Όταν η κυβερνητική βία αγνοεί το δίκαιο

Πώς μπορείς να νομοθετήσεις μια «κατάσταση εξαίρεσης», δηλαδή να νομοθετήσεις την ανομία, μέσα στα πλαίσια της ίδιας της νομοθεσίας; Και ποια είναι η διαφορά της «κατάστασης εξαίρεσης» από αυτό που ονομάζουμε «επαναστατικό δίκαιο», από την κατάργηση δηλαδή ενός νομοθετικού συστήματος και την αντικατάστασή του με ένα άλλο; Κι αν η πολιτική και το δίκαιο εμπλέκονται σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην μπορείς να ξεχωρίσεις τη λειτουργία του ενός από τη λειτουργία του άλλου, τότε, δεν οδηγείσαι στην κατάργηση της διάκρισης των εξουσιών, του θεμέλιου της σύγχρονης δημοκρατίας- κάτι που επίσης δεν μας αφορά, αφού στην Ελλάδα το έχουμε επιτύχει προ πολλού:

«Η πολιτική διέρχεται μόνιμη κρίση καθ΄ ότι έχει εμπλακεί με το δίκαιο αντιλαμβανόμενη στην καλύτερη περίπτωση τον ίδιο της τον εαυτό ως συντακτική εξουσία (ως βία δηλαδή που θεσπίζει το δίκαιο), όταν δεν περιορίζεται απλώς σε δύναμη που διαπραγματεύεται με το δίκαιο».

Φυσικά, η κατάσταση αυτή δεν είναι πρωτόγνωρη σαν τα χιόνια του χειμώνα και τους καύσωνες του καλοκαιριού στην Αθήνα. Την ιστορία του όρου, άρα την ιστορία της έκφρασης του φαινομένου στη σύγχρονη εποχή, ο Αγκάμπεν την ανάγει σε ένα ναπολεόντειο διάταγμα της 24ης Δεκεμβρίου του 1811 «που προέβλεπε τη δυνατότητα επιβολής κατάστασης πολιορκίας, την οποία μπορούσε να κηρύξει ο αυτοκράτορας, ανεξάρτητα από την πραγματική κατάσταση της πόλης που δέχεται επίθεση ή απειλείται άμεσα από τις εχθρικές δυνάμεις…»- μήπως θυμάστε πόσες δεκαετίες μετά το 1974 άρθηκε ο νόμος περί γενικής επιστράτευσης στην Ελλάδα, πόσες κυβερνήσεις τον κράτησαν σε ισχύ και ποια ήταν η κατάσταση της χώρας όσο ίσχυε ο νόμος;

Πάντα κατά τον Αγκάμπεν η κατάσταση αυτή ισχύει στην Ευρώπη από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μέσω του φασισμού και του εθνικοσοσιαλισμού. Και είναι μια κατάσταση κατά την οποία η «κυβερνητική βία αγνοώντας στο εξωτερικό το διεθνές δίκαιο και επιφέροντας στο εσωτερικό μια προσωρινή κατάσταση εξαίρεσης, αξιώνει παρ΄ όλ΄ αυτά να υφίσταται ακόμη εφαρμόζοντας το δίκαιο…».

Δεν θα μπορούσα παρά να συμφωνήσω. Μη παραγνωρίζοντας όμως το γεγονός ότι όσο διάβαζα το δοκίμιο είχα την αίσθηση πως ο συγγραφέας του ανακυκλώνει κοινούς τόπους, μακιγιάροντάς τους με το κύρος μιας πολυσυλλεκτικής λογιότητας. Και προσπαθεί να εντοπίσει ένα πρόβλημα με μια σκέψη που είναι κι αυτή μέρος του προβλήματος, με άλλα λόγια κλειστή, περιγραφική, επιμελώς μεταμοντέρνα.