«Δεν ακούς το κρατσάνισμα;»

ΤΟ ΛΑΪΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΤΟΥ 19ΟΥ
ΑΙΩΝΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΙΜΟΣΤΑΓΗ ΚΟΥΡΕΑ
ΠΟΥ ΣΑΝ ΑΓΓΕΛΟΣ- ΤΙΜΩΡΟΣ
ΔΕΝ ΞΥΡΙΖΕ ΜΟΝΑΧΑ ΤΑ ΓΕΝΙΑ ΑΛΛΑ
ΚΑΙ ΤΙΣ ΖΩΕΣ ΤΩΝ ΚΑΛΟΑΝΑΘΡΕΜΜΕΝΩΝ
ΣΥΜΠΟΛΙΤΩΝ ΤΟΥ,
ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΚΕ ΣΕ ΕΝΑ ΣΥΝΑΡΠΑΣΤΙΚΟ
«ΜΑΥΡΟ» ΜΙΟΥΖΙΚΑΛ ΑΠΟ
ΤΟΝ ΤΙΜ ΜΠΑΡΤΟΝ.
«Πολύ αμφιβάλλουμε αν υπήρξε ποτέ έγκλημα ή εν γένει αιματοχυσία, της οποίας η φρικαλεότητα να προσέλκυσε την προσοχή ιστορικού, μυθιστοριογράφου ή χρονικογράφου με περισσότερη ένταση από την ιστορία του Σουήνυ Τοντ», να διασκευάστηκε για θεατρικά έργα, μιούζικαλ, θεατρικές εκπομπές και τραγούδια, και να στοίχειωσε για χρόνια πολλά το ενδιαφέρον του αναγνωστικού- και όχι μόνον- κοινού (στα ελληνικά, δυο εκδοχές, μια ανυπόγραφη, Ηλέκτρα, και του Πρεστ, Ερατώ).

Ο θρύλος
Πώς εξηγείται η αντοχή του θρύλου για μια ιστορία συνήθη των λαϊκών βρετανικών περιοδικών του 19ου αιώνα, μια ιστορία φρίκης, εγκλήματος και μυστηρίου μάλλον απλοϊκή στα συστατικά αφηγηματικά της μέρη, δίχως ιδιαίτερα περίτεχνη πλοκή ή αγωνία, που γρήγορα άλλωστε έγινε γνωστή; Για το «δαιμονισμένο έκτρωμα», που στο μικρό κατάστημα κοντά στην Τεμπλ Μπαρ «περιποιόταν καταλλήλως» τους εμφανώς εύπορους πελάτες του, κι αφού τους λιάνιζε και τους λήστευε, έστελνε μέσω υπόγειας σήραγγας τις άμορφες σορούς κατευθείαν στον φούρνο της κυρίας Λόβετ, όπου μετατρέπονταν στις πιο «ζουμερές κι ευωδιαστές πίτες» του Λονδίνου, τις οποίες με βουλιμία καταβρόχθιζαν – κυρίως- οι εύποροι κάτοικοί του. Η εκδίκηση των πεινασμένων στο Λονδίνο του 18ου – τότε ανάγεται η πρώτη διαμόρφωση της ιστορίας- αλλά και του επόμενου αιώνα, με τους άθλιους όρους διαβίωσης, τις ατελείωτες στρατιές απελπισμένων που συνέρεαν από διάφορα μήκη και πλάτη της γης με αποτέλεσμα οι κάτοικοι της πολυπληθέστερης- τότε- ευρωπαϊκής πόλης να ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο, αλλά, στη συντριπτική τους πλειονότητα να μην προλαβαίνουν ποτέ να γεράσουν.

