Αρχαίες σοφίες, σύγχρονοι προβληματισμοί

Αρχαίοι μύθοι, πλατωνική και πολιτική φιλοσοφία ή ρητορική, ψυχανάλυση, ουτοπίες, Άκρα Αριστερά και κοινωνικό κράτος, big bang, έβδομη τέχνη και βιντεοπαιχνίδια. Τα δοκίμια δεν είναι εύπεπτα αναγνώσματα, μπορούν όμως να είναι ιδιαίτερα γόνιμα
Ρaul Ricoeur Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΕΑΥΤΟΣ ΩΣ ΑΛΛΟΣ
Μτφ.: Βίκυ Ιακώβου, επίμετρο:
Γ. Ξηροπαΐδης, Πόλις
Ο Πολ Ρικέρ, ο οποίος πέθανε το 2005 σε ηλικία 92 ετών, υπήρξε ένας από τους πιο ιδιοσυγκρασιακούς διανοητές του εικοστού αιώνα. Ίσως και γι΄ αυτό είναι δύσκολο να τον κατατάξεις σε ρεύμα, σχολή ή οργανωμένη φιλοσοφική τάση. Χριστιανός προτεστάντης, μυημένος από νωρίς στη φαινομενολογία του Χούσερλ χάραξε μια πνευματική πορεία στο σταυροδρόμι της γαλλικής φιλοσοφικής παράδοσης, της σύγχρονης γερμανικής σκέψης- κυρίως της οντολογίας του Χάιντεγκερ και της επικοινωνιακής θεωρίας του Χάμπερμας- και της αναλυτικής φιλοσοφίας. Θεωρείται ένας από τους μείζονες εισηγητές του ρεύματος αυτού, το οποίο κυριαρχούσε μέχρι τότε, κυρίως στον αγγλοσαξονικό κόσμο. Ο Ρικέρ υπήρξε από τους στυλοβάτες του περιοδικού «Εsprit» και παρέμεινε έως το τέλος της ζωής του πιστός στις σοσιαλιστικές ιδέες του. Το παρόν έργο είναι από τα θεμελιώδη κείμενα γνωριμίας με τη σκέψη του. Γραμμένο τη δεκαετία του ΄80, σε μια εποχή που την έννοια του υποκειμένου την λεηλατούν η ψυχανάλυση και ο στρουκτουραλισμός, ο Ρικέρ την επανατοποθετεί στο καθαρόαιμο περιβάλλον των φιλοσοφικών εννοιών. Απαραίτητο απόκτημα για κάθε σοβαρή βιβλιοθήκη.

Jacques Derrida ΨΥΧΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗΣ
Μτφ.:
Βαγγέλης Μπιτσώρης, Πατάκης
Πρόκειται για διάλεξη που εκφωνήθηκε στις 10 Ιουλίου 2000, στο πλαίσιο της σύγκλησης των Γενικών Τάξεων της Ψυχανάλυσης επ΄ ευκαιρία της επετείου των εκατό χρόνων από την έκδοση του φροϋδικού Η ερμηνεία των ονείρων. Μπορεί η σύγκληση των «Γενικών Τάξεων» της ψυχανάλυσης να μην επηρέασε την Ιστορία τόσο καταλυτικά όσο η σύγκληση των «γενικών τάξεων» το 1789, έδωσε όμως την ευκαιρία στον Ντεριντά να ασκήσει κριτική στη Διεθνή Ψυχαναλυτική Εταιρεία και να ευαγγελισθεί μια ριζοσπαστικοποίηση της ψυχανάλυσης, η οποία θα αναδειχθεί όταν «θα διασφαλισθεί ένας τόπος ανοιχτός στην έλευση του απρόβλεπτου, αναπάντεχου άλλου, το οποίο θα μπορεί να έλθει ως αδύνατον συμβάν για να ανατρέψει τον εκ των προτέρων δυνατόν, ελεγχόμενο θεσμικό προγραμματισμό αυτής της συνάντησης», όπως αναφέρει ο μεταφραστής Βαγγέλης Μπιτσώρης στο προοίμιό του. Η έκδοση συνοδεύεται από εκτεταμένες ερμηνευτικές υποσημειώσεις του μεταφραστή. Κορνήλιος Καστοριάδης ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΣΤΟ ΧΑΟΣ
Επεξ. κειμένων, επιμέλεια και σημειώσεις της γαλλικής έκδ.
Εnrique Εscobar, Μyrto Gondicas, Ρascal Vernay, Μτφ.:
Ευγενία Τσελέντη, Ύψιλον
Πρόκειται για συλλογή κειμένων που δημοσιεύθηκαν ή εκφωνήθηκαν κατά τη διάρκεια μιας δεκαπενταετίας, από το 1978 έως το 1992. Συνδετικός άξονας των κειμένων αυτών, η καλλιτεχνική δημιουργία και ο ρόλος τον οποίον της επιφυλάσσει το περιβάλλον του μεταμοντέρνου κόσμου μας. Ζούμε σε μια εποχή επανάληψης, άρα ανύπαρκτης δημιουργικότητας; Αν αυτό που γίνεται σήμερα μοιράζεται ανάμεσα στις ψευδο-πρωτοπορίες και τη λεηλασία του παρελθόντος για την κατασκευή του μεταμοντέρνου ασπόνδυλου συνονθυλεύματος, τότε μπορούμε ακόμη να μιλάμε για τέχνη στο παρόν; Τι νόημα έχει να μιλάμε για μεγάλη τέχνη την εποχή του απόλυτου εκδημοκρατισμού; Και αν στερήσεις από το κοινωνικό μάγμα το συστατικό της δημιουργίας, το παράθυρο στο χάος, τότε ποιο είναι το αποτέλεσμα; Καίριος, εύστοχος, αλλά και εντυπωσιακός όπως πάντα ο Καστοριάδης μοιάζει όλο και πιο απαραίτητος για τη σημερινή σκέψη.

