Ο Στάλιν στο Χόλιγουντ

Άνοιξη μπαίνει, ο κινηματογράφος πέφτει. Μέχρι το Πάσχα θα έχει αγγίξει καταψύκτη. Οι εταιρείες αδειάζουν αποθήκες και το Χόλιγουντ παρέα με το Πεντάγωνο και τις μυστικές υπηρεσίες βάλθηκε να αρπάξει το Όσκαρ καλύτερης προπαγάνδας από τον Στάλιν.
Όπως λέμε «σοσιαλιστικός», έτσι και «μπουσικός ρεαλισμός»!

«Σημείο υπεροχής», δηλαδή «Vantage point» ενός τελειομανούς νεαρού filmmaker με το όνομα Πιτ Τράβις, με άφθονες, φεστιβαλικές, περγαμηνές για την πρώτη του δουλειά και με υπογραφές σε εξαιρετικές, γυαλιστερές, βρετανικές σειρές. Συνηθισμένα πράγματα. Λόγω ανταγωνισμού η τεχνική εξελίσσεται με ασύλληπτους ρυθμούς. Έτσι η διαδρομή πάει ως εξής. Η πόρτα της «βαριάς» βιομηχανίας – στα money δηλαδή- ανοίγει σε όποιο μειράκιο καταφέρει να κάνει πιρουέτες με την κινηματογραφική μηχανή. Ζογκλέρ δηλαδή. Αφού το περιεχόμενο είναι μάπα, σημασία έχει ο θεατής να καθηλωθεί με την τεχνική και την εφετζίδικη φάπα. Όμως προηγουμένως πρέπει απαραιτήτως να περάσει τις εξετάσεις του από τα φεστιβάλ και την κουλτούρα. Το ΄χουμε δει, το έργο επαναλαμβάνεται με την ίδια λογική. Η λεγόμενη ανεξάρτητη σκηνή είναι ο προθάλαμος του συστήματος. Κάπως έτσι, ο Τράβις από το φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν δρασκελίζει το κατώφλι του Λευκού Οίκου, του Πενταγώνου, των μυστικών υπηρεσιών και του Μπους. Και πού ΄σαι, εσένα το λέω, που με ανοιχτό το στόμα χάσκεις και καταπίνεις μύγες. Για να εξασφαλίσει το Χόλιγουντ πρόσβαση σε κομπάρσους και σε οτιδήποτε άλλο, απαραίτητο και μεγάλο, πρέπει το σενάριο να περάσει από ειδικούς, εκπαιδευμένους, αξιωματικούς. Οι οποίοι μάλιστα- διαπιστωμένο αυτό- όχι μόνο διαβάζουν, αλλά ελέγχουν και διορθώνουν την ιστορία. Αμ πώς νομίζετε έγινε η «Διάσωση του στρατιώτη Ράιαν»; Επειδή έτσι ήθελε ο Σπίλμπεργκ;

Ο Τράβις λοιπόν, μαζί με τον Βρετανό Πολ Γκρίνγκρας του «Βourne ultimatum» («Το τελεσίγραφο του Μπορν») και τον Μεξικανό Αλφόνσο Κουαρόν του «Children of men» («Τα παιδιά των ανθρώπων») συγκροτούν την τριάδα των απόλυτων filmmakers των τελευταίων δύο ετών. Εφαλτήρια προς την πιρουέτα και την εικαστική χορογραφία, το μοντάζ και κατόπιν, σε απόσταση αναπνοής, η μηχανή. Οι τρεις μεγάλες σκηνές καταδίωξης του «Βourne» με τον Ματ Ντέιμον να τρέχει σφαίρα και να διασχίζει το σύμπαν, κουρδισμένος από τα κοψίματα και τα ραψίματα ενός θηριώδους τεχνικού ονόματι Κρίστοφερ Ράουζ, είναι ισοδύναμης αξίας με την επιδειξιμανία των τριών μοντέρ του «Σημείου υπεροχής». Δηλαδή το ταχυδακτυλουργικό μοντάζ, υποστηριζόμενο από τη σαρωτική κινηματογράφηση ενός διευθυντή φωτογραφίας με το όνομα Αμίρ Μοκρί, καταφέρνει και δημιουργεί έναν ωκεανό οφθαλμαπάτης μέσα στον οποίο κολυμπάει ο θεατής, με αποτέλεσμα να έχει την ψευδαίσθηση πως κι αυτός είναι εκεί!

