Διάλογος με τις σκιές

ΕΝΑ ΣΥΝΑΡΠΑΣΤΙΚΟ ΑΦΗΓΗΜΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ, ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΑΘΗΝΑ,
ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ, ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΤΟΥ ΑΛΕΞΗ ΣΤΑΜΑΤΗ. Ο ΗΡΩΑΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΝΤΕΤΕΚΤΙΒ ΠΟΥ ΚΙΝΕΙΤΑΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΣΚΙΕΣ ΝΕΚΡΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ, ΓΙΑ ΝΑ ΒΡΕΙ ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΙΔΙΟΣ, ΚΑΙ ΝΑ ΖΗΣΕΙ
Tο ατού στα μυθιστορήματα του Αλέξη Σταμάτη είναι ότι καταφέρνει να φτιάχνει συναρπαστικές ιστορίες δράσης από εντελώς στατικές και εσωτερικές αφετηρίες. Αυτό ήταν σαφές και στο προηγούμενο βιβλίο του, την Αμερικανική Φούγκα, είναι ολοφάνερο και στο καινούριο του, τη Βίλα Κομπρέ. Με ένα μόνιμο μοτίβο, οι ήρωές του ξεκινούν ένα μεγάλο εσωτερικό ταξίδι εύρεσης της ταυτότητας που, εξωτερικά, όμως, συνδυάζεται με πραγματικά ταξίδια και μάλιστα με κάθε πιθανό μέσο μεταφοράς και σε κάθε πιθανή και απίθανη γωνιά του κόσμου.

Αυτό το τελευταίο, βέβαια, στη Βίλα Κομπρέ δεν το καταλαβαίνει κανείς αμέσως. Περισσότερο από το μισό βιβλίο διαδραματίζεται ανάμεσα στο κέντρο της Αθήνας και ένα χωριό της Θεσσαλίας. Για να εκτοξευθεί, όμως, μετά η ιστορία, όπως το συνηθίζει ο συγγραφέας, σε άλλους τόπους εντελώς διαφορετικούς. Ο ήρωας του Αλέξη Σταμάτη, ο 28χρονος Θάνος Αδαμόπουλος, γυρίζει στο χωριό για να παραστεί στην κηδεία του πατέρα του, Πολύβιου. Η μητέρα του, Μερόπη, έχει ήδη πεθάνει από καιρό και ο πατέρας του Θάνου ζούσε μόνος, με μόνη έγνοια το παιδί του, το οποίο, όμως, είχε ρίξει από χρόνια μαύρη πέτρα πίσω του. Πατέρας και γιος δεν έκαναν ποτέ μια ουσιαστική συνομιλία ανάμεσά τους, αφήνοντας εκκρεμότητες και άλυτους λογαριασμούς. Ο Πολύβιος ήταν νεκροθάφτης και είχε μάλιστα τη συνήθεια να φωτογραφίζει τους νεκρούς προτού τους θάψει. Ο νεαρός Θάνος, που δεν ήθελε καθόλου να τον διαδεχθεί στο επάγγελμα, εγκατέλειψε το χωριό και μαζί μια ζωή γεμάτη θάνατο, που είχε νεκρώσει τόσο τη σχέση πατέρα και γιου όσο και την ίδια την ψυχή του νεαρού Θάνου.

