Ένας απρόθυμος γενίτσαρος

ΘΥΜΙΖΕΙ «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΚΤΑΚΤΩΝ
ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ» ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ
ΠΟΥ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΕΚΥΨΕ
ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΔΥΜΩΝ
ΠΥΡΓΩΝ ΤΟ 2001. ΤΟ
«ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΤΗΣ 11ης ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ»
ΕΧΕΙ ΗΔΗ ΤΟΝ ΔΙΚΟ
ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΑ ΠΟΥ ΜΑΚΡΑΙΝΕΙ ΚΑΘΕ ΤΟΣΟ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΕΝΤΑΣΣΕΤΑΙ ΚΑΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΜΟΗSΙΝ ΗΑΜΙD
Ο αφηγητής αυτού του μυθιστορηματικού μονολόγου κατάγεται από τη Λαχώρη του Πακιστάν και στα δεκαοκτώ του βρέθηκε στην Αμερική να σπουδάζει στο Πρίνστον μαζί με άλλους ευφυείς συνομηλίκους του. Βασικό εφόδιό του η εξυπνάδα και όχι η κοινωνική ή οικονομική κατάσταση της οικογένειάς του που, παρ΄ ότι ανήκει στα παλιά μεγάλα τζάκια της χώρας (γονείς σπουδαγμένοι στην Αγγλία), δεν θα μπορούσε να στηρίξει τον γιο της που κέρδισε τελικά μια υποτροφία. Ύστερα από τις σπουδές του, ο Τσανγκέζ προσλαμβάνεται στην Άντεργουντ Σάμσον, εταιρεία εκτιμήσεων και εφαλτήριο για μεγάλα επαγγελματικά ανοίγματα, όπου και δίνει τον καλύτερό του εαυτό. Αποστέλλεται σε ξένες χώρες για εκτιμήσεις και παροχή βοήθειας στην οργάνωση επιχειρήσεων. Μετακομίζει στη Νέα Υόρκη, την ανήσυχη πολυφυλετική πόλη, και αισθάνεται όχι τόσο σαν Αμερικανός, αλλά σαν Νεοϋορκέζος.

Ελλάδα- Λαχώρη
Κατά τη διάρκεια ενός τουριστικού ταξιδιού στην Ελλάδα θα γνωρίσει και μια Αμερικανίδα και κάπου μεταξύ Σαντορίνης και Ρόδου («το τελευταίο δυτικό τείχος απέναντι στην Ανατολή») θα αγαπηθούν με μια σχέση έντονης συναισθηματικής και νοητικής εξάρτησης και λιγότερο σωματικής. Η Έρικα αντιμετωπίζει πολλά ψυχολογικά προβλήματα γιατί το προηγούμενο αγόρι της, το οποίο αγαπούσε περισσότερο απ΄ ό,τι φαίνεται, πέθανε από καρκίνο. Αυτά τα στοιχεία όμως ελάχιστη αξία έχουν τη στιγμή της αφήγησης, γιατί τώρα όλα έχουν αλλάξει. Ο Τσανγκέζ, ξεκινώντας τον μονόλογό του, δεν βρίσκεται πια στην Αμερική. Έχει επιστρέψει στη Λαχώρη και ελάχιστα θυμίζει τον παλιό, ευγενικό και συγκρατημένο νέο, που ετοιμαζόταν να κατακτήσει μια άλλη χώρα, να ενταχθεί στη ζωή της και να σμίξει με τους ανθρώπους της.