Έτσι, με την αριστοτεχνική διαχείριση της φαινομενολογίας, ο Τράβις, όπως κάθε άξιο τέκνο της show business, αναδεικνύεται κι αυτός πρωταθλητής του φορμαλισμού. Α ντίφαση ανατριχιαστική. Οι Αμερικανοί, λάτρεις του περιεχομένου και της ιστορίας, καταλήγουν, από άλλους δρόμους και για άλλες σκοπιμότητες, να συναντούν τους Γάλλους, τους Ευρωπαίους και τον Αγγελόπουλο. Ανεξάρτητα αν οι ρυθμοί είναι διαφορετικοί, ανεξάρτητα αν οι μεν πρώτοι πουλάνε action και οι δεύτεροι εσώψυχα και κουλτούρα. Τα μέσα και στις δύο περιπτώσεις είναι τα ίδια. Που πάει να πει, η φόρμα και η τεχνική είναι η απόλυτη συνταγή.

Αν τώρα κάποιος καταφέρει να αποφλοιώσει το περιεχόμενο από την τεχνική, θα καταλήξει σε μια προπαγανδιστική μηχανή που ξεπερνάει τον Ζντάνοφ, αρχιερέα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού και φυσικά τον πατέρα αυτού Ιωσήφ Τζουγκασβίλι- Στάλιν. Κατά σειρά και συνοπτικά: Η τρομοκρατία ανεξέλεγκτη και ακατανίκητη. Ο αρχιτρομοκράτης της ιστορίας συντονίζει τα πάντα και τους πάντες, πατώντας μια μικρή ψηφιακή οθόνη, διαμετρήματος κινητού τηλεφώνου, με την οποία μάλιστα και φυσικά εξ αποστάσεως ρυθμίζει το αυτόματο όπλο που θα πυροβολήσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ και εκπυρσοκροτεί- πάλι εξ αποστάσεωςβόμβες, νάρκες, τηλεχειριζόμενος ακόμα και ανθρώπους! Δεύτερον, η τρομοκρατία συγκροτείται από συμμαχία Αράβων και Ευρωπαίων, δηλαδή εν προκειμένω Μαροκινών που δρουν ανεξέλεγκτα στην Ισπανία. Τρίτον, η τρομοκρατία όχι μόνο τεχνολογικά υπέρτερη της ΝSΑ (του δορυφορικού και διαστημικού πρακτορείου αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών) αλλά και ικανή να προσηλυτίσει πράκτορες και μπάτσους του δυτικού «εχθρού». Τέταρτον, ο πλανητάρχης, ας πούμε ο Τζορτζ Μπους, ο μόνος σοβαρός, αξιόπιστος και μαχητικός πολιτικός που ορθώνει το ανάστημά του στην απόλυτη καταστροφή. Κοντολογίς ο Πιτ Τράβις, ακολουθώντας το σενάριο του Μπάρι Λέβι (από εκεί προέρχονται όλα) ενοχοποιεί την Ευρώπη, κατασυκοφαντεί τις αραβικές χώρες, διασύρει ρατσιστικά το μελαψό χρώμα, υπονομεύει όλους τους κατασταλτικούς, ευρωπαϊκούς θεσμούς και όλα αυτά προκειμένου να αποθεώσει τον πλανητάρχη και τις ΗΠΑ. Είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα!

