Συνέντευξη

«Είναι τιμή μου το “Μάρθα Κλάψα”»

«Δεν νομίζω ότι έχω κάνει τόσο σπουδαία πράγματα που να άξιζα βράβευση.
Συνεχίζω να είμαι μαθήτρια και ακόμη έχω μόνο χρέη» λέει η Μάρθα Βούρτση
Δεν το παίζει άνετη ούτε δίνει την εντύπωση ανθρώπου που μιλάει εκ του ασφαλούς. «Για μένα σημασία είχαν εκείνοι που ήταν κάτω, οι συνάδελφοί μου που είχαν έρθει. Σημασία είχε η απήχηση», λέει η Μάρθα Βούρτση μερικές ώρες μετά τη βράβευσή της με το έπαθλο «Μαρίκα Κοτοπούλη» για τη συνολική προσφορά της στο θέατρο.

Πενήντα χρόνια πορείας στο θέατρο, στον κινηματογράφο με τις μελό ταινίες, στην τηλεόραση (και με κωμικούς ρόλους). Στη «Στέλλα με τα κόκκινα γάντια» της φετινής σεζόν ως μάνα έβαλε τη σφραγίδα της στην παράσταση. Δεν ήταν μεγάλος ο ρόλος, μόλις επτάμισι λεπτά στη σκηνή. Αλλά με τι εκτόπισμα και εσωτερική δύναμη. «Η Μάρθα Βούρτση αναδεικνύεται σε τεράστιο μάθημα υποκριτικής», έγραψε στα «ΝΕΑ» (5/11/2007) ο Κώστας Γεωργουσόπουλος.

«Ακόμη και με ένα ρόλο- πέρασμα μπορείς να καταγραφείς», λέει εκείνη. Θεωρεί πως είναι τυχερή που βρέθηκε στο θέατρο- «εξελίσσομαι ως χαρακτήρας και αποδέχομαι τα δύσκολα, τα καλά, τα άσχημα και τα κάνω προίκα μου», λέει.

Δεν βρέθηκε κατά τύχη στο θέατρο. Το πάλεψε πολύ, το ήθελε πολύ. Πεισματάρα; Αγωνίστρια, λέει η ίδια. «Η γενιά η δική μας αναλώθηκε πάνω στη σκηνή του θεάτρου. Ήμασταν στρατιώτες. Έβλεπες ανθρώπους που ήθελαν πολύ να είναι ηθοποιοί. Είχαν ανάγκη να είναι ηθοποιοί. Ήταν τρόπος ζωής. Δεν ξέρω αν θα γινόμουν κάτι άλλο από ηθοποιός· ίσως αρχαιολόγος, αρχαιολόγος- εργάτης διότι μ΄ αρέσει η έρευνα. Η πρακτική διαδικασία της ανάδειξης: το σκάψιμο με τα χέρια και χάρη σ΄ αυτά να αναδεικνύεται κάτι». Το ΄55 έδωσε εξετάσεις στο Εθνικό Θέατρο και απορρίφθηκε- «δεν είχα ιδέα από θέατρο αλλά μ΄ άρεσε η ποίηση. Είχα την “Αγάπη” του Ουράνη αλλά δεν αρκούσε. Στην επιτροπή ήταν τότε και ο Γιώργος Παππάς. “Κωμωδία έχετε να μας παρουσιάσετε;”. Έλαβε αρνητική απάντηση κι έτσι μ΄ έκοψαν. Εκείνος όμως είχε καταλάβει». Τι; Ότι η Βούρτση είχε μέσα της την κωμωδία. «Είμαι θέσει κωμικός όχι φύσει. Ξέρω να υπονομεύω τη φράση, πώς και πότε να κάνω παύση. Ο αυτοσαρκασμός με βοηθά, με κρατά σε εγρήγορση. Ευτυχώς που με έκοψαν, πάντως, γιατί μετά πήγα στου Κουν. Δεν ξέρω αν η αγωγή του Εθνικού Θεάτρου θα μου πήγαινε. Είμαι στρατιώτης αλλά και ελεύθερος σκοπευτής. Στρατιώτης είμαι εκεί που θέλω εγώ. Στου Κουν δεν ενδιαφέρονταν για τραγωδίες και κλασικό ρεπερτόριο. Μέσα από την ποίηση μπορούσαν να καταλάβουν πράγματα». Ποια είναι η εικόνα που έχετε, με τα δικά σας δεδομένα, για τον σημερινό ηθοποιό;