Όταν ήρθε και ο φυσικός θάνατος του Πολύβιου, προστέθηκε η ενοχή του νεαρού για το γεγονός ότι δεν είχε μπορέσει ποτέ να ζωντανέψει τη μεταξύ τους σχέση. Όσο για το πένθος- μια και αγάπη υπήρχε- αυτό πήρε μια απρόβλεπτη μορφή. Μια φωτογραφία νεαρής νεκρής και δίπλα τρία ακριβά κοσμήματα που άφησε ο Πολύβιος στον Θάνο σε μια κρυψώνα, βάζουν σε κίνηση μια τρελή μηχανή: ο Θάνος ψάχνει να βρει ποια είναι αυτή η νεκρή γυναίκα και σύντομα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για την πραγματική του μητέρα η οποία αυτοκτόνησε μπροστά στα μάτια του Πολύβιου και εκείνος κράτησε το μωρό της. Έτσι εξηγείται και το ότι οι γονείς του ήταν μεγάλης ηλικίας, ότι τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής του τα πέρασαν στην Κρήτη (για να κρύψουν μια ανύπαρκτη εγκυμοσύνη;), ότι ο πατέρας του έδειχνε να θέλει να του αποκαλύψει ένα μυστικό και τελικά το πήρε μαζί του στον τάφο. Το πένθος γίνεται άρνηση πένθους και ο νεαρός Θάνος ξεκινάει να βρει τους πραγματικούς του γονείς. Τα ίχνη της φωτογραφίας τον οδηγούν σε μια βίλα στα Μελίσσια, όπου μένει μια ηλικιωμένη γυναίκα, η Άλμα, ενδεχομένως η

Αλέξης Σταμάτης

ΒΙΛΑΚΟΜΠΡΕ

ΕΚΔ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ ΣΕΛ. 448, ΤΙΜΗ: 18,81 ΕΥΡΩ

γιαγιά του, μαζί με μια νεαρή κοπέλα που τη φροντίζει, η οποία έχει μεγαλώσει και ανατραφεί στη βίλα, σχεδόν φυλακισμένη. Και που αργότερα θα γίνει ερωμένη του. Ο ήρωας, σε ρόλο ντετέκτιβ, ελισσόμενος ανάμεσα σε επικίνδυνους ανθρώπους, αρχίζει να ξετυλίγει το νήμα ενός παλιού εγκλήματος με λάφυρο ένα εργοστάσιο σοκολατοποιίας. Του θανάτου του συζύγου της Άλμας που ο γιος τους, Κωστής, θεώρησε έγκλημα. Ο Κωστής ήταν ο σύντροφος της νεκρής γυναίκας που απεικόνιζε η φωτογραφία του Πολύβιου αλλά επειδή έκανε και ο ίδιος ένα φριχτό έγκλημα για να εκδικηθεί τον θάνατο του πατέρα του, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τα εγκόσμια και να φύγει στην Αφρική.

Στην Αφρική
Έτσι το τελευταίο μέρος του μυθιστορήματος εκτυλίσσεται στην Αφρική με τον νεαρό Θάνο να φεύγει για το Καμερούν προκειμένου να αναζητήσει τα ίχνη του πατέρα του, 28 χρόνια μετά τη φυγή του.

Αλέξης Σταμάτης γίνεται ο τέταρτος Έλληνας συγγραφέας που τα τελευταία χρόνια μεταφέρει βιβλίο του στην Αφρική- μετά τον Βασίλη Αλεξάκη ( Ξένες λέξεις ), τον Μιχάλη Μοδινό ( Ο Μεγάλος Αμπάι ), τη Σώτη Τριανταφύλλου ( Λίγο από το αίμα σου ). Η έρευνα τον οδηγεί στο βαθύ Καμερούν, εκεί όπου επιβιώνουν αρχαία έθιμα και που δεν πάνε ούτε οι ίδιοι οι Καμερουνέζοι.

Η ζούγκλα, η πραγματική «καρδιά του κόσμου», γίνεται η βαθιά αγκαλιά όπου θάβονται αλήθειες, ενοχές, ταυτότητες.

Το σχήμα οπωσδήποτε αξιοπρόσεκτο: ο Θάνος, με αφορμή τον θάνατο του πατέρα του, ξεκινάει ένα μεγάλο ταξίδι ζωής και ενηλικίωσης, για να συναντήσει, στα πέρατα του κόσμου, ένα άλλο είδος θανάτου που θα τον ξαναγεννήσει! Πειστικές και οι γλαφυρές περιγραφές με φυλάρχους, θυσίες μαϊμούδων και πορείες στη ζούγκλα. Όπως και η τελική λύση του αινίγματος της ταυτότητας, που αποτελεί άλλη μια ωραία ανατροπή.