«Δεν ακούς το κρατσάνισμα;», θα αναρωτηθούν ο Σουήνυ (Τζόνι Ντεπ) και η κ. Λόβετ (Έλενα Μπόναμ Κάρτερ) στην υπέροχα τρομακτική ταινία του Τιμ Μπαρτον, «ο ένας τρώει τον άλλον εκεί έξω, ποιοι είμαστε εμείς που δεν θα αφήσουμε να γίνει το ίδιο κι εδώ μέσα;». Το πρώτο υπό διαμόρφωση προλεταριάτο στον κόσμο βλέπει στο πρόσωπο του αιμοσταγούς κουρέα και της αδίστακτης φουρνάρισσας τον άγγελο- εξολοθρευτή, που βυθίζει το ασημένιο ξυράφι στις καρωτίδες δικαίων και αδίκων πλημμυρίζοντας στο αίμα την επιφάνεια μιας κοινωνίας που μόνο δίκαιη και εύρυθμη δεν είναι.

Προσφέροντας επιπλέον, ως «απολαυστικό», φτηνό ανάγνωσμα κακού, στον επερχόμενο ανθρωποφάγο καπιταλισμό την οικεία του τροφή- δηλαδή τις σάρκες του. Ως λαϊκό ανάγνωσμα, η ιστορία του Σουήνυ Τοντ πρέπει να χορτάσει με λόγια καθημερινά, θεματική ανάπτυξη απλή και δράση εύληπτη τις πεινασμένες διαθέσεις του κοινού για λίγη χάρτινη – έστω- εκδίκηση.

Άλλωστε για τον εαυτό της η ιστορία δεν διεκδικεί και πολλά. Ούτε την ιστορικότητα προσώπων και γεγονότων. Διότι αν εξαιρέσουμε τα μη επιβεβαιωμένα δημοσιεύματα της πρώτης στον κόσμο καθημερινής (βρετανικής) εφημερίδας, κανείς δεν έχει απαντήσει στο ερώτημα αν ο Σουήνυ Τοντ έζησε όντως στο Λονδίνο στα μέσα του 18ου αιώνα, έμαθε την αιμοσταγή τέχνη του στο κάτεργο του Νιούγκεϊτ όπου φυλακίσθηκε στα 14 του για κλοπή, και έσφαξε καμιά 160αριά συμπολίτες του προτού η ειδεχθής δράση του αποκαλυφθεί και απαγχονιστεί. Δεν επιβεβαιώνεται επίσης ούτε αν το «εν λόγω ανθρωπόμορφο κτήνος» ο δημιουργός του το εμπνεύσθηκεαπό μια άλλη εξωφρενική ιστορία, ενός Σκωτσέζου αγρότη, ο οποίος, αφού σε ηλικία 14 ετών απήγαγε ένα συνομήλικό του κορίτσι, απέκτησαν μαζί 25 παιδιά και εγγόνια που επιβίωναν τρεφόμενοι αποκλειστικά με την ανθρώπινη σάρκα ανυποψίαστων ταξιδιωτών. Η ιστορία δεν διεκδικεί με βεβαιότητα ούτε και την ύπαρξη του συγγραφέα της, αν και εδώ οι πιθανότητες να πρόκειται για τον διάσημο συγγραφέα λαϊκών ιστοριών τρόμου και δημοσιογράφο Τόμας Πρέκετ Πρεστ είναι αυξημένες. Όμως και πάλι ο «άλλος» αυτός Κάρολος Ντίκενς φαίνεται ότι δημοσίευσε μια πρώτη, ανυπόγραφη εκδοχή το 1846- Το Μαργαριταρένιο Περιδέραιο: Μια αισθηματική περιπέτεια- σε περιοδικό της εποχής, για να ακολουθήσουν στη συνέχεια διάφορες παραλλαγές από τον ίδιο και στη συνέχεια από δεκάδες άλλους διασκευαστές της ιστορίας.

Τhomas Ρeckett Ρrest

SWΕΕΝΕΥ TΟDD

Ο ΦΟΝΙΚΟΣ ΚΟΥΡΕΑΣ ΤΗΣ ΟΔΟΥΦΛΗΤ

ΕΚΔ. ΕΡΑΤΩ, 2006 ΣΕΛ. 187, ΤΙΜΗ: 12,50 ΕΥΡΩ