Πλάτων ΜΕΝΩΝ
Εισαγ.- Μτφ.Ερμηνευτικά Σχόλια: Ι. Πετράκης, αρχαίο κείμενο και μετάφραση, Πόλις
Μετά τον Τίμαιο, τον Κρατύλο και την Πολιτεία οι Εκδόσεις Πόλις παρουσιάζουν από τη σειρά που διευθύνει ο Βασίλης Κάλφας έναν λιγότερο διάσημο, πλην όμως όχι λιγότερο σημαντικό, πλατωνικό διάλογο. Το θέμα του διαλόγου ανάμεσα στον Σωκράτη και τον Θεσσαλό επισκέπτη Μένωνα είναι αν διδάσκεται η αρετή και κατά πόσον η γνώση είναι στην πραγματικότητα ανάμνηση. Επίδειξη διαλεκτικής δεξιοτεχνίας στον διάλογο αυτόν, που συνήθως συνοδεύει τον Πρωταγόρα. Κικέρων Ο ΤΕΛΕΙΟΣ ΡΗΤΟΡΑΣ
Εισαγ.- Μτφ.Σχόλια: Γιώργος Κεντρωτής, Πόλις
Είναι επιστήμη η ρητορική; Ή μήπως είναι τέχνη; Μπορούν να ορισθούν γενικοί κανόνες, βάσει των οποίων κάποιος μπορεί να κριθεί καλός ή κακός ρήτορας; Ή μήπως ο καλός, ο κακός ή ο τέλειος ρήτορας κρίνεται, άρα και ο ρητορικός λόγος κρίνεται σε σχέση με την ίδια την προσωπικότητά του. Πώς θα κριθεί; Σίγουρα όχι μόνον από την τεχνική του επάρκεια, ή μόνον από τις φιλοσοφικές του γνώσεις, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο παρεμβαίνει στην κοινωνία στην οποία ζει και δραστηριοποιείται.

Ένας από τους σημαντικότερους διαλόγους του Κικέρωνα, ο οποίος σίγουρα ήξερε πολύ καλά γιατί μιλάει ως δραστήριος πολιτικός αλλά και φιλόσοφος.

Φρανσουά Νταγκονιέ ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΚΑΙ Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥΣ
Μτφ.: Μάρω Τριανταφύλλου, Μελάνι
Καθηγητής της Φιλοσοφίας ο συγγραφέας δεν φιλοδοξεί, όπως μας προειδοποιεί, να γράψει μια Ιστορία της Φιλοσοφίας. Κατά τη γνώμη του, κάτι τέτοιο θα ήταν λάθος και παραμένει δύσπιστος απέναντι σε κάθε απόπειρα εξομάλυνσης των σχέσεων, σε ένα τοπίο που θυμίζει πεδίο μάχης εις το διηνεκές. Αρχίζοντας από τους αρχαίους Έλληνες, συγκεκριμένα τον Πλάτωνα, ο Νταγκονιέ περιηγείται στους αιώνες των φιλοσόφων για να φτάσει μέχρι τη σύγχρονη εποχή, μέχρι τον Ζαν Πολ Σαρτρ, αν- εννοείται- ο Σαρτρ μπορεί να θεωρηθεί ό,τι πιο σύγχρονο υπάρχει στον τομέα.

Ζαν Πιερ Βερνάν ΠΑΝΔΩΡΑ- ΟΔΥΣΣΕΑΣΠΕΡΣΕΑΣ, ΤΡΕΙΣ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ
Μτφ.: Ανθή Ξενάκη, Ωκεανίδα
Οι ιστορίες αυτές μπορεί να μοιάζουν που δεν τις φανταζόσουν καν.

