μέσα στην περιοχή της Αθήνας. Είναι οι νοητές ευθείες και πλάγιες που τέμνουν το σώμα όλης της ηπειρωτικής ενδοχώρας, με το να «μυρμηγκιάζει» στους σταθμούς αυτούς ένα πλήθος ανθρώπων που δεν θα τους ξαναεπισκεφθεί ποτέ. Η Ελλάδα σε εμπόλεμη κατάσταση ή σε περίοδο ειρηνική, καλοκαιρινή ή χειμωνιάτικη, ανέμελη ή αγχωμένη, τρέχει να προλάβει το αυτοκίνητο της ζωής, ενώ φαίνεται πως είναι το αυτοκίνητο για το Γύθειο, το Κατάκολο, την Πρέβεζα ή την Καβάλα που βιάζεται να μη χάσει.

Χρειάζεται να έχεις κάνει τη διαδρομή Αθήνα- Γιάννενα, όταν «στοίχιζε» γύρω στις έντεκα ώρες, να έχεις ξεκινήσει όμως στις δέκα το βράδυ, για να αισθανθείς το χάραμα στην Πλαταριά να ξεμουδιάζουν τα μέλη σου με το Ιόνιο στα δεξιά σου και τη λίμνη στην ηπειρωτική πρωτεύουσα, στις εννιά πια το πρωί, να σε περιμένει με την εκθαμβωτική της περίσκεψη ως ένα έπαθλο για τη νυχτερινή περιπέτεια.

Αλλά αν οι διαδρομές για τις κοντινές ή μακρινές πόλεις και κωμοπόλεις πήζουν από ένα αίσθημα νοσταλγίας και απαντοχής, δεν είναι άμοιρες συγκίνησης οι διαδρομές προς τις κοντινές συνοικίες μιας πρωτεύουσας, όπως είναι η Αθήνα. Βέβαια αυτοκίνητα φθάνουν και στην Κηφισιά, τη Βαρυπόμπη, την Εκάλη. Όταν όμως λέμε διαδρομές με αυτοκίνητο, ακόμα και υποσυνείδητα, το μυαλό μας πηγαίνει σε προορισμούς όπως τα Λιόσια, το Πέραμα ή ο Ασπρόπυργος. Με τις φυσιογνωμίες των ανθρώπων, στις αφετηρίες, σχεδόν μαρμαρωμένες, τις πρωινές ιδίως ώρες, που ακόμα και ο Φρόυντ θα αδυνατούσε να αποφανθεί τι σκέπτονται. Οι άνθρωποι που μεταφέρονται είναι που κάνουν μια διαδρομή μαγική.

Στις έξι τα ξημερώματα, οι εργάτες, οι φαντάροι, οι πουτάνες (από τη βάρδια των 11 με 5 το πρωί), οι γυναίκες που καθαρίζουν σπίτια, στις αφετηρίες των αυτοκινήτων, μοιάζει να ανακρούουν σιωπηλά τον εθνικό ύμνο της ζωής που πρόκειται να συνεχιστεί μέσα στη μέρα με τα βάσανα, τις ταλαιπωρίες, τους φόβους και τους υπολογισμούς τους. Τι νόημα θα είχε να τους περιμένει ένα Ι.Χ. στην πόρτα του σπιτιού τους; Οι κοινές τους διαδρομές με το αυτοκίνητο, όσο κι αν δεν το υποψιάζονται, τους φέρνουν τόσο κοντά, ώστε στις αναμνήσεις της ζωής τους, τα πρόσωπα που συναντήθηκαν μαζί τους μέσα στο αυτοκίνητο να τους έχουν «χαράξει» όσο δεν το έχουν πραγματοποιήσει πολύχρονοι δεσμοί.
Οι αφετηρίες των διαδρομών

● Οι αφετηρίες για Ζωγράφου και Ιλίσια. Ξανθές νοικοκυρές, χαμηλόμισθοι δημόσιοι υπάλληλοι και φοιτητές, το παρόν και το μέλλον της ζωής λίγο μελαγχολικό, λίγο μουντό.

● Οδός Ζήνωνος:

αφετηρίες για Λόφο Αξιωματικών, Περιστέρι, Ανθούπολη. Πρόσωπα αυστηρά, στεγνά στην αναμονή τους, πρόσωπα που στους χώρους διασκέδασης των περιοχών τους, τη νύχτα, μεταμορφώνονται σε πρόσωπα ερωτικά, ηδυπαθή. Από τα μυστήρια.

● Πλατεία Βάθης: αφετηρία για την Πετρούπολη αλλά και για το θέατρο της Πέτρας. Μια παραδοσιακά λαϊκή περιοχή και ένας χώρος υψηλής καλλιτεχνικής συγκίνησης.

● Πλατεία Κουμουνδούρου: αφετηρίες για Ελευσίνα, Ασπρόπυργο, Σκαραμαγκά. «Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι και άγρια μέντα» με την οδύνη της στρατευμένης νεότητας.

● Και μια εικόνα από το παρελθόν: δεκαετία του ΄60, ο Άγγελος Τερζάκης στην Πλατεία Κάνιγγος, όταν η αφετηρία για το Καστρί ήταν στην ομώνυμη πλατεία.


Ιστορίες του λεωφορείου

«Κάποτε ένας φαντάρος μέσα στο αυτοκίνητο, ένα γλυκύτατο παιδί, αν και νυσταγμένος, προσπαθούσε να μην πέσει επάνω μου, όπως έτρεχε το αυτοκίνητο προς Σκαραμαγκά κι εμείς όρθιοι και στριμωγμένοι τραμπαλιζόμασταν συνεχώς», θα ΄χε ακούσει κανείς να λέει μια υπέρβαρη, ηλικιωμένη θεία. «Μαύρος, κατράμι άνθρωπος, με χοντροκομμένα χαρακτηριστικά και χέρια καθόταν δίπλα μου κι όπως ήταν ο μόνος αλλοδαπός μέσα στο αυτοκίνητο, είχε διαρκώς τα μάτια του χαμηλωμένα και σχεδόν δεν ανάσαινε, μήπως με τον τρόπο αυτό ξεχάσουμε την παρουσία του», έλεγε ένας ηλικιωμένος, διανοούμενος ανύπαντρος θείος, ανώτατος δημόσιος υπάλληλος, που ακόμη η οικογένειά του δεν έχει λύσει το μυστήριο πώς έγινε και βρέθηκε ξημερώματα σ΄ ένα αυτοκίνητο που μετέφερε τον κόσμο στο Πέραμα.