Η φαγούρα έχει τα… νεύρα της

Το έχουμε νιώσει όλοι: μια ακατανίκητη επιθυμία να ξυστούμε μέχρι να περάσει η φαγούρα. Γιατί προκαλείται όμως ο κνησμός; Επί χρόνια προσπαθούν οι ειδικοί να δώσουν μια πειστική απάντηση και το γεγονός ότι συνδέεται με διάφορες ασθένειες μπερδεύει ακόμη περισσότερο τα πράγματα.

Μέχρι πρόσφατα, κυριαρχούσε η άποψη πως η φαγούρα είναι μια ήπια μορφή πόνου και πως φαγούρα και πόνος ακολουθούν στο σώμα μας το ίδιο εσωτερικό επικοινωνιακό δίκτυο. Ο πόνος όμως μπορεί να σταματήσει το ξύσιμο, γι΄ αυτό και η πρώτη μας αντίδραση στη φαγούρα είναι να ξύσουμε το τμήμα του σώματος όπου προκαλείται. Αντίθετα, όταν πονάμε, συνήθως αποφεύγουμε να αγγίζουμε την

ΠΟΛΛΕΣ ΟΙ ΘΕΩΡΙΕΣ

Μία από αυτές λέει πως ο κνησμός αποτελεί μηχανισμό αυτοπροστασίας, μια πρώτη γραμμή άμυνας για το δέρμα

περιοχή απ΄ όπου προέρχεται ο πόνος. Τώρα, οι ερευνητές πιστεύουν πως η αίσθηση της φαγούρας έχει τα δικά της νεύρα και εγκεφαλικά δίκτυα, αν και σε μεγάλο βαθμό όλα αυτά δεν μπορούν να εξηγηθούν επιστημονικά. «Δεν υπάρχει κάποια γενικά αποδεκτή θεραπεία για τη φαγούρα και περιβάλλεται από μυστήριο και παρανοήσεις», επισημαίνει ο δρ Ραλφ Πάους από το Πανεπιστήμιο του Lubeck στη Γερμανία.

Πολλοί επιστήμονες συμφωνούν με την άποψη αυτή. Μοιάζει με παζλ η φαγούρα και μπορεί να ενεργοποιηθεί σχεδόν από τα πάντα, από ανεμοβλογιά αλλά και από καρκίνο του ήπατος, από αλλεργίες αλλά και από έγκαυμα από τον ήλιο. Μπορεί επίσης να οφείλεται σε ξηροδερμία, σε τσίμπημα εντόμου, σε δερματικές παθήσεις αλλά, την ίδια ώρα, αποτελεί σύμπτωμα αναιμίας και διαβήτη. Συμβαίνει συχνότερα στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αλλά και σε περιόδους στρες και κατάθλιψης.

Από τότε που ορίστηκε η φαγούρα, πριν από 340 χρόνια από τον Σάμιουελ Χάφενρεφερ«μια δυσάρεστη αίσθηση που προκαλεί την επιθυμία για ξύσιμο»- αναπτύχθηκαν αρκετές θεωρίες γύρω από αυτήν, ωστόσο καμία δεν έδωσε ικανοποιητικές απαντήσεις. Μία θεωρία εντάσσει τη φαγούρα στο σύστημα αυτοελέγχου του σώματος, σαν να θέλει δηλαδή το σώμα μας να ελέγξει βασικά τμήματά του. Μία άλλη λέει πως αποτελεί μηχανισμό αυτοπροστασίας, μια πρώτη γραμμή άμυνας για το δέρμα, και πως ενεργεί όπως άλλες αισθήσεις, για παράδειγμα η αφή.

Αναζητούν το μυστικό στα γονίδια

ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ της νέας θεωρίας, ότι δηλαδή η φαγούρα συνδέεται με συγκεκριμένα νεύρα, συνέβαλε η ανακάλυψη ευαίσθητων στην ισταμίνη νευρικών ιστών που συνδέονται με τη φαγούρα, αλλά δεν σχετίζονται καθόλου με τον πόνο. Οι εγκεφαλικές απεικονίσεις, επίσης, έδειξαν πως άλλες περιοχές του εγκεφάλου ενεργοποιούνται στον πόνο και άλλες στη φαγούρα. Στην τελευταία τους έρευνα, Βρετανοί επιστήμονες από το Κing΄s College του Λονδίνου ανακάλυψαν γενετικές μεταβολές που μπορούν να προκαλέσουν φαγούρα στο δέρμα, προσφέροντας παράλληλα ένα νέο πεδίο μελέτης για τον κνησμό που γίνεται χρόνια. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα δερματικά κύτταρα που διαθέτουν το μεταλλαγμένο αντίγραφο του γονιδίου αντιδρούν διαφορετικά από τα μόρια που προκαλούν αντιφλεγμονώδη αντίδραση. Πιο απλά, πρόκειται για μια αντίδραση: τα μεταλλαγμένα κύτταρα δέρματος δεν καταφέρνουν να ενεργοποιήσουν τα αντιφλεγμονώδη γονίδια και το αποτέλεσμα είναι η πρόκληση φαγούρας. Επίσης, Αμερικανοί ερευνητές ενοχοποιούν ένα γονίδιο για τη φαγούρα, το γνωστό ως GRΡR, και τονίζουν πως μπορεί να είναι υπεύθυνο για την εκπομπή σημάτων κνησμού από το δέρμα στον εγκέφαλο. Σε αυτό το γονίδιο επικεντρώνουν τώρα τις έρευνές τους με στόχο να ανακαλύψουν μια νέα θεραπεία για τη φαγούρα.

Πώς θα αντιμετωπίσετε τη φαγούρα

ΚΑΝΤΕ ΧΛΙΑΡΟ ΝΤΟΥΣ ή ένα μπάνιο, προσθέτοντας στο νερό λίγη μαγειρική σόδα. ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΤΕ μια κρύα κομπρέσα ή κάντε επάλειψη με λοσιόν καλαμίνης. ΠΡΟΤΙΜΗΣΤΕ τα βαμβακερά ρούχα και αποφύγετε υφάσματα που μπορεί να ερεθίσουν την πάσχουσα περιοχή. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ το θερμό και υγρό περιβάλλον. ΤΑ ΑΝΤΙΙΣΤΑΜΙΝΙΚΑ που λαμβάνονται από το στόμα μπορεί να βοηθήσουν στον περιορισμό των αλλεργικών αντιδράσεων και στη φαγούρα. ΟΙ ΚΡΕΜΕΣ ΥΔΡΟΚΟΡΤΙΖΟΝΗΣ βοηθούν επίσης στην αντιμετώπιση της φαγούρας, με επάλειψη στην πάσχουσα περιοχή.