Στην πραγματικότητα, μετά την πτώση των Δίδυμων Πύργων, κανείς ξένος και ειδικά ένας μουσουλμάνος δεν μπορεί πια να νιώθει ήρεμα και οικεία όπως πριν. Ο Τσανγκέζ το βίωσε. Τη στιγμή της κατάρρευσης του εμπορικού κέντρου βρισκόταν σε μιαν αποστολή στη Μανίλα. Πάγωσε το αίμα του. Επιστρέφοντας, στο αεροπλάνο και στον έλεγχο διαβατηρίων κανείς δεν αναγνώριζε τις σπουδές και τις υποτροφίες του. Στο εξής θα ήταν ένας ύποπτος διαρκείας. Ο ίδιος βιώνει την προκατάληψη στο επαγγελματικό του περιβάλλον, αφήνεται, αφήνει γενειάδα και αναθεωρεί τις θετικές απόψεις του για τη χώρα που τον φιλοξένησε και ανέδειξε την ευφυΐα του. Τώρα πια η οικογένεια που άφησε πίσω του μετράει περισσότερο, η Λαχώρη δεν είναι μια άτακτη και σκονισμένη πολιτεία αλλά ένας τόπος ανθισμένος με ιστορία 4.000 χρόνων, που διέθετε ρυμοτομία και αποχέτευση και που οι συνάδελφοί του, νεόκοποι του νέου κόσμου, δεν θα μπορούσαν να την ονειρευτούν ούτε στα πιο εξωτικά τους όνειρα.

Η δεύτερη καθοριστική στιγμή της ζωής του είναι η επίσκεψη στη Χιλή, στο Βαλπαραΐσο, για να συνδράμει στην οργάνωση ενός εκδοτικού οίκου που αλλάζει χέρια. Ο παλιός εκδότης Χουάν Μπατίστα τον προτρέπει να επισκεφθεί το σπίτι του Νερούδα και τον ταυτίζει με τους γενίτσαρους, για τους οποίους ο Πακιστανός δεν είχε ξανακούσει. «Πέρασα τη νύχτα αναλογιζόμενος σε τι είχα μεταμορφωθεί. Δεν χωρούσε αμφιβολία:

Μohsin Ηamid

Ο ΑΠΡΟΘΥΜΟΣ ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΤΗΣ

ΠΑΠΥΡΟΣ 2008

Ήμουν ένας σύγχρονος γενίτσαρος, ένας υπηρέτης της αμερικανικής αυτοκρατορίας την περίοδο της εισβολής της σε συγγενές προς το δικό μου κράτος…». Αναφέρεται στο Αφγανιστάν και θυμώνει για την ουδετερότητα της Αμερικής στη διένεξη Ινδίας και Πακιστάν.

Η μεταμόρφωσή του είναι συνταρακτική και έχει πολλαπλές επιπτώσεις στη δουλειά και στις σχέσεις του. Άλλωστε και η Έρικα καταρρέει ψυχολογικά και εξαφανίζεται. Ο Τσανγκέζ φεύγει στην πατρίδα του, με μακριά γενειάδα, άνεργος, σκεπτικός αλλά σε μια καινούργια προσωπική διάσταση και ετοιμότητα. Εδώ που αρχίζει η αφήγηση. Στη Λαχώρη, σε ένα καφενείο. Απέναντί του ένας Αμερικανός, καχύποπτος και φοβισμένος, που δέχεται συνεχώς επιβεβαιωτικά δορυφορικά τηλεφωνήματα, που ακούει προσεκτικά τον Τσανγκέζ (παραλλαγή του Τζένγκις Χαν στα Ουρντού), που προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει τις προθέσεις και τις ιστορίες του, χωρίς να ακούγεται ποτέ η δική του φωνή. Σαν τις ιστορίες στις «χίλιες και μία νύχτες», η αφήγηση διακόπτεται από τον σερβιτόρο, ένα ζητιάνο, έναν ανθοπώλη, από τις νυχτερίδες που πετάνε πάνω απ΄ την πόλη, ενώ κατά καιρούς κόβεται και το ηλεκτρικό. Η ατμόσφαιρα βαραίνει και γίνεται πιο σκοτεινή και απειλητική αλλά για ποιον από τους δυο; Γιατί αυτό το σφυροκόπημα, αυτή η απολογία του Τσανγκέζ που από φίλος μιας δυτικής χώρας έγινε ένας φανατικός της πολέμιος και ένας πιθανός «τρομοκράτης»; Άραγε ποιος κινδυνεύει από ποιον, τη στιγμή που κάποιοι παραπέρα τους παρακολουθούν;