Μια ευαίσθητη ανάγνωση αυτών των πανάρχαιων μύθων όπου ο αναγνώστης θα δει πώς ο άνθρωπος, όπως ο Οδυσσέας ή ο Περσέας, έμαθε να διαπραγματεύεται μέσα από ένα σύμπαν που δεν του ήταν πάντα φιλικό, ή πώς διαμόρφωσε τη σκέψη του ο διαχωρισμός του κόσμου σε αρσενικό και θηλυκό μετά την άφιξη της Πανδώρας.

Μαρτίν Μεέ Η ΕΠΙΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ
Μτφ.: Χριστιάνα Σαμαρά, Ωκεανίδα
Η αναζήτηση της ευτυχίας μπορεί για εμάς να φαίνεται ως το αυτονόητο αίτημα της ανθρώπινης ζωής, τα πράγματα όμως δεν ήταν πάντα τόσο απλά. Η συγγραφέας, που είναι διδάκτωρ Φιλοσοφίας και τιμήθηκε το 1999 με τον τίτλο Γυναίκα της Ευρώπης, δείχνει πώς η αρχαία ελληνική φιλοσοφία έθεσε την ευτυχία στο επίκεντρο της ανθρώπινης αναζήτησης. Το κείμενο γίνεται ακόμη πιο επίκαιρο σε μια εποχή όπως η σημερινή, όπου η συνεχής αναζήτηση της προόδου αποδεικνύεται μάλλον ασύμφορη για την ανθρώπινη ευτυχία.

Ρhilippe Raynaud
ΤΟ ΜΩΣΑΪΚΟ ΤΗΣ ΑΚΡΑΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ
Μτφ.: Νατάσσα Φουντουλάκη, Πόλις
Αν ζεις στη Γαλλία του Ντε Γκωλ και ονειρεύεσαι την Κίνα του Μεγάλου Τιμονιέρη και της Μορφωτικής Επανάστασης, όπως συνέβη με ορισμένα από τα θερμόαιμα μυαλά του Μάη του ΄68, τότε σίγουρα κάποιο μικροπρόβλημα αντιμετωπίζει ο τρόπος σκέψης σου. Αν όμως εξακολουθείς να επικαλείσαι τον Μάο ή τον Τρότσκι μετά την πανωλεθρία του υπαρκτού σοσιαλισμού και δεν είσαι απλώς ο ηλίθιος κουκουλοφόρος που τα σπάει στα Εξάρχεια, τότε τα πράγματα μοιάζουν ακόμη πιο σοβαρά. Αυτό το φαινόμενο προσπαθεί να αναλύσει ο συγγραφέας ψαρεύοντας συμπεριφορές και απόψεις στους κύκλους της σημερινής Άκρας Αριστεράς, από τα κινήματα της εναλλακτικής παγκοσμιοποίησης μέχρι τους υποστηρικτές των Παλαιστινίων τροτσκιστές, υστερομαοϊκούς και τα λοιπά.

Αnthony Giddens Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΟΧΗ
Μτφ.: Γιάννης Βογιατζής, Πολύτροπον
Μια εκ βάθρων αναθεώρηση των αντιλήψεων περί κοινωνικού κράτους, το οποίο μέχρι σήμερα αποτελούσε για πολλούς το κόσμημα του ευρωπαϊκού ευ ζην. Πλην όμως, ως καλώς γνωρίζουμε, το κοινωνικό κράτος περνάει δύσκολες στιγμές, δεν είναι πλέον της μόδας και από πολλούς, μεταξύ αυτών και ο Γκίντενς, θεωρείται η τροχοπέδη της ευρωπαϊκής προόδου. Μια μάλλον μονοδιάστατη αντιμετώπιση της ευρωπαϊκής ύπαρξης την εποχή της παγκοσμιοποίησης.

Φρέντρικ Τζέιμσον ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ
Μτφ.: Μιχάλης Μαυρωνάς, Τόπος
Το βέβαιο είναι ότι μία από τις νοητικές κατηγορίες που έχουν περιέλθει σε καθεστώς παρανομίας την εποχή της νεωτερικότητας, είναι η έννοια της ουτοπίας. Η ουτοπία όμως είναι ένα από τα λογοτεχνικά σχήματα που πάντα είχαν σημαντικό πολιτικό ρόλο να παίξουν. Κατά τον μαρξιστή Φρέντρικ Τζέιμσον, η ουτοπία έχει ακόμη σημαντικό ρόλο να παίξει στη ζωή των σύγχρονων κοινωνιών και ίσως η επανατοποθέτησή της στο κέντρο του φαντασιακού μας ορίζοντα να είναι ο μόνος τρόπος για να γλιτώσουμε από την ανία των διαχειριστικών στρατηγικών που μας καταδυναστεύουν με τη μετριότητά τους.