Πλήρωσε ακριβά την επιλογή της

ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΣ ΝΟΤΟΣ, 1935. ΒΙΑ, ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ.
ΕΝΑΣ ΓΑΛΛΟΣ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΣ
ΓΡΑΦΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΗΘΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ. ΜΕ ΓΟΡΓΟ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟ ΡΥΘΜΟ, ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΛΙΤΟΤΗΤΑ, ΕΥΘΥΒΟΛΟ ΚΑΙ ΥΠΟΔΟΡΙΟ ΧΙΟΥΜΟΡ. ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΟΤΙ ΣΤΟ ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΜΕΤΡΑ Η ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΟΧΙ Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ.
Υπάρχουν αναγνώστες- και κριτικοίπου μετρούν τα βιβλία με το ζύγι της περιλάλητης «εμπειρίας». Θεωρούν ότι η εμβέλεια του κειμένου πολλαπλασιάζεται και η ισχυρή καύσιμη ύλη του πυροδοτείται, όταν η συγγραφική αφορμή πατά στην ωμή συγγραφική εμπειρία. Μέγα σφάλμα. Το ίδιο, ίσως, στο οποίο περιπίπτουν οι ηθοποιοί, όταν αναζητούν με λύσσα μέσα τους πραγματικές εμπειρίες, για να «ζήσουν» τον ρόλο. Ευτυχώς, η τέχνη δεν λειτουργεί με ευθύγραμμες συνεπαγωγές. Υπήρξαν σπουδαίοι συγγραφείς που έζησαν ήσυχη ζωή, χωρίς προσωπικά δράματα και ιστορικές εκρήξεις- αλλά μες στο κεφάλι τους γινόταν χαλασμός. Υπήρξαν επίσης συγγραφείς που έθρεψαν την τέχνη τους με τη ζωή τους.

Αρκετά συχνά, η προσωπική εμπειρία αποδεικνύεται περιοριστική για τη συγγραφή, ιδίως αν ο συγγραφέας δεν απογειώσει μυθοποιητικά την πρώτη ύλη που κρατά στα χέρια του. Ο Ζαν-Μαρί Ρουάρ είναι Γάλλος διανοούμενος. Εξήντα πέντε χρόνων, δημοσιογράφος και κριτικός λογοτεχνίας. Διευθυντής της Figaro Lit rraire για δεκαέξι χρόνια. Μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας. Το μυθιστόρημά του Το σκάνδαλο τοποθετείται σε ανοίκειο για τον συγγραφέα χωροχρόνο: στον αμερικανικό Νότο, το 1935. Βία, ρατσισμός, πουριτανισμός, ηθικολογία. Τι μπορεί να ξέρει- και τι μπορεί να πει – ένας ολόλευκος Γάλλος ακαδημαϊκός για το θέμα;

Να λοιπόν που η τέχνη και η τεχνική αποδεικνύονται το πιο ισχυρό συγγραφικό εργαλείο. Ο Ρουάρ παίρνει στα χέρια του ένα πραγματικό συμβάν, κάτι που ψαρεύει κανείς εύκολα ως ειδησάριο σε εφημερίδες της εποχής και στήνει έναν ολόκληρο μυθιστορηματικό κόσμο.

Στην εντελώς τακτοποιημένη και τακτική πόλη Νόρφολκ ζουν μεθοδιστές σουηδικής καταγωγής και Γερμανοί καλβινιστές. Μεσοαστοί και μεγαλοαστοί μισούν τους Γιάνκηδες και τον Πάπα. Προσπαθούν να ξεχάσουν το δραματικό γεγονός ότι η δουλεία έχει πλέον καταργηθεί και λιμάρουν τις κοινωνικές τους σχέσεις με το χρήμα και τη μασονία. Κρυμμένο στην άκρη της πόλης, αθέατο σχεδόν, βρίσκεται το γκέτο. Εκεί οι πάμφτωχοι μαύροι προσπαθούν να ζήσουν τη ζωή τους ήσυχα και χριστιανικά.

Σ΄ αυτό το ασφαλές και αδιατάρακτο πλαίσιο, συμβαίνει ένας φόνος.

Μια νεαρή μαύρη βιάζεται και δολοφονείται από τον γόνο μιας πλούσιας οικογένειας. Το γεγονός κουκουλώνεται πάραυτα από τους τοπικούς παράγοντες, με αρκετή δικαστική και δημοσιογραφική τσαπατσουλιά. Την ίδια περίοδο, ένας φέρελπις γόνος καλής οικογενείας, ο Τζιμ, ερωτεύεται μια νεαρή μαύρη, την Άντζελα. Συνάπτει ερωτική σχέση μαζί της. Η κοπέλα πληρώνει πολύ ακριβά την επιλογή της. Τέσσερις μασκοφόροι την απαγάγουν βράδυ και την κλείνουν σε οίκο ανοχής στην Μπέθλιχεμ, πενήντα χιλιόμετρα μακριά από το Νόρφολκ. Η πόλη επιλέγεται και επειδή βρίσκεται εγκατεστημένος εκεί ένας ολόκληρος λόχος, που ανυπομονεί να εκτονώσει τις ορμές του. Η Άντζελα μαστιγώνεται δέκα φορές και το γράμμα της ατιμίας χαράσσεται στο δεξί της μπράτσο. Μ΄ αυτόν τον τρόπο η τοπική κοινωνία θεωρεί ότι τακτοποίησε τους λογαριασμούς της. Ο Τζιμ παντρεύεται τη λευκή Βοστωνέζα που του αναλογεί, όμως το μυαλό του μένει καρφωμένο στην Άντζελα. Οι δύο εραστές βρίσκουν εντέλει τον τρόπο να συνεχίσουν τη σχέση τους. Αντιστέκονται στην ηθικολογία και την προκατάληψη. Όμως η επανάστασή τους, όπως και η σχέση τους αποδεικνύονται εντέλει εύθραυστες. Υποχωρούν και διαλύονται όταν τα πράγματα ζορίζουν.

Ο Ρουάρ παρουσιάζει την πουριτανική κοινωνία της εποχής, αναδεικνύοντας τους στυλοβάτες της: τον τοπικό δικαστή και τον τοπικό αστυνόμο, τον ιερέα, τις οικονομικά ισχυρές οικογένειες, τον τοπικό υπερήλικα δημοσιογράφο, αλλά και τον νεαρό δημοσιογράφο από το Σικάγο, που καταφθάνει και τους ανακατεύει, τις υψηλές συζύγους που βδελύσσονται τις μαύρες «πόρνες», τον φιλάνθρωπο ιερέα της διπλανής πόλης, την αλαφροΐσκιωτη θεία, τους πάμφτωχους μαύρους, τον μασόνο μιγά.

Jean-Μarie Rouart

ΤΟ ΣΚΑΝΔΑΛΟ

ΜΤΦ. Ξ. ΣΚΟΥΡΑ, ΕΚΔ. ΠΟΛΙΣ, 2008, ΣΕΛ. 165,
ΤΙΜΗ: 14 ΕΥΡΩ