Κουβάρια από συνωμοσίες σιωπής

ΑΛΗΘΕΙΑ, ΨΕΜΑ, ΣΥΓΚΑΛΥΨΗ, ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ, ΤΡΑΥΜΑΤΑ
ΚΑΙ ΕΝΟΧΕΣ, ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΟ ΣΤΥΛ ΓΡΑΦΗΣ.
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΜΙΝΕΤ ΓΟΥΟΛΤΕΡΣ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΕΥΦΥΕΣ
ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΕ ΠΟΛΛΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΠΟΥ ΥΠΟΓΡΑΜΜΙΖΕΙ ΤΗ
ΒΑΣΑΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ «ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΗ
ΘΕΙΑΣ»
Δεν ξέρω κατά πόσον υπάρχει ο όρος «μετα-αστυνομικό μυθιστόρημα», που να παραπέμπει, προφανώς, στο μεταμοντέρνο στυλ λογοτεχνικής γραφής. Ούτε και με απασχολεί ιδιαίτερα. Όμως, κάτι τέτοιο μού έρχεται ως επίθετο για να χαρακτηρίσω και να συμπυκνώσω το αστυνομικό, κατά βάση, βιβλίο της Βρετανής συγγραφέως Μινέτ Γουόλτερς Διαταραγμένες Ψυχές. Άλλες λέξεις που θα επιστράτευα για να περιγράψω το βιβλίο είναι αρχιτεκτονική, μοντάζ: συνταιριάζει ένα στυλ ντοκουμενταρίστικο, όπως αποκόμματα εφημερίδων, αποσπάσματα από άλλα βιβλία, με ηλεκτρονικά μηνύματα και τα δένει επιτυχώς με την αφήγηση, τα καθιστά συστατικό μέρος της εξιστόρησης. Άλλωστε, όπως ο αναγνώστης ανακαλύπτει εν πλω, όλα είναι επινοημένα, ακόμα και αν μοιάζουν πολύ με γνήσια: η ηλικία και η θητεία της συγγραφέως στη δημοσιογραφία τής επιτρέπει λ.χ. να μιμείται θαυμάσια εφημερίδες της δεκαετίας του 1970. Δύο συμβάντα
Αλλά εις τι συνίσταται η ιστορία; Έχουμε δύο διακριτά συμβάντα που διαδραματίζονται το 1970 στο Μπορνμάουθ, μια επαρχιακή πόλη της Αγγλίας σχεδόν ταυτόχρονα: τη δολοφονία μιας γριάς ονόματι Γκρέις και την εξαφάνιση μιας κοπέλας ονόματι Σιλ. Ως προς το δεύτερο, πέπλο μυστηρίου συνεχίζει να καλύπτει το τι απέγινε η Σιλ, που υπήρξε, στα 13 της, πρώιμα αναπτυγμένη ατίθαση έφηβη. Ως προς το πρώτο ζήτημα, ο ένοχος βρέθηκε, καταδικάστηκε, φυλακίστηκε, εξέτισε την ποινή του, πέθανε: είναι ο απροσάρμοστος, δυστυχής, διανοητικά κάπως καθυστερημένος εγγονός της γριάς. Αυτός θεωρήθηκε τότε δράστης. Ομολόγησε την πράξη του κάποια στιγμή, αλλά μετά αναίρεσε την αρχική κατάθεσή του.

Η υπόθεση αυτή ανασύρεται έπειτα από τριάντα χρόνια για να αποτελέσει μέρος ενός βιβλίου για δικαστικές πλάνες, ανεξιχνίαστες υποθέσεις και άδικες καταδίκες. Συγγραφέας, αρχές της νέας χιλιετίας πλέον, ο πανεπιστημιακός καθηγητής Τζόναθαν Χιουζ, που θα οδηγηθεί στο Μπορνμάουθ, προσκεκλημένος από τοπικό παράγοντα που επίσης ενδιαφέρεται για την εκ των υστέρων αθώωση του φουκαρά εγγονού. Τα δυο αυτά πρόσωπα θα συναντηθούν σε μια παρακμάζουσα παμπ με αγριωπό ιδιοκτήτη, θα γνωριστούν κάπως επεισοδιακά και θα ενώσουν τις τύχες τους προσπαθώντας να διαλευκάνουν το μυστήριο για να γράψουν επ΄ αυτού ένα βιβλίο. Στον χορό της έρευνάς τους μπαίνει και ο Άντριου, ατζέντης και φίλος του Χιουζ.

Η κοινή λογική
Στην πορεία, οι δύο αυτοδίδακτοι και αυτοσχεδιαστικοί εξιχνιαστές θα κάνουν κάτι που δεν είχε φροντίσει να πράξει η αστυνομία: θα συνδέσουν τις δυο υποθέσεις. Η χρονική και τοπογραφική γειτνίαση των δύο συμβάντων παραείναι κραυγαλέα. Κοινή λογική. Και, σιγά σιγά, μέσω απανωτών συζητήσεων και αναζητήσεων προσώπων, περνώντας από ναρκοπέδια ενοχών, αναμνήσεων, ένοχων αναμνήσεων, θα οδηγηθούν σε κάποια άκρη. Η αστυνομία και ένα ιδιωτικό γραφείο ντετέκτιβ θα εμπλακούν και αυτοί, εμπλουτίζοντας το σκηνικό με όλα τα κλασικά συστατικά στοιχεία των αστυνομικών μυθιστορημάτων. Στο βιβλίο δεσπόζει όμως και ο (πανδαμάτωρ;) χρόνος. Έχει μεσολαβήσει πάνω από μια τριακονταετία. Πολλοί από τους πρωταγωνιστές έχουν πεθάνει- εξ