Πέρα από τις υπερβολές

ΟΦΕΙΛΩ ΝΑ ΟΜΟΛΟΓΗΣΩ ΟΤΙ, ΕΝΩ ΔΕΝ
ΤΑΥΤΙΣΤΗΚΑ ΠΟΤΕ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΟΥ
ΟΣΟ ΖΟΥΣΕ, Η ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕ ΤΙΣ ΔΥΣΚΟΛΕΣ ΩΡΕΣ ΤΟΥ
ΕΜΠΝΕΕΙ ΣΕΒΑΣΜΟ
Σκέφτομαι μάλιστα πως αν στο μέλλον μάς δοθεί η ευκαιρία να αποτιμήσουμε ψύχραιμα τη θητεία του, θα καταλήξουμε ότι η σοβαρότερη πνευματική του παρακαταθήκη ήταν ο τρόπος με τον οποίον αντιμετώπισε τη δοκιμασία της αρρώστιας, τον πόνο και τον προδιαγεγραμμένο θάνατο.

Μια στάση εντελώς αναντίστοιχη με τη στάση όσων αμέσως μετά την αγγελία του θανάτου του βιάστηκαν να τον πενθήσουν δημοσία. Για μια ακόμη φορά γίναμε μάρτυρες μιας πλειοδοσίας, ενός διαγωνισμού υπερβολής, του οποίου το πρώτο και κύριο θύμα είναι το ίδιο το τιμώμενο πρόσωπο.

Λες και έχει μεγαλύτερη σημασία το πένθος σου από τον άνθρωπο που έφυγε. Λες και οι λέξεις που χρησιμοποιείς για να το εκφράσεις δεν σου φτάνουν, γιατί εσύ ο ίδιος δεν τις πιστεύεις

Γιατί σε μας, που δεν είμαστε κληρικοί, δεν μας φτάνει το «απεβίωσε» και πρέπει οπωσδήποτε να πούμε «εκοιμήθη»;

και χρειάζεται να τις μακιγιάρεις με ακόμη μεγαλύτερη ένταση για να πείσεις και τον εαυτό σου και τους άλλους πως εσύ μόνος από όλους τους άλλους είσαι ικανός να αποτιμήσεις αυτό που συνέβη.

Οι λέξεις; Μα, για ποιες λέξεις μιλάμε; Γι΄ αυτές που εμείς οι ίδιοι έχουμε φθείρει τόσο ανεπανόρθωτα ώστε να μην αντέχουν το φορτίο του παραμικρού αισθήματος; Μήπως γι΄ αυτό δεν μας φτάνει το «εκλιπών» ή το «ο θανών», το οποίο με τόση ευκολία χρησιμοποιούμε στο «ο αποθανών δεδικαίωται», και προστρέχουμε στο σωσίβιο τού «μακαριστός» για να του προσδώσουμε επισημότητα; Τη λέξη «μακαριστός», την οποία εγώ την άκουσα για πρώτη φορά μετά τον θάνατο του Αρχιεπισκόπου Σεραφείμόπως υποθέτω και η πλειονότητα όσων τη χρησιμοποιούν με τόση άνεση αυτές τις μέρες. Και γιατί σε μας, που δεν είμαστε κληρικοί, δεν μας φτάνει το «απεβίωσε» και πρέπει οπωσδήποτε να πούμε «εκοιμήθη»; Μήπως γιατί ο σεβασμός που μας εμπνέει το γεγονός δεν μας φτάνει και θέλουμε να τον ντύσουμε με άμφια;

Ας αφήσουμε κατά μέρος τη σοβαροφάνεια, το πένθιμο ύφος των ρεπόρτερ, τα μαύρα φορέματα στα πρωινάδικα. Αφήνω κατά μέρος και το γεγονός ότι το Γ΄ Πρόγραμμα του Κρατικού Ραδιοφώνου όσο κρατούσε το τετραήμερο πένθος κατήργησε τις εκπομπές λόγου και έπαιζε μόνον κλασική μουσική. Λες και οι υπεύθυνοι θεωρούν τον λόγο κατάλληλο μόνο για διασκέδαση και την κλασική μουσική, κατά συνέπεια, κατάλληλη μόνο για πένθος.

Αφήνω κατά μέρος κι εκείνη την κυρία η οποία, περιμένοντας να προσκυνήσει μπροστά στη Μητρόπολη, δήλωνε πως η ημέρα είναι σαν τη Μεγάλη Παρασκευή. Και εννοείται κανείς δεν βρέθηκε να την κόψει για να προστατεύσει το θρησκευτικό αίσθημα των τηλεθεατών από την αμετροέπειά της.

Η αλήθεια είναι πως η ποιότητα της κοινωνικής ζωής, αυτή που περνάει απαρατήρητη στις ήπιες θερμοκρασίες της καθημερινότητας, αποκαλύπτει το πραγματικό της μέγεθος στις ακραίες στιγμές. Είτε στις στιγμές της μεγάλης χαράς είτε στις στιγμές του μεγάλου πένθους. Κι αν κρίνουμε από την ευκολία με την οποία χάνουμε την αξιοπρέπειά μας όταν διασκεδάζουμε και όταν πενθούμε, δεν μας χρειάζονται και πολλά για να καταλάβουμε πως έχουμε πρόβλημα.

Και το πρόβλημα στην περίπτωση του εκλιπόντος Αρχιεπισκόπου ξεπερνάει κατά πολύ τα αισθήματα, την ευλάβεια, τη θρησκευτικότητα ή την αμετροέπεια του καθενός. Κι αυτό γιατί πιστεύω ότι η υπόθεση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ανεξαρτήτως αν είμαι θρησκευόμενος ή όχι, είναι πολύ σοβαρή για να την περιορίσουμε στον ρόλο του καταφυγίου της όποιας αγανάκτησης, απογοήτευσης ή φοβίας μάς εμπνέει ο κόσμος στον οποίο ζούμε.