Με δυο λόγια: Προκειμένου να

«Σημείο υπεροχής»

Υπόδειγμα τεχνικής Υπόδειγμα προπαγάνδας μπουσικής

ΒΑΘΜΟΙ=0

(δεν μιλάνε για σχοινί στο σπίτι του κρεμασμένου)

το παίξει κουλτουριάρης και αναφερόμενος στο «Ρασομόν» του Κουροσάβα, ο σκηνοθέτης Πιτ Τράβις αφηγείται μια συνηθισμένη, προπαγανδιστική ιστορία τρομολαγνείας, χρησιμοποιώντας οκτώ διαφορετικές οπτικές ισάριθμων μαρτύρων στη διάρκεια δολοφονικής επίθεσης εναντίον του προέδρου των ΗΠΑ, ο οποίος καταφθάνει σε πόλη της Ισπανίας για να παραβρεθεί σε παγκόσμια διάσκεψη κορυφής εναντίον της τρομοκρατίας. Ανάμεσά τους, ο Ντένις Κουέιντ είναι ο αρχιbodyguard του πλανητάρχη. Η Σιγκούρνι Γουίβερ, αρχισυντάκτρια τηλεοπτικού δελτίου αμερικανικού καναλιού. Ο Φόρεστ Γουίτακερ, τουρίστας και μανιώδης ερασιτέχνης κινηματογραφιστής που με τη μικρή του Sony καταγράφει το περιστατικό και στη συνέχεια ξαμολιέται εναντίον των τρομοκρατών! Το αποτέλεσμα, στις λεπτομέρειές του, καταλήγει γελοίο και οπερετικό. Ο κυνικός αρχιτρομοκράτης που δεν καταλαβαίνει Χριστό, μόλις πέφτει μπροστά του ένα μικρό παιδί μεταμορφώνεται σε άνθρωπο σωστό. Ο πλανητάρχης, ημιαναίσθητος και σωριασμένος, κοπανάει με κάτι σαν μαγκούρα το κεφάλι του αρχιτρομοκράτη. Και άπαντα τα οχήματα που μετατρέπουν τη Μάλαγκα σε ερείπια έχουν όλα τα κομφόρ εκτός από αερόσακους. Το έξυπνο πουλί από τη μύτη πιάνεται!


Κουλτούρα made in Greece

Με συνοπτικές διαδικασίες. Ποιο εκ των δύο καλύτερο; Το «εμπορικό» και «Μόλις χώρισα» του Μυριανθόπουλου ή το «καλλιτεχνικό» του Βασίλη Βαφέα «Γυναικείες συνωμοσίες»; Φυσικά το «εμπορικό». Ποιο εκ των δύο ανώτερο; Το «εμπορικό» της Κρόκου «Γαμήλιο party» ή το «καλλιτεχνικό» του Νίκου Αλευρά «Ερωτικά μαθήματα για επαναστατική δράση»; Ούτε συζήτηση, το «party». Όπως έλεγε και η μακαρίτισσα η νόνα μου, με πορδές δεν βάφουν κόκκινα αυγά!

Όμως, για να λέμε και του στραβού το δίκιο, αμφότερες οι κατηγορίες εμπορικού και καλλιτεχνικού Greek cinema αλληθωρίζουν κατά ΄60 και ΄70 μεριά. Κάθε πέρυσι και καλύτερα. Το μεν «εμπορικό» και φετινό αντιγράφει τις χειρότερες στιγμές της Finos Films. Το δε «καλλιτεχνικό» τις πιο σχηματικές, άνυδρες της κουλτουριάρικης «Ανάστασης» του ΄70 και μετά. Φίλοι μου, όπως στην πολιτική, την κοινωνία, την επιστήμη και παντού, ένα είναι το σινεμά. Καλό, μέτριο, ασήμαντο και κακό. Όλα τα άλλα είναι προσχήματα, άλλοθι και περιτυλίγματα.

«Γυναικείες συνωμοσίες» του Βασίλη Βαφέα: Πενηνταεξάρης μικρομεσαίος, ξέμπαρκος και φλύαρος τύπος (Αλέξανδρος Τσακίρης), παρέα με νεαρά ύπαρξη (τα γκρίζα μαλλιά πάντα με νεαρά θηλυκά), ψάχνει νέα δουλειά και κάποια σύντροφο για τα τελευταία του ερωτικά. Από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα!

