Επιφυλλίδα

Ολιγόλεπτη «ανθρωπιά»

Σήμερα ακριβώς συμπληρώνεται εβδομάδα από την ημέρα που η υπουργός Απασχόλησης ζήτησε να πραγματοποιηθούν εξονυχιστικοί έλεγχοι στην περιοχή που έχουν μετατρέψει διάφοροι επιτήδειοι παραγωγοί σε σύγχρονη δουλοπαροικία καθώς εκμεταλλεύονται τον μόχθο 2.500 αλλοδαπών. Για κάποιες ώρες νόμιζε κανείς πως όλη η χώρα ζει στον ρυθμό του δράματος των αλλοδαπών. Αλλοδαπούς, σημειωτέον, που όταν έφτασε το κλιμάκιο με τους έμπειρους επιθεωρητές εργασίας στην Ηλεία (γι΄ αυτήν την περιοχή πρόκειται), οι «σύγχρονοι δουλέμποροι» είχαν προλάβει να τους κρύψουν. Μπαίνει στον πειρασμό να ρωτήσει κανείς, μία εβδομάδα μετά, τι να γίνονται οι αλλοδαποί αυτήν τη στιγμή που μιλάμε, πολύ περισσότερο όταν η υπουργός Απασχόλησης δήλωσε ότι «αυτό το φαινόμενο είναι ντροπή για τη χώρα μας» και ότι «οι υπεύθυνοι θα πάνε φυλακή». Δεν αμφιβάλλει κανείς για τις καλές προθέσεις οποιουδήποτε, ακόμα και υπουργού, το δυστύχημα όμως είναι πως θα έχουν ληφθεί, στο μεταξύ, τόσα μέτρα όσα και αν, αντί για τα ουσιαστικά και συγκινητικά που δήλωσε η υπουργός, έλεγε ότι «αυτό το φαινόμενο είναι καμάρι για τη χώρα μας και ότι κατόπιν τούτου οι υπεύθυνοι θα κυκλοφορούν ελεύθεροι». Θα ήταν άδικο να συμπεράνει κανείς πως πανάκεια, σε μια οποιαδήποτε κρίση, λογαριάζεται πλέον ένα φραστικό πυροτέχνημα που ναρκώνει τις συνειδήσεις όσο διατηρείται η κρίση αυτή; Δε φταίει σαφέστατα η υπουργός, έστω κι αν ο τρόπος με τον οποίον μιλάει αδυνατεί να τρομάξει ακόμα και ένα αθώο μικρό παιδί- πόσω μάλλον έναν αποφασισμένο «σύγχρονο δουλέμπορα». Μια γλώσσα τόσο τυποποιημένη και αυτόματη όπως «αυτό το φαινόμενο είναι ντροπή για τη χώρα μας», είναι ακριβώς η γλώσσα που κάνει τις διαδικασίες, προκειμένου να κινητοποιηθούν οι γραφειοκρατικοί μηχανισμοί ώστε να τιμωρηθούν οι ένοχοι, βραδυκίνητες και ανενεργές. Κορόνα ακόμα και η φράση «οι υπεύθυνοι θα πάνε φυλακή», απλά για να θωπεύει τα αυτιά εφησυχασμένων πολιτών. Συνετοί και έντιμοι πολίτες επιχειρούν καθημερινά πράξεις που ντροπιάζουν τη χώρα (πόσο αόριστη γίνεται στη συγκεκριμένη περίπτωση η λέξη «χώρα»), θα σκιαχτεί ο «δουλέμπορας» που επενδύει καθημερινά σ΄ αυτή τη ντροπή, που έχει ταυτίσει την όσο γίνεται μεγαλύτερη ντροπή θα έπρεπε να «αισθάνεται» με την οικονομική του ωφέλεια και καταξίωση; Να μιλάς για «τσίπα» ενώ έχει χαθεί και η ανάμνησή της είναι σαν να προτρέπεις να διογκωθεί ο αριθμός των ανθρώπων που παρανομούν.

Έπειτα τι φαντάζεται η υπουργός, ο κάθε άλλωστε υπουργός: ένας «δουλέμπορας» αντιλαμβάνεται την κατάσταση σύμφωνα με όσα καταγγέλλει ο υπουργός ή σύμφωνα με όσα ζει καθημερινά στον χώρο του και που έχουν επανειλημμένως διαψεύσει τον υπουργό στις εξαγγελίες, τις υποσχέσεις και τις απειλές του. Αν δεν γίνεται συνήθως τίποτε, είναι γιατί ένας υπουργός ή ένας πολιτικός, γενικότερα, λέει αυτά που πρέπει να πει, δεν λέει αυτά που του απαγορεύονται να ομολογήσει. Όταν αισθάνεσαι πως όσα σου λέει κάποιος είναι η θέση του που τα υπαγορεύει, δεν τον εκλαμβάνεις μόνο ως ανυπόληπτο επειδή είναι ψεύτης. Τον νιώθεις αυτόματα να καταχωρίζεται σ΄ αυτήν τη μακρά «θεωρία» των ανθρώπων που επαναλαμβάνουν στερεότυπα στις εθνικές επετείους, χωρίς κανένα κόστος, λέξεις που με τον ίδιο ανώδυνο τρόπο έχουν στο παρελθόν εκφωνήσει εκατοντάδες άλλοι.

Αλλά αν θεωρήσουμε τους στίχους του Διονύση Σαββόπουλου «τι να φταίνε οι εκπρόσωποι έρημοι και απρόσωποι» πως τακτοποιούν τους λογαριασμούς μας με τους πολιτικούς, με μας όλους τους υπόλοιπους τι γίνεται; Τι γίνεται με το ενδιαφέρον και την αγανάκτησή μας ώστε να μην αναρωτιόμαστε καν την επόμενη στιγμή για ό,τι την προηγούμενη (στιγμή) διαρρηγνύαμε τα ιμάτιά μας; Τι είδους ανθρωπιά είναι αυτή, ούτε καν με ημερομηνία λήξεως, αλλά με ακριβέστατα προσδιορισμένο το δευτερόλεπτο της εκπνοής της; Βέβαια όταν εποχές που κυριαρχούνταν από το σύνθημα «ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη» και είχαν συνεγείρει μια ολόκληρη κοινωνία ώστε να νιώθει ντροπή ο καθένας που θα εξαιρούνταν του σχετικού κλίματος, όταν λοιπόν αντίστοιχες εποχές μάς κληροδότησαν τόσο λίγα πράγματα, πάλι καλά σήμερα που υφίσταται ακόμα και η λέξη «ανθρωπιά». Καθώς η ντροπή δεν είναι πια να αποτελείς εξαίρεση στο κλίμα της ελευθερίας, της ισότητας και της αδελφότητας, αλλά να μη φιλοδοξείς πολυτελή φλιτζανάκια, κομόντες, αμπαζούρ και ρούχα σινιέ.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη»