Η ωραία Βουλγάρα με το αμφιλεγόμενο παρελθόν

Τ ο μυθιστόρημα του Κούρτοβικ είναι στοχαστικό. Όμως το κλειδί που το ξεκλειδώνει δεν είναι οι πολλές ιδέες που αντιπαραβάλλει, αλλά η διαδρομή των κεντρικών ηρώων του οι οποίοι ξεκινούν να κατακτήσουν μια θέση στη σύγχρονη Ευρώπη και στο τέλος αναγκάζονται να επιστρέψουν στη βαλκανική τους ύπαρξη. Έτσι και ο κοσμοπολίτης πρόεδρος΄ Αργύρης Χρυσικός, που ώς ένα βαθμό παραπέμπει στον Βασίλη Βασιλικό, θα καταλάβει ότι μόνο από «μέσα» μπορεί να διαχειριστεί την αναπόδραστη βαλκανικότητά του. Κοντά του ο Βούλγαρος εκδότης Κίριλ Στογιάνοφ (ο Κύριλλος΄), ένας απόστολος του Ρήγα στον 21ο αιώνα, θα νιώσει με τρόμο να ξυπνά μέσα του ο εθνικοσταλινισμός του παλιού καθηγητή Ιστορίας που υπήρξε. Κι ο Σέρβος Ζλάταν Ζούριτς (ο Ζολώτας΄), ο πιο υποψιασμένος από τους χαρακτήρες του Κούρτοβικ, που ωρίμασε στην πολυεθνική Γιουγκοσλαβία νιώθοντας Ευρωπαίος, θα απομυθοποιήσει μεν την περίφημη βαλκανική αυθεντικότητα αλλά θα αποδεχτεί τη βαλκανική του μοίρα. Το ίδιο και ο Αλβανός Αριάν Μπίρι που παραπέμπει στον Ισμαήλ Κανταρέ, ή ο Έλληνας οινοπαραγωγός Ξινός, χορηγός του βραβείου, που καταδικάζει τη βαλκανική εσωστρέφεια προκειμένου να κάνει μπίζνες στα Βαλκάνια, όμως οδηγεί την επιχείρησή του στη χρεωκοπία.

Ο καταλύτης για την προσγείωσή τους θα είναι οι συλλογικοί μύθοι έτσι όπως αποτυπώνονται στα μυθιστορήματα του διαγωνισμού, και κυρίως όπως ενσαρκώνονται στην ωραία Νίνα Ντάνεβα, τη Βουλγάρα υποψήφια νικήτρια με το αμφιλεγόμενο παρελθόν. Οι διαφορετικές εκδοχές που δίνουν οι διαγωνιζόμενοι για το ίδιο άγνωστο επεισόδιο μεταξύ των Βαλκανικών Πολέμων, οι ιστορικές ανακρίβειες του καθενός, η γοητεία που ασκούν παρόλα αυτά οι μικρές προσωπικές ιστορίες των ηρώων τους (όλες αυτές οι διηγήσεις εγκιβωτίζονται μέσα στο μυθιστόρημα του Κούρτοβικ εξακτινώνοντάς το), όπως και η προσωπικότητα της Ντάνεβα, θα φέρουν στην επιφάνεια το σύνθετο πρόβλημα της βαλκανικής κληρονομιάς- κάτι στο οποίο επιμένει το Τι ζητούν οι βάρβαροι. Γι΄ αυτό και ο Κούρτοβικ παρεμβάλλει μεταξύ των χαρακτήρων του ΄φωνές από το παρελθόν΄: τους πρώτους κινηματογραφιστές των Βαλκανίωντους αδελφούς Μανάκια- ή φαντάσματα Μακεδόνων χωρίς εθνική συνείδηση, που παραπέμπουν στην προ-εθνική περίοδο πριν από τη διανομή της Μακεδονίας. Ο σκεπτικισμός του συγγραφέα για τη βαλκανική υπόθεση είναι προφανής.