Μαθαίνουν να παίζουν στις σελίδες

Πώς θα δημιουργηθούν καινούργιοι και συνειδητοποιημένοι αναγνώστες; Οι παιδικές και εφηβικές βιβλιοθήκες, ανοίγουν τον δρόμο για να γίνει το διάβασμα μια καλή συνήθεια. Το παιχνίδι είναι- όπως φαίνεταιένα πρώτο βήμα.

Ανεξαρτήτως τού αν τα δάκτυλά τους έχουν συνηθίσει πλέον να τρέχουν με βιασύνη στα πλήκτρα του Η/Υ, τα παιδιά χαίρονται να αναπαριστούν με χρώματα τις ζωγραφιές του Γιάννη Μόραλη, να κάνουν παζλ με στίχους ποιητών, να κάνουν φανταστικά ταξίδια στην Ινδία… Όλα αυτές οι δραστηριότητες, που έχουν μέσα τους το ενδιαφέρον της ανακάλυψης και τη μαγεία του ταξιδιού, είναι «παιχνίδια» που θα έπρεπε να έχει αναλάβει το σχολείο. Μέχρι τότε τα οργανώνουν οι Παιδικές και Εφηβικές Βιβλιοθήκες σε όλη τη χώρα. Δανειστικές βιβλιοθήκες που λειτουργούν και ως κέντρα πολιτισμού και δραστηριοτήτων.

Ο πιο παλιός και αξιόλογος φορέας για την ίδρυση και συντήρηση παιδικών και εφηβικών βιβλιοθηκών είναι ο Οργανισμός Παιδικών και Εφηβικών Βιβλιοθηκών (που είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, υπάγεται στο υπουργείο Παιδείας και χρηματοδοτείται από το κράτος και ιδιωτικούς χορηγούς) με 24 παιδικές και εφηβικές βιβλιοθήκες σε όλη την Ελλάδα που διευθύνει η ακούραστη και εμπνευσμένη κ. Έλγκα Καββαδία. Στην Αθήνα, το Αγρίνιο, την Άμφισσα, την Ελευσίνα, την Ερμούπολη (Σύρου), το Μέτσοβο, την Στυλίδα, τα Τρίκαλα, τη Νάξο, την Καρδίτσα, τα Κύθηρα, το Ρέθυμνο, όπως και σε ακριτικά χωριά όπως είναι η Μύκη Ξάνθης και η Ξυλαγανή Ροδόπης, κ.α. τα παιδιά έχουν έναν όμορφο και κατάλληλα εξοπλισμένο χώρο που λειτουργεί καθημερινά, όπου μπορούν να διαβάσουν, να συμμετάσχουν σε παιχνίδια γνώσεων ακόμη και να εκπονήσουν εργασίες του σχολείου τους. Έπειτα από μια δύσκολη περίοδο όπου ο Οργανισμός ανέστειλε τις δραστηριότητές του για 9 μήνες (το 2006), λόγω οικονομικών προβλημάτων, σήμερα συνεχίζει με τον ίδιο δυναμισμό έχοντας την βοήθεια του υπουργείου Παιδείας αλλά και τη στήριξη χορηγών (Ίδρυμα Μποδοσάκη, Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου, Μιχαήλ Τοσίτσα κ.ά.). Σκοπός του είναι «η δημιουργία συνειδητοποιημένων αναγνωστών αφ΄ ενός και η διάδοση του βιβλίου σε όλη την Ελλάδα αφ΄ ετέρου», στόχος που για να επιτευχθεί περιλαμβάνει τη δημιουργία εδικών προγραμμάτων και δραστηριοτήτων για παιδιά από 4 έως 17 ετών. Ειδικό πρόγραμμα λ.χ. για ομάδες παιδιών και εφήβων που απειλούνται με κοινωνικό αποκλεισμό, σε ακριτικές περιοχές της χώρας είναι το πρόγραμμα «Μπλε Σάκος»- ένας μπλε σάκος γεμάτος βιβλία που ταξιδεύει διαρκώς σε απομακρυσμένα σημεία της χώρας όχι μόνο για να δανείζει βιβλία, αλλά και για να φέρνει τα παιδιά σε επαφή με την ελληνική γλώσσα μέσα από οργανωμένα θέματα.

Ένα ακόμη πρόγραμμα είναι το «Καρότσι της Κυρίας Άννας», μια κινητή βιβλιοθήκη, που επισκέπτεται κάθε εβδομάδα τα Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία» και Αγλαΐα Κυριακού.

