Στην Άγρια Δύση της Σαχάρας

ΕΝΑ ΚΛΑΣΙΚΟ ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ ΠΟΥ ΕΚΤΥΛΙΣΣΕΤΑΙ
ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗΣ ΕΡΗΜΟΥ
ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ, ΜΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ
ΤΟΥ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΩΔΟΥΣ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΜΕ ΕΝΤΟΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΟΚΙΜΙΑΚΟΥ, ΕΘΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ, ΖΩΝΤΑΝΕΥΕΙ ΔΡΑΜΑΤΙΚΑ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ
Πρωτοδημοσιευμένο πριν από ένα τέταρτο του αιώνα, το βιβλίο του Αλμπέρτο Βάσκεθ-Φιγκερόα διατηρεί τη φρεσκάδα και την επικαιρότητά του. Παρά τον κίνδυνο να διολισθήσει σε συναισθηματισμούς και γραφικότητες, ο συγγραφέας καταφέρνει να διατηρήσει τις λεπτές ισορροπίες μεταξύ ρομαντισμού και ρεαλισμού, διατηρώντας αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι το ανατρεπτικό τραγικό τέλος. Περί τίνος πρόκειται; Στον Νότο μιας βορειο-αφρικανικής χώρας που δεν κατονομάζεται- που όμως έχει όλα τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά της Αλγερίας-, στον καταυλισμό μιας φατρίας νομάδων Τουαρέγκ καταφεύγουν δύο φυγάδες, ένας εκ των οποίων είναι ο ανατραπείς πρόεδρος της χώρας και ήρωας του πολέμου της ανεξαρτησίας. Μια στρατιωτική μονάδα τους ανακαλύπτει, παραβιάζει τις ιερές αρχές της φιλοξενίας και απαγάγει τον πρώην πρόεδρο για να τον φυλακίσει σ΄ ένα οχυρό της ερήμου. Ο αρχηγός της φατρίας επιδίδεται σ΄ έναν μακρύ αγώνα ξεπλύματος της ντροπής που επέφερε στη φυλή του η παραβίαση του ασύλου. Εγκαταλείποντας την οικογένειά του αγωνίζεται ν΄ απελευθερώσει τον πρώην φιλοξενούμενό του, αγνοώντας τους κινδύνους και διασχίζοντας τα πιο άξενα κομμάτια της Σαχάρας. Η βαθιά γνώση του γεωγραφικού χώρου τού επιτρέπει να απελευθερώσει τον πρώην πρόεδρο και να διαφύγει, ενώ εν αγνοία του ο πρώην πρόεδρος αποκαθίσταται στην εξουσία.

Στην υπηρεσία του στόχου του, ο Τουαρέγκ μας θα αγνοήσει τα μεταποικιοκρατικά ήθη, την ανώτερη τεχνολογία των διωκτών του, ακόμη και τους κινδύνους που διατρέχει η οικογένειά του, εμμένοντας στις παραδοσιακές αρχές που επέτρεψαν στη φυλή του να επιβιώσει επί χιλιετίες.

Το μυθιστόρημα του ΒάσκεθΦιγκερόα έγινε μπεστ σέλερ στον καιρό του και δικαίως. Διαθέτει τη στέρεη δομή των έργων ενός Τζον Λε Καρέ και τα ηθικά διλήμματα ενός Γκράχαμ Γκριν. Η δράση είναι καταιγιστική, αλλά αυτό δεν στερεί από τον αναγνώστη τη δυνατότητα να περιπλανηθεί μαζί με τον ήρωα στα ποικίλα ερημικά τοπία που ζωγραφίζονται με την ακρίβεια νατουραλιστή τοπιογράφου. Η έρημος είναι το δυνατό και εντέλει καθοριστικό στοιχείο του βιβλίου, προσδιορίζοντας συμπεριφορές, χαράσσοντας χαρακτήρες και καθοδηγώντας τη δράση. Το τοπίο προβάλλει ως ο πραγματικός πρωταγωνιστής της ιστορίας, καθώς τίποτα δεν θα συνέβαινε με τον τρόπο που συμβαίνει σ΄ έναν διαφορετικό γεωγραφικό υποδοχέα. Κι αν, στιγμιαία, φοβόμαστε ότι ο συγγραφέας θα διολισθήσει σε ηθικοπλαστικές, απλοϊκές κατευθύνσεις, η σύγκρουση εκσυγχρονισμού και παράδοσης είναι τόσο δυνατή που το μελό αποφεύγεται, έστω και την ύστατη ώρα.

Ο συγγραφέας (γεν. 1936 στα Κανάρια Νησιά) είναι μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα. Με τους γονείς του εξορισμένους στις αρχές του Εμφυλίου στην τότε Ισπανική Σαχάρα (νυν Μαροκινή, αν και διαμφισβητούμενη

Αlberto Vazquez Figueroa

ΤΟΥΑΡΕΓΚ

ΜΤΦ. Α. ΒΑΣΙΛΑΚΟΥ ΕΚΔ. ΚΟΑΝ/ ΜΕΔΟΥΣΑ, 2007, ΣΕΛ. 336, ΤΙΜΗ: 20 ΕΥΡΩ

από τους γνωστούς μας Σαχραουί) ο νεαρός Βάσκεθ-Φιγκερόα μεγάλωσε μ΄ έναν θείο του σε μια στρατιωτική βάση, παρέα με γηγενείς και την απεραντοσύνη της ερήμου. Η επαφή με τους περίφημους νομάδες Τουαρέγκ φαίνεται πως χάραξε τη ζωή του, καθώς εξελίχθηκε ο ίδιος σ΄ έναν νομάδα πολεμικό ανταποκριτή, ταξιδιωτικό συγγραφέα και μελετητή της αποικιοκρατίας. Έχει γράψει πληθώρα βιβλίων, πολλά από τα οποία έγιναν πετυχημένες ταινίες, χάρη στην καταιγιστική τους δράση που δημιουργεί μια κλιμακούμενη ψυχολογική ένταση (μεταξύ τους, η τηλεοπτική σειρά Ωκεανός, με σκηνοθέτη τον Μπερτολούτσι και την Ειρήνη Παπά). Η δύναμη όμως της πένας του έγκειται στη μέριμνά του για τις γεωγραφικές συντεταγμένες, τις ανθρωπολογικές παραμέτρους και το περιβάλλον. Ο Βάσκεθ-Φιγκερόα δείχνει ν΄ αγαπάει τον πλανήτη και θλίβεται βαθιά γι΄ αυτό που χάνεται- εξ ού και η συνεργασία του με τον Κουστό.

Ίσως είναι αυτή η μελαγχολική στάση που καθοδηγεί την ιστορία του Τουαρέγκ μας.