Φαινόμενα

Για μια χούφτα ρύζι

Τον εφιάλτη μιας φτώχειας χωρίς πατρίδα έφεραν η είδηση για την ακρίβεια των τροφίμων και πλάνα ηλικιωμένων που στριμώχνονταν για ένα κομμάτι αρνί
Με αγωνία να επιστρέψουν οι εκδρομείς αρτιμελείς ολοκληρώθηκε και ο φετινός εορτασμός του Πάσχα. Προηγήθηκαν τα καθιερωμένα πλάνα από την «εντυπωσιακή» Ανάσταση στο Βροντάδο Χίου- ε, χάρη στο πολεμικό έθιμο τους θυμούνται άπαξ του έτους οι κάμερες, οπότε χαλάλι και οι τραυματισμοί. Επίσης προβλήθηκαν αφιερώματα στο ετήσιο «θαύμα» του Αγίου Φωτός, που πάλι με αεροπλάνο ήρθε στην ώρα του και με τιμές συνοδεύτηκε, από αυτές που η κοινωνία του θεάματος έχει ορίσει να συνοδεύουν εκπροσώπους κοσμικών εξουσιών (και ασμένως τις αποδέχονται και οι θρησκευτικές).

Μαζί με όλα αυτά, κάθε χρόνο τα ίδια, σαν να σταματάει η Γη να γυρίζει και περιμένει να χλαπακιάσουν τον οβελία τους οι Έλληνες για να ξαναξεκινήσει, μια είδηση έκανε εντύπωση για την παραδοξότητά της, αλλά στην πραγματικότητα

Ανέκαθεν η τηλεοπτική κάμερα αναζητούσε τις εικόνες της φτώχειας και της δυστυχίας για να ισορροπήσει το αίσθημα απόλαυσης που προσφέρει η αφθονία

ανατρίχιαζε η σημασία της. Η είδηση ότι τρόφιμα όπως το ρύζι και τα μακαρόνια ακριβαίνουν τα επόμενα χρόνια περισσότερο από όσο αντέχει η τσέπη εκείνων που τα έχουν βασική τροφή τους, των φτωχών, γιατί ανεβαίνει ιλιγγιωδώς η τιμή του πετρελαίου, αλλά και γιατί οι χώρες που παράγουν στάρι και ρύζι δεν μπορούν να εξάγουν ίδιες ποσότητες με το παρελθόν, καθώς καταναλώνονται από τους κατοίκους τους. Μαζί με τις ανταποκρίσεις του CΝΝ για Αμερικανούς που άδειαζαν τα ράφια των σούπερ μάρκετ από ρύζι, εκδηλώνοντας πρώτη φορά στην ιστορία τους το σύνδρομο του οποίου νομίζαμε ότι μετά την Κατοχή είχαμε την αποκλειστικότητα οι Έλληνες, είδαμε εικόνες από τη Θεσσαλονίκη, όπου άποροι ηλικιωμένοι αλληλογρονθοκοπούνταν για ένα κομμάτι οβελία που μοιραζόταν δωρεάν. Ούτε χαρά ούτε γιορτινή ατμόσφαιρα ούτε τσουγκρίσματα και φωνές γλεντιού που συνοδεύουν κατά παράδοση το Πάσχα των Ελλήνων, μόνο κλωτσοπατινάδα με τον διπλανό μέχρι να φτάσει το κεσεδάκι με το κρέας στα χέρια και να φαγωθεί σε δευτερόλεπτα.

Πάντοτε υπήρχαν φτωχοί και πεινασμένοι στη Δύση της ευμάρειας και φυσικά υπήρχαν πολύ περισσότεροι στους άλλους τόπους, τους οποίους απομυζούσε το σύστημα της ευμάρειας. Και ανέκαθεν η τηλεοπτική κάμερα αναζητούσε τις εικόνες της φτώχειας και της δυστυχίας για να ισορροπήσει με τη στιγμιαία έγερση του αισθήματος της ανθρωπιάς το αίσθημα απόλαυσης που προσφέρει η αφθονία. Κάτι σαν τις αγαθοεργίες των πλουσίων, με τις οποίες εξισορροπούν τη σκληρή εικόνα τους. Έτσι και η τηλεόραση της ενημέρωσης, ιδίως τις ημέρες των εορτών εξισορροπεί το ξέφρενο πανηγύρι του γλεντιού και της ψευδοευμάρειας με το απαραίτητο ρεπορτάζ της για τους φτωχούς που γίνονται φτωχότεροι και πεινάνε. Φέτος, το καινούργιο στοιχείο και το πιο τρομακτικό είναι ότι η είδηση για τη φτώχεια συνοδευόταν από μια εμπρηστική «λεπτομέρεια»: αν τρώνε ελάχιστα περισσότερο οι λαοί από τους οποίους έρχεται η φτηνή τροφή, τότε θα πεινάσουν περισσότερο οι φτωχοί των δικών μας χωρών.
Φτωχοί εναντίον φτωχών ξανά

Και πάλι φτωχοί εναντίον φτωχών. Άλλωστε, και τα πλάνα στα δελτία ειδήσεων με τους πεινασμένους που γρονθοκοπούνται για το δωρεάν πασχαλινό συσσίτιο στο μεγάλο λαϊκό κοινό απευθύνονται, στα μεσαία στρώματα, εκείνους που μέχρι χθες βομβαρδίζονταν με το όνειρο της προόδου, της οικονομικής βελτίωσης, με το όνειρο της κατανάλωσης όπως αυτό διαμορφώθηκε από τα μεγάλα σούπερ μάρκετ: το γεμάτο καρότσι, ξέχειλο από καλούδια. Και αίφνης σαν να αλλάζει η σύσταση του κόσμου καθώς αυτό, το ύστατο καταφύγιο του ανθρώπου του καθημερινού μόχθου για να αντέξει τη σκληρότητα της εκμετάλλευσής του, το γεμάτο καρότσι αδειάζει από ρεπορτάζ σε ρεπορτάζ. Και η φρίκη κορυφώνεται με τα πλάνα των λιμασμένων που στριμώχνονται για ένα πεταμένο μαρούλι ή ένα γιορτινό συσσίτιο. Να λυπηθούμε τους φτωχούς γιατί έτσι, μέρες που είναι, εκπληρώνουμε το χριστιανικό μας χρέος; Να συγκινηθούμε από τα ταπεινωμένα γηρατειά; Ή μήπως το μυστικό είναι να γεμίσουμε βιαστικά τα ντουλάπια μας τρόφιμα, ίσως όχι πρώτης διαλογής, ίσως δεύτερης ή και τρίτης- υπάρχουν τιμές για όλες τις τσέπες- αυτό είναι το σύγχρονο θαύμα του συστήματος της ευμάρειας, η φτηνή ψευδαίσθησή της.