Το θέατρο δεν έχει φτωχύνει. Η Ελλάδα πάντα έβγαζε καλούς ηθοποιούς. Η τηλεόραση όμως έπαιξε καταλυτικό ρόλο διότι δίνει τη δυνατότητα να βγάλεις χρήματα που από το θέατρο δεν θα τα δεις ποτέ. Αλλά την ίδια στιγμή κάνει τον ηθοποιό να πιστεύει πως με ένα δυο πρωταγωνιστικούς ρόλους σε σίριαλ μπορεί να γίνει και θιασάρχης.

Το θέατρο είναι συλλογική δουλειά. Θέλει να έχει πολύ σημαντικούς συνεργάτες για να σταθεί ένα θεατρικό σχήμα και να βγει επιτυχημένος ένας ηθοποιός ως θιασάρχης. Δεν ξέρω πόσοι έχουν συνειδητοποιήσει τη σπουδαιότητα του θεάτρου. Βοηθά τον ηθοποιό ως άνθρωπο. Είναι το οικοδόμημά του. Το εννοώ. Μέσα από το θέατρο βελτιώθηκα ως άνθρωπος.

Δηλώνει «ηθοποιός σχετική με αυτό που κάνει». Διότι, όπως λέει, «υπάρχουν και πολλοί άσχετοι»

Η ανασφάλεια ή η αμφισβήτηση είναι εφόδιο ή αχίλλειος πτέρνα;
Εξαρτάται από τον άνθρωπο. Ως ηθοποιός δεν αρκούμαι στις ευκολίες μου. Κάθε ρόλος κρύβει επίπονη δουλειά και έρευνα. Η «καλημέρα» είναι απλή λέξη αλλά μπορεί να την πεις με πολλούς τρόπους. Εδώ θέλει έρευνα. Στο θέατρο. Γιατί στην τηλεόραση είναι άρπα- κόλλα. Δεν υπάρχει ολοκληρωμένη δουλειά. Παίρνεις αποσπασματικά σενάρια για 3-4 επεισόδια. Δεν ξέρεις τι θα προκύψει.


«Δίχως μελό δεν θα με βλέπατε στη σκηνή»

Δεν την τρόμαξε ο ντόρος που είχε προκαλέσει με τις ταινίες μελό. Ούτε την απασχόλησε πως μπορεί να είχαν επιπτώσεις στη θεατρική της πορεία. «Υπερασπίζομαι τις μελό ταινίες. Βγήκα στο σινεμά όταν τελείωνε η εποχή της φουστανέλας κι άρχιζε εκείνη των μελό ταινιών. Όλοι παίξαμε τότε μελό. Εγώ, η Καρέζη, η Αλίκη. Είχαν σενάρια- είχε γράψει κι ο Καμπανέλλης- κι ας ήταν υποδεέστερες ως είδος. Η μελό ταινία ήταν συνέχεια του ιταλικού κινηματογράφου προσαρμοσμένη στα ελληνικά ήθη κι έθιμα. Δε λέω, κάποιες ήταν λαϊκές έως λαϊκίστικες. Ήταν όμως αυθεντικές και εξέφραζαν αυτό που ήθελε να δει ο θεατής και να ζήσει το όνειρο. Μου έβγαλαν το παρατσούκλι “Μάρθα Κλάψα”. Δεν ήταν τυχαίο. Για μένα ήταν τιμή ο χαρακτηρισμός. Όμως κάθε φορά που έπαιζα σε μελό ταινία ανέτρεχα σε θεατρικούς ρόλους μου για να αποδώσω τους μελό ρόλους. Μια φορά ύστερα από μια παράσταση ήρθε και με βρήκε στο καμαρίνι του θεάτρου ένας κριτικός. “Κυρία Βούρτση, τόσο καλή ηθοποιός του θεάτρου και να παίζετε σε μελό ταινίες”, απόρησε. “Αγαπητέ, αν δεν έκανα μελό ταινίες δεν θα είχατε την ευκαιρία να με βλέπετε στη σκηνή”, του απάντησα, διότι μέσα από τις ταινίες εξασφαλίζαμε τα προς το ζην».