Ημερολόγιο Συνόρων Καμένα ΜcDonalds & Κινέζοι πρόσφυγες

Παρασκευή μεσημέρι στην Πρίστινα. Περιμένω το ταξί στην κεντρική πλατεία, για να με πάει στον σταθμό των λεωφορείων. Από εκεί στα Τίρανα. Οι πανηγυρισμοί για την ανεξαρτησία έχουν κοπάσει. Οι σημαίες από τα ταξί έχουν κατέβει…

Απέναντί μου βλέπω ένα πανό γιγαντιαίων διαστάσεων. Γράφει: «Welcome ΜcDonald΄s to Republic of Κosovo». Το προηγούμενο βράδυ, στις ειδήσεις, είχα δει το κάψιμο του ΜcDonald΄s στο Βελιγράδι. Τι ειρωνεία. Εδώ τα ορέγονται τα ΜcDonald΄s. Στο Βελιγράδι τα καίνε. Το πρωί μίλησα στο τηλέφωνο με μια φίλη μου στο Βελιγράδι, τη Γιέλενα. «Οι ίδιοι άνθρωποι που έβαλαν τη Σερβία στο περιθώριο της ιστορίας», μου είπε, «τώρα δεν τους μένει παρά να καίνε το ίδιο το Βελιγράδι. Και να ζητούν επί πίνακι την κεφαλή των “προδοτών” του έθνους»…

Ένας Αλβανός μετανάστης στην Ελλάδα κολλάει τη γρίπη από έναν Κινέζο πρόσφυγα στην Αλβανία, σε ένα τούρκικο εστιατόριο στα Τίρανα, κοντά σε μια ελληνική ταβέρνα. Ο ορισμός της παγκοσμιοποίησης, σκέφτομαι…

Το λεωφορείο είναι γεμάτο. Οι περισσότεροι είναι νέοι Αλβανοί Κοσοβάροι που σπουδάζουν στο Πανεπιστήμιο των Τιράνων… Στα σύνορα, ο Κοσοβάρος αστυνομικός ανεβαίνει στο λεωφορείο για να ελέγξει τα διαβατήρια. Κάποιος νεαρός μιλά, εκείνη την ώρα, στο κινητό. «Κύριε, εάν δεν σταματήσετε να μιλάτε στο κινητό θα γυρίσω πίσω το λεωφορείο», του λέει με αυστηρό ύφος. Ο νεαρός κατεβάζει αμέσως το κινητό. «Εδώ υπάρχει κράτος» προσθέτει ο αστυνομικός. Και κράτος σημαίνει, προπαντός, συνοφρυωμένος αστυνομικός…

Παρασκευή μεσημέρι στα Τίρανα. Πανηγυρισμοί για την ανεξαρτησία του Κοσόβου έγιναν και εδώ. Πέρασαν γρήγορα. Τώρα το πρώτο θέμα της συζήτησης είναι η ακρίβεια. Ομάδες πολιτών προαναγγέλλουν διαδηλώσεις, γιατί οι τιμές, ξεκινώντας από το ψωμί, έχουν πάρει την πάνω βόλτα. Το δεύτερο μεγάλο θέμα των ημερών είναι το «Βig Βrother». Το διάσημο ριάλιτι έφθασε τελικά και στα Τίρανα. Αναμένεται να γίνει χαμός, γράφουν οι εφημερίδες. Να κολλήσουν οι Αλβανοί στις τηλεοράσεις κάθε βράδυ- εφόσον υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα- μπας και ξεχάσουν λίγο τα καθημερινά προβλήματα. Το βράδυ, στο ξενοδοχείο «Βroadway» όπου μένω, κάνω ζάπινγκ στα ελληνικά κανάλια. Μου είχαν λείψει τόσες μέρες. Τα δελτία ειδήσεων στην Ελλάδα ασχολούνται με τη «Μεγάλη Αλβανία». Τα δελτία ειδήσεων στην Αλβανία ασχολούνται με τον «Μεγάλο Αδελφό»…

Το Σάββατο το πρωί ανηφορίζω προς την China Τown των Τιράνων. Βρίσκεται κοντά σε ένα από τα τζαμιά της πόλης. Κινέζικα μαγαζιά δεξιά και αριστερά του δρόμου. Κινέζοι πωλητές που μιλούν άριστα αλβανικά. Πρέπει να πω ότι, ακούγοντάς τους, παθαίνω ένα πολιτισμικό σοκ. Για πρώτη φορά είχα δει Κινέζους στα παιδικά μου χρόνια. Την εποχή του μεγάλου έρωτα ανάμεσα στον Ενβέρ Χότζα και τον Μάο. Οι Κινέζοι τότε ήταν ανέκφραστοι, ντυμένοι όλοι με τα ίδια ρούχα και κρατούσαν στο χέρι ένα κόκκινο βιβλίο. Οι Κινέζοι που βλέπω σήμερα στα Τίρανα χαμογελούν και παίζουν με τα κινητά τους. Όταν καταλαβαίνουν, όμως, ότι είμαι δημοσιογράφος μού απαντούν: «νουκ φλας σκιπ» («δεν μιλώ αλβανικά»). Πάω στο μαγαζί δίπλα. Η πωλήτρια είναι ευγενέστατη, αλλά αρνείται να μου μιλήσει. «Είμαι σε ώρα εργασίας», λέει, ενώ καλωσορίζει τους πελάτες. Στο βάθος του μαγαζιού ένα μικρό παιδί ξεφυλλίζει ένα βιβλίο στα αλβανικά. Είναι ο γιος της πωλήτριας, ο Τζι Φο. Λέει ότι πάει στο αλβανικό δημόσιο σχολείο. Αφού ανταλλάσσει ένα βλέμμα με τη μάνα του, σταματά να μιλά. Μου δίνει και αυτός τη γνωστή απάντηση: «νουκ φλας σκιπ»…