«Είναι συγκινητική η ανταπόκριση των παιδιών», λέει η κ. Καββαδία που είναι στο ίδιο πόστο, σταθερή στην αποστολή της, από τα τέλη του ΄70. «Οι 24 βιβλιοθήκες μας εξυπηρετούν κατά μέσον όρο 2.400 παιδιά την ημέρα και δανείζουν περίπου 700 βιβλία καθημερινά. Κάθε μήνα ετοιμάζουμε εδώ ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που στέλνουμε σε όλες της βιβλιοθήκες. Τo πρόγραμμα συνοδεύεται από βιβλία, μουσικές, αφίσες, slides, videos. Τώρα, ετοιμάζουμε την “Κάρμεν” του Μπιζέ. Τα παιδιά θα μπορέσουν να ακούσουν κομμάτια από το έργο, να ζωγραφίσουν τα κοστούμια, να διαβάσουν για την υπόθεση, να παίξουν με τις μουσικές… Επίτηδες θέλαμε να αποφύγουμε τις οθόνες. Με το Ίντερνετ θα ασχολούνται μια ζωή ολόκληρη…».

Δεν θα πρέπει φυσικά να ξεχνά κανείς ότι υπάρχουν κι άλλες πολλές βιβλιοθήκες σ΄ όλη την Ελλάδα που διαθέτουν ένα οργανωμένο, σύγχρονο σύστημα λειτουργίας με σκοπό να παράσχουν πολύπλευρη πολιτιστική διαπαιδαγώγηση. Το παιδικό τμήμα της βιβλιοθήκης της Ρόδου, της Κεντρικής βιβλιοθήκης Σερρών, το δίκτυο των 8 παιδικών βιβλιοθηκών Καρδίτσας κ.ά. Σήμερα παρουσιάζουμε όμως τρεις από τις ειδικευμένες για παιδιά, οι οποίες λειτουργούν υποδειγματικά.

Στη Νέα Ερυθραία
Από το 1998 σε λειτουργία, η Παιδική και Εφηβική Βιβλιοθήκη του Δήμου Νέας Ερυθραίας, υπάγεται κι αυτή στον Οργανισμό Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου και είναι ένα καλό παράδειγμα για το πώς λειτουργεί μια Παιδική Βιβλιοθήκη στην Αθήνα. Στεγάζεται σε ένα όμορφο μικρό σπίτι στην οδό Φλέμινγκ 6 και διαθέτει 4.700 τίτλους.

«Τα παιδιά που μας επισκέπτονται είναι από 5 μέχρι 15 ή 17 ετών», λέει η κ. Φρουζάκη που διευθύνει τη βιβλιοθήκη. «Τα παιδιά θα μείνουν μόνα τους ακόμη και από την ηλικία των 5 ετών που ίσως δεν ξέρουν να διαβάζουν. Δεν υπάρχει “συνταγή” για το πώς θα αγαπήσει ένα παιδί το διάβασμα. Εδώ όμως μπορούν να ζωγραφίσουν, να ξεφυλλίσουν βιβλία με εικόνες, ή να συμμετάσχουν στα προγράμματα του Οργανισμού. Και πραγματικά τα βλέπεις να ανταποκρίνονται».

Στο Χαλάνδρι
Τμήμα της Βιβλιοθήκης του Αεοτοπούλειου Πολιτιστικού Κέντρου του Χαλανδρίου είναι η παιδική βιβλιοθήκη «Μίμης Βασιλόπουλος» που ιδρύθηκε το 2005 σε συνεργασία με τα βιβλιοπωλεία του Χαλανδρίου «Ευριπίδης Στη Στοά» (στη μνήμη του Μίμη Βασιλόπουλου). Ο παλιός σταθμός τρένου της περιοχής ανακαινίστηκε από τον δήμο ούτως ώστε να εξυπηρετεί τις ανάγκες μιας παιδικής βιβλιοθήκης και λειτουργεί καθημερινά δίνοντας την δυνατότητα σε παιδιά και εφήβους να έχουν πρόσβαση σε 7.000 βιβλία. Η καινοτομία της βιβλιοθήκης αυτής είναι ότι οργανώνει σε συνεργασία με τα βιβλιοπωλεία «Ευριπίδης Στη Στοά» τους «μαραθώνιους παιδικής ανάγνωσης»- φέτος «τρέχει» ο τρίτοςπου απευθύνονται σε παιδιά των Δημοτικών σχολείων της περιοχής του Χαλανδρίου. Το εκπαιδευμένο προσωπικό της βιβλιοθήκης προτείνει έναν κατάλογο 20 βιβλίων για ανάγνωση σε κάθε τάξη, με διάφορα θέματα. Οι μαθητές επιλέγουν για ανάγνωση τα 10 από τα 20 προτεινόμενα βιβλία και απαντούν σε απλές ερωτήσεις που έχουν σχέση με τα βιβλία που διάβασαν. Όπως λέει η υπεύθυνη, κ. Αγγελική Αθανασοπούλου, «ο διαγωνισμός είναι ένα καλό κίνητρο ακόμα και για πολύ μικρά παιδιά που έρχονται με τις μαμάδες τους».