Σαμψών, ο πρώτος καμικάζι

Ο ΝΤΑΒΙΝΤ ΓΚΡΟΣΜΑΝ ΜΕΛΕΤΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΑΜΨΩΝ.
ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΗΓΕΙΤΑΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΕΙ. ΕΝΑΣ
ΔΙΑΣΗΜΟΣ ΙΣΡΑΗΛΙΝΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, Ο ΟΠΟΙΟΣ
ΕΠΙΜΕΝΕΙ ΝΑ ΓΡΑΦΕΙ ΣΤΑ ΕΒΡΑΪΚΑ, ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΕΙ ΤΟΝ
ΜΥΘΟ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ «ΚΟΜΑΝΤΟ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ»
Τον Αύγουστο του 2006 τρεις διακεκριμένοι Ισραηλινοί συγγραφείς, ο Νταβίντ Γκρόσμαν, ο Αβραάμ Γεοσούα και ο Άμος Οζ ζήτησαν ακρόαση από τον πρωθυπουργό του Ισραήλ. Μετέφεραν έκκληση για συμφωνία ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ, στον Λίβανο. Λίγες μέρες αργότερα, ο γιος του Γκρόσμαν σκοτώθηκε. Το άρμα του χτυπήθηκε από τη Χεζμπολάχ.

Ο Νταβίντ Γκρόσμαν (1954) είναι επιφανής συγγραφέας του Ισραήλ. Γράφει μετά πεποιθήσεως στα εβραϊκά. Όταν του ζητήθηκε από τη σειρά των Μύθων, η οποία μεταφράζεται και κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Ωκεανίδα, να αφηγηθεί έναν γνωστό μύθο «με σύγχρονο και συναρπαστικό τρόπο», ο Γκρόσμαν επέλεξε κάτι που μαθαίνουν όλα τα Εβραιόπουλα στο σχολείο. Τον μύθο του «Σαμψών του ήρωα».

Ειδικές μονάδες του ισραηλινού στρατού φέρουν το όνομα Σαμψών, όνομα με πυκνό και έκτυπο συμβολισμό: από τις «Αλεπούδες του Σαμψών» στον πόλεμο της Ανεξαρτησίας το 1948 μέχρι τη μονάδα «Σαμψών», που δημιουργήθηκε κατά την πρώτη παλαιστινιακή Ιντιφάντα στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Μια σειρά από λέσχες μπόντι-μπίλντιγκ ονομάζεται «αλυσίδα Σαμψών». Έτσι τις βάφτισε κάποιος μυώδης ραβίνος το 1960.

Στο βιβλίο Το μέλι του λιονταριού, ο Γκρόσμαν αρχικά παραθέτει το χωρίο της Βίβλου Κριταί, κεφ. 13-16. Στη συνέχεια, αναδιηγείται την ιστορία και την ερμηνεύει. Η αναδιήγησή του δεν μοιάζει με αυτή της Μάργκαρετ Άτγουντ ( Πηνελοπιάδα ) ούτε με αυτή της Τζάνετ Γουίντερσον ( Το βάρος ) στην ίδια σειρά, στις οποίες οι δύο συγγραφείς αφηγούνται εκ νέου έναν παλιό μύθο και τον ανασυντάσσουν, υπονομευτικά.

Ο Γκρόσμαν δεν κάνει λογοτεχνία χρησιμοποιώντας το παραδοσιακό αφηγηματικό υλικό, παίζοντας μαζί του. Στέκεται στο όριο: ουσιαστικά γράφει ένα ερμηνευτικό υπόμνημα, χρησιμοποιώντας τη σκευή του φιλαναγνώστη συγγραφέα, αλλά και τα εργαλεία του μελετητή. Μετρά τις λέξεις της αφήγησης, τη σημασία και το βάρος τους. Ερμηνεύει αυτά που λέγονται. Συμπληρώνει τις σιωπές.

Ξεκινά από τη γέννηση του Σαμψών στην περιοχή της Σαραά, από τη φυλή του Δαν και συνεχίζει με τα πρώτα κατορθώματα του Σαμψών: πώς σκοτώνει ένα λιοντάρι με γυμνά χέρια, πώς επιλέγει μια Φιλισταία για γυναίκα του, πώς απευθύνει αίνιγμα στους συμπολίτες της, στο γλέντι του γάμου. Η ένωση του ήρωα με τη Φιλισταία τελικά δεν ολοκληρώνεται. Ο πατέρας της νύφης δίνει το κορίτσι του αλλού. Ο Σαμψών εκδικείται τους συμπατριώτες της. Καίει τα σπαρτά τους, με καλλιτεχνικό τρόπο, που εντυπωσιάζει με την εικαστική σύλληψή του.

Στη συνέχεια, ο Σαμψών ερωτεύεται τη Δαλιδά. Ακολουθεί το περιστατικό της αποκάλυψης του μυστικού του και της κουράς του από τη δόλια γυναίκα. Το «ανήμερο κι υπέροχο αυτό θηρίο» φυλακίζεται. Οι Φιλισταίοι του βγάζουν τα μάτια, τον αλυσοδένουν. Τον βάζουν να γυρνά τη μυλόπετρα στη φυλακή. Στην τελική σκηνή, ο Σαμψών γκρεμίζει τον ναό με τα χέρια του. Σκοτώνεται μαζί με τους εχθρούς του.

David Grossman

ΤΟ ΜΕΛΙ ΤΟΥ ΛΙΟΝΤΑΡΙΟΥ Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΣΑΜΨΩΝ

ΜΤΦ. ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΑΡΑΤΖΑΣ ΕΚΔ.: ΩΚΕΑΝΙΔΑ, 2008 ΣΕΛ. 195