ΒΑΘΜΟΙ= ΑΝΤΕ ΓΕΙΑ!

ΒΑΘΜΟΙ= ΚΟΨΕ ΦΡΑΣΗ, ΠΙΑΣΕ ΔΡΑΣΗ!

«Ερωτικά μαθήματα για επαναστατική δράση» του Νίκου Αλευρά: Καθηγητής (ο ίδιος ο Αλευράς) παρέα με καμιά δεκαριά αγόρια και κορίτσια εκφωνεί λογύδρια υπέρ έρωτος, κάνοντας αστειάκια όπως ακριβώς σε παραστάσεις μαθητών του δημοτικού σε χωριό του Νομού Κιλκίς.


Χάνεκε εναντίον Χάνεκε

Ακριβώς έτσι. Ο Γερμανο-Αυστριακός Μίκαελ Χάνεκε (της «Δασκάλας πιάνου» με την best of all Ιζαμπέλ Ιπέρ και το «Κρυμμένο» με Ντανιέλ Οτέιγ) καταφθάνει με λεφτά (και) της παραγωγού Ναόμι Γουότς στις ΗΠΑ και στρέφει την κάννη στο δόξα πατρί του, επιχειρώντας για δεύτερη φορά και επί αμερικανικού εδάφους να ξαναφτιάξει ατόφιο χωρίς παρέκκλιση μία το «Funny games», δηλαδή την ίδια ταινία που είχε γυρίσει πριν έντεκα χρόνια, χειρουργώντας το φαινόμενο του νεοφασισμού στο βόρειο σημείο της Γ ηραιάς Ηπείρου!

Ο πρώτος λοιπόν σκηνοθέτης που κάνει ριμέικ μια δική του ταινία. Ρεκόρ Γκίνες. Από εκεί και πέρα λάθος όλα. Λάθος η γεωγραφία. Αφού το ίδιο φαινόμενο της παράλογης βίας έχει καταγραφεί με τον «Ελέφαντα» του Γκας Βαν Σαντ αλλά και επειδή μία στις δύο αμερικανικές ταινίες εμπεριέχουν στοιχεία της ίδια βίας, πράγμα που έχει εξοικειώσει το κοινό σε τέτοιες ιστορίες. Σιγά τα ωά, δηλαδή! Άσφαιρα τα πυρά. Από το πρώτο λάθος (της γεωγραφίας) προκύπτει δεύτερο στη σκηνοθεσία. Η αμερικανική εκδοχή είναι ολόιδια με την ευρωπαϊκή, όμως από την αυτόματη σύγκριση, προκύπτει η υπεροχή της πρώτης και η αναμασημένη τροφή της δεύτερης. Έτσι οι ρυθμοί- στην αμερικανική εκδοχή– φαίνονται αργοί, η δράση βραδυφλεγής και οι ερμηνείες από μέτριες έως ασήμαντες και σχηματικές. Λάθος λοιπόν το καστ. Εκ της συγκρίσεως με την ευρωπαϊκή αναφορά, ανώτερος και υπέρτερος ο Γερμανός (μακαρίτης) Ούλριχ Μούε (πρωταγωνιστής στις «Ζωές των άλλων) από τον Τιμ Ροθ που κλαψουρίζει σαν μυξιάρικο μωρό. Και η Σουζάνα Λόταρ πιο άνετη στο ρόλο της από την αμήχανη και αξιοπρεπή Ναόμι Γουότς. Όπως λέει και ο ιστορικός, τη δεύτερη φορά η τραγωδία μοιάζει με κωμωδία!