Ο μόνος που δέχεται να μου πει δυο λόγια είναι ο Γιάνι. Μου λέει πως ήρθε στην Αλβανία από τα χωριά της Κίνας, πριν από τρία χρόνια. Τον έφερε εδώ ο αδελφός του, που είχε έρθει πριν από αυτόν. Ο σκοπός ήταν να πάει στην Ιταλία αλλά τελικά δεν τα κατάφερε. Η Αλβανία αποτελεί χώρα μετάβασης για χιλιάδες Κινέζους, που θέλουν να περάσουν παράνομα στην Ιταλία. Μαζί με τα κινέζικα μαγαζιά εδώ ευδοκιμεί και η πολυεθνική μαφία των λαθρεμπόρων. «Πώς πάει η δουλειά;» τον ρωτάω. «Έχει πέσει πολύ φέτος» απαντά. Τα μαγαζιά των Κινέζων είναι, ίσως, ο καλύτερος δείκτης της οικονομικής κατάστασης μιας χώρας. Όταν ο κόσμος δεν αγοράζει στα κινέζικα μαγαζιά σημαίνει ότι η οικονομική κρίση είναι βαριά. Ο Γιάνι παραπονιέται για την άδεια παραμονής. Πρέπει να λαδώνεις συνέχεια τους Αλβανούς αστυνομικούς και τους δικηγόρους για να τη βγάλεις, λέει. Σε τι παράξενο κόσμο ζούμε, σκέφτομαι. Οι Αλβανοί ταλαιπωρούνται για να βγάλουν άδεια παραμονής αλλού. Οι Κινέζοι ταλαιπωρούνται για να βγάλουν άδεια παραμονής στην Αλβανία… Την άλλη μέρα έχω ραντεβού με έναν άλλον Κινέζο. Από τους πιο διάσημους στα Τίρανα. Τον λένε Αμπού Μπακέρ. Η ιστορία του έχει κάνει τον γύρο του κόσμου. «Έχω βαρεθεί να την αφηγούμαι ξανά και ξανά», μου λέει σε καλά αλβανικά. Ο Αμπού είναι μουσουλμάνος της Κίνας, Ουιγούρος από την αυτόνομη περιοχή Ξιανγίνγκ (αλλιώς Ανατολικό Τουρκμενιστάν), όπου αναπτύσσεται ένα ισχυρό αποσχιστικό κίνημα. Τον συνέλαβαν οι πακιστανικές αρχές το 2001 στο Πακιστάν, μαζί με 17 άλλους συμπατριώτες του, ως ύποπτο για τρομοκρατία. «Δεν είχα ποτέ σχέση με τρομοκράτες», λέει ο ίδιος. «Το μόνο που έψαχνα στο Πακιστάν ήταν η βίζα για να πάω στην Τουρκία. Στην Κίνα υπήρχε πολλή φτώχεια και καταπίεση». Στο Πακιστάν, τον Αμπού και τους άλλους Ουιγούρους τους παρέλαβαν οι Αμερικανοί. Τους μετέφεραν στο Γουαντάναμο, όπου τους υπέβαλαν σε καθημερινά βασανιστήρια. Ύστερα από κάποιους μήνες βρέθηκαν στο στρατοδικείο. Εκείνος και άλλοι τέσσερις αθωώθηκαν. Δεν μπορούσαν όμως να επιστρέψουν στην Κίνα. Πιθανότατα να κατέληγαν με μια σφαίρα στο κεφάλι για «αποσχιστική δράση». Καμία χώρα δεν τους δεχόταν στο έδαφός της. Η Αλβανία ήταν η μόνη που τους δέχτηκε, κατόπιν αμερικανικής προτροπής. Τον Μάιο του 2005 οι πέντε Ουιγούροι προσγειώθηκαν, άγρια μεσάνυχτα και με χειροπέδες στα χέρια, στα Τίρανα. «Έτσι άρχισε η ζωή μου στην Αλβανία», λέει. Οι κινεζικές αρχές συνεχίζουν να ζητούν την έκδοσή του, ώστε να δικαστεί στην Κίνα…

LΙΝΚ:

www.gkapllani.com