Δημιουργιστές εναντίον δαρβινιστών

ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΣΤΙΓΜΗ ΠΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΑΝ
ΟΙ «ΦΟΝΟΙ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ»,
ΤΟ 2006, ΘΕΩΡΗΘΗΚΑΝ ΩΣ Η ΓΑΛΛΙΚΗ
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ «ΚΩΔΙΚΑ ΝΤΑ
ΒΙΝΤΣΙ». ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΚΑΙ ΚΑΤΙ ΠΑΡΑΠΑΝΩ;
Αληθεύει πως το μυθιστόρημα της Γαλλίδας σεναριογράφου και βιβλιοθηκαρίου Βερονίκ Ρουά μπορεί να διαβαστεί με δύο τρόπους. Ως παρωδία του «Κώδικα Ντα Βίντσι» και ως αυτοτελές ανάγνωσμα. Είτε έτσι διαβαστεί είτε αλλιώς, δύσκολα αποφεύγει τη ρετσινιά της παραλογοτεχνίας. Στην ουσίαόπως και το βιβλίο του Νταν Μπράουν- είναι ένα μυθιστόρημα με «θέση», που χρησιμοποιεί όλα- ακόμη και τα πιο ευτελή- τα αφηγηματικά στερεότυπα (απιθανότητες στην πλοκή, εμμονή με την έκλυση της αναγνωστικής αδρεναλίνης) για να «αποδείξει» την ειλημμένη «θέση»- και από αυτήν την άποψη, δεν έχει σημασία αν το υπογράφει η Βερονίκ Ρουά, ο Νταν Μπράουν, ο Μάικλ Κράιτον ή και ο Αντρέι Ζντάνοφ αυτοπροσώπως. Θα μου πείτε: δεν έχει σημασία η «θέση»; Δεν έχει σημασία το «διακύβευμα»; Έχει και παρέχει- όχι όμως για τη λογοτεχνία. Είναι αλλουνού παπά ευαγγέλιο. Στον «Κώδικα ντα Βίντσι» το διακύβευμα ταυτιζόταν- κι επικροτούσε- με μια από τις πάμπολλες θρησκευτικές θεωρίες συνωμοσίας: τη συστηματική πλαστογράφηση κι εν τέλει αποσιώπηση του ρόλου της Μαρίας της Μαγδαληνής (κατ΄ επέκτασιν της… γυναίκας), με κύριο ηθικό αυτουργό την Καθολική Εκκλησία (εξ ου και η βίαια αντίδραση του Βατικανού για το βιβλίο). Στο μυθιστόρημα της Βερονίκ Ρουά, η Καθολική Εκκλησία παρουσιάζεται λιγότερο μονολιθική, δίχως να συγκαλύπτεται πλήρως και η οπισθοδρομική πλευρά της. Στο πρόσωπο του πατέρα Μαρτσέλο Μανιάνι, ενός από τους κεντρικούς ήρωες, εκπροσωπείται το πεφωτισμένο Βατικανό, εκείνο που τείνει κλάδο ελαίας προς τους επιστήμονες και δείχνει πρόθυμο (έως ποιο σημείο άραγε;) να βάλει νερό στο θεολογικό κρασί του.

Ήδη έχει προχωρήσει στην αναγνώριση της Βίβλου ως «συμβολικού κειμένου», γεγονός που τη φέρνει σε ευθεία αντίθεση με τους φονταμενταλιστές χριστιανούς, τους δημιουργιστές, όσους επιμένουν να διαβάζουν τις Γραφές ως… κυριολεκτικά κείμενα (οπότε και να πιστεύουν ότι ο κόσμος «κτίστηκε» πριν από έξι χιλιάδες χρόνια- ένα απειροελάχιστο διάστημα, με βάση τον πραγματικό γεωλογικό χρόνο- και άλλες παρόμοιες μπαρούφες).

Η έμπνευση
Στο επίμετρο των «Φόνων», η Ρουά παραδέχεται ότι εμπνεύστηκε την ιστορία της, μεταξύ άλλων, και από τα γραπτά του μακαρίτη καθηγητή Στίβεν Τζέι Γκουλντ. Με τις απόψεις του Γκουλντ- και ιδίως με το βιβλίο του «Εν αρχή ην ο Λόγος.Για τη συμφιλίωση θρησκείας και επιστήμης» (Εκδ. Τραυλός)- είχαμε την ευκαιρία να ασχοληθούμε αρκετά νωρίς από αυτήν τη σελίδα («ΤΑ ΝΕΑ», 18 Νοεμβρίου 2000). Ο νεοδαρβινιστής ζωολόγος και γεωλόγος Γκουλντ πίστευε στην πολυπόθητη συμφιλίωση- το ίδιο πιστεύει και η Ρουά- αρκεί, τόσο η επιστήμη όσο και η θρησκεία, να σεβαστούν την Αρχή των Μη Αλληλοκαλυπτομένων Πεδίωντουτέστιν, να μην μπαίνει η μία στα χωράφια της άλλης. Μολονότι συμμεριζόμαστε τη γνώμη ότι η εν λόγω συμφιλίωση είναι επιθυμητή από πλευράς κοινωνικής γαλήνης- ποιος σώφρων άνθρωπος θέλει πόλεμο με το παπαδαριό;-, εκφράζαμε από τότε την αμφιβολία μας για την επίτευξη του στόχου, αφ΄ ης στιγμής η μία πλευρά (η θρησκεία) θα πρέπει να αποδεχτεί έναν μακρόχρονο διάλογο, όπου θα καλείται μονάχα να δώσει, με διαρκείς αβαρίες στις πεποιθήσεις της και αβάσταχτα πλήγματα στο γόητρό της. Κατά παράδοξο τρόπο- διότι σαφώς τα ετερώνυμα έλκονται- το ίδιο ακριβώς πιστεύουν και οι δημιουργιστές: η Εκκλησία του Χριστού δεν έχει κανένα συμφέρον να συρθεί σε διάλογο με τους άθεους δαρβινιστές.

Veronique Roy

ΦΟΝΟΙ ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΜΤΦ. ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ, ΕΚΔ. ΠΟΛΙΣ, 2008, ΣΕΛ.
432