«Ας θέσουμε τη θρησκεία επί τάπητος»

ΙΝFΟ

Στις 3 και 4 Μαρτίου στο Θέατρο Ολύμπια, Εθνική Λυρική Σκηνή. Πληροφορίες, τηλ. 210-
6457.406.

Μια μεγάλη φυσιογνωμία της Ευρώπης, ο Πατρίς Σερό, έρχεται στην Αθήνα για να παρουσιάσει την τελευταία και πιο προσωπική του δουλειά πάνω στους «Αδελφούς Καραμαζόφ» του Ντοστογιέφσκι, υπό μορφήν αναλογίου.

Σκηνοθέτης και ηθοποιός με δυνατή εκκίνηση και ενδιαφέρουσα πορεία, δημιουργός του σινεμά που του έδωσε διεθνή φήμη, και θεατρικός συγγραφέας, τα τελευταία χρόνια αγαπάει τις δημόσιες αναγνώσεις. Φέτος, παράλληλα με την όπερα «Τριστάνος και Ιζόλδη» του Βάγκνερ που έκανε στη Σκάλα και την παράσταση του έργου του Γιάνατσεκ «Το σπίτι των νεκρών», δούλεψε και τον Ντοστογιέφσκι, που παρουσίασε με τεράστια επιτυχία στο «Οντεόν». Στο ίδιο θέατρο είχε πρωτοπαρουσιάσει το «Υπόγειο», με έναν τρόπο που έκανε αίσθηση. Χωρίς θεατρικό κοστούμι, με ένα χαρτί στο χέρι και ελαφρύ φωτισμό, έλεγε το κείμενο. «Κρατάω το κείμενο στο χέρι, έτσι ώστε να μην εξαφανίζομαι στην άβυσσο, προσπαθώντας να ταυτιστώ με τον ρόλο. Πού και πού παίζω τον ρόλο. Πού και πού τον διηγούμαι», έλεγε εξηγώντας τη φόρμα του αναλογίου.

«Χρειάζεται μεγάλη ενέργεια για να ανιχνεύσεις και να διαβάσεις ειδικά Ντοστογιέφσκι» λέει ο Πατρίς Σερό. «Πιστεύω ότι οδηγήθηκα εκεί εξαιτίας του τρόπου που δουλεύω με τους ηθοποιούς. Εδώ και χρόνια, από τον καιρό του Κολτές, δουλεύω πάνω στη φράση. Ζητώ από τον ηθοποιό να μην προσδίδει νόημα όσο η φράση ή και η παράγραφος δεν έχει τελειώσει».

Φέτος επανήλθε στον Ντοστογιέφσκι με ένα μεγάλο απόσπασμα των «Αδελφών Καραμαζόφ», ένα «κείμενο ουσίας, που θέτει ευθέως το ζήτημα της ανάγκης της θρησκείας». Είναι ολόκληρο το κεφάλαιο του «Μεγάλου Ιεροεξεταστή» (κείμενο που είδαμε πέρυσι από

«Κείμενο αμφισβήτησης της υπερεξουσίας της Εκκλησίας είναι οι Αδελφοί Καραμαζόφ»

τον Μπρους Μάγερς, στην παράσταση του Πίτερ Μπρουκ), το οποίο συνδέει με έναν πρόλογο- καμιά δεκαριά σελίδες- όπου ο Ιβάν εκθέτει στον αδελφό του Αλιόσα την απόλυτη άρνησή του απέναντι στη βία, στις αδικίες που γίνονται, κυρίως σε παιδιά.

«Πώς ένας πατέρας μπορεί να φχαριστιέται να μαστιγώνει το κοριτσάκι του- αλλά κυρίως πώς μπορεί κατόπιν να απαλλάσσεται; Πώς ένας στρατηγός μπορεί να βάζει τα κυνηγετικά σκυλιά του να ξεσκίζουν ένα μικρό αγόρι- αλλά κυρίως πώς μπορεί ύστερα απ΄ αυτό να γλιτώνει την ποινή του θανάτου; Αλλά σε τι θα εξυπηρετούσε αυτός ο θάνατος, εφόσον το κακό έχει γίνει; Και ακόμα κι αν θύτες και θύματα πρέπει να συμφιλιωθούν μέσα στην αρμονία του σύμπαντος την ημέρα της Κρίσεως, αυτή η συμφιλίωση μπορεί να εξαγοράσει τα δάκρυα που χύθηκαν;».

Μετά τα ωμά ερωτήματα, ακολουθεί ο περίφημος λίβελλος του Μεγάλου Ιεροεξεταστή, μία από τις πιο εύγλωττες επιθέσεις που έχει κάνει πιστός εναντίον του Χριστού, και της οποίας η προκλητική δύναμη παραμένει σχεδόν ανέπαφη, έπειτα από έναν αιώνα.


«Το απάνθρωπο γίνεται σύννομο»

Οι «Αδελφοί Καραμαζόφ» είναι ένα κείμενο αμφισβήτησης της Εκκλησίας – όχι του Θεού ή του Χριστού- η οποία έχει υπερδύναμη. Ο Πατρίς Σερό πιστεύει πως «κάτω από το φως αυτού του προοιμίου νοηματοδοτούνται οι αδυσώπητες κατηγορίες του Μεγάλου Ιεροεξεταστή και γίνεται κατανοητό το φιλοσοφικό κείμενο του χριστιανού Ντοστογιέφσκι, ο οποίος δεν έχει πρόβλημα με την πίστη, αλλά με το πώς είναι χτισμένη η Εκκλησία και κατ΄ επέκταση η κοινωνία. Πώς οι δομές και οι νόμοι δημιουργούν κοινωνίες όπου και η πιο απάνθρωπη πράξη επιτρέπεται, εφόσον είναι «σύννομη».