Με δυο λόγια: Το σύμπτωμα νέας φασιστικής νοοτροπίας γραμμένο και σκηνοθετημένο από τον Μίκαελ Χάνεκε πάει κάπως έτσι: Δύο κωλόπαιδα και κολεγιόπαδα ( Μάικλ Πιτ- Μπρέιντι Κορμπέ) χτυπούν την πόρτα τριμελούς, αξιοπρεπούς και ευκατάστατης οικογένειας βορείων προαστίων, ζητάνε μερικά αυγά για πρωινό και στη συνέχεια με μπαστούνια του γκολφ θρυμματίζουν τα καλάμια του συζύγου (Τιμ Ροθ), γδύνουν τη σύζυγο (Ναόμι Γουότς), πυροβολούν τον γιο και χωρίς κανένα λόγο και συγκεκριμένη αιτία προετοιμάζουν όργιο δολοφονιών έτσι για πλάκα και στην ψύχρα. Πράγμα που λέει- σύμφωνα με τον Χάνεκε και σ΄ αυτό συμφωνούν οι στατιστικές των αρχών- ότι, πρώτον, η βία προέρχεται από ματσωμένους λευκούς. Δεύτερον, ότι επικρατεί πλήρης παραλογισμός. Και τρίτον, ότι το θέαμα (τηλεοπτικό και κινηματογραφικό) έχει παίξει τον ρόλο του, απαξιώνοντας τη ζωή και εθίζοντας τη νεολαία στην ασυγκράτητη βία, τη νεοφασιστική!

«Funny games»

Ανώτερο το πρώτο, το γερμανικό Κατώτερο το αμερικανικό Ριμέικ από τον ίδιο σκηνοθέτη Νεοφασισμός και απόλυτος παραλογισμός

ΒΑΘΜΟΙ=6

(συνιστώ το πρώτο σε DVD)

Leonidas με δερμάτινο σώβρακο

Φινάλε με δύο ακόμα πρεμιέρες εκ διαμέτρου αντίθετες «Σπαρτιάτες για κλάματα» (Μeet the Spartans)

ΒΑΘΜΟΙ= ΕΝΤΕΛΩΣ ΓΙΑ ΚΛΑΜΑΤΑ

ΒΑΘΜΟΙ= ΟΥΤΕ ΓΙΑ DVD!

των Τζέισον Φρίντμπεργκ και Άαρον Σέλτζερ, υπογραφών του «Εpic movie» και του «Date Μovie». Ο Λεονάιντας με δερμάτινο σώβρακο και με καμιά δεκαριά άλλα επίσης δερμάτινα σώβρακα από τη Σπάρτη, άδοντας «Ι will survive», κατευθύνεται κατά μεριά Ηot Gates (Θερμοπύλες) για να εξολοθρεύσει τον Ξέρξη και τους βάρβαρους Πέρσες. Όμως ο δύσμορφος και καμπούρης Εφιάλτης με το όνομα Πάρις Χίλτον την πέφτει στον Ξέρξη κι έτσι πάπαλα τα σώβρακα, πάπαλα οι τριακόσιοι, πάπαλα ο Leonidas! Αν και έπειτα από ψηφοφορία μπήκε στη λίστα των 100 χειρότερων από συστάσεως οθόνης, εν τούτοις ανάμεσα στην εικονική πραγματικότητα με τους «300» και σε τούτο εδώ το φτηνιάρικο και κωμικό, δέκα φορές τα σώβρακα! «Ι am a cyborg, but that΄s ΟΚ» του Τσαν Γουκ Παρκ. Ο Κορεάτης του «Οld boy» σε ελεύθερη πτώση. Τα πρώτα τριάντα λεπτά δεν βγάζεις νόημα, τα επόμενα τριάντα κοιτάς το ρολόι σου και στα τελευταία τριάντα, αν αντέξεις, ράκος και με κομμένες φλέβες, βγαίνεις από την αίθουσα να αυτομουντζωθείς στον δρόμο και αεράκι να εισπνεύσεις. Το στόρι, απ΄ όσο κατάλαβα, λαμβάνει χώρα σε ψυχιατρικό άσυλο, όπου θηλυκός μίσχος πιστεύει ακραδάντως πως είναι cyborg (εικονική πραγματικότητα). Τhat΄ s ΟΚ γι΄ αυτήν, καθόλου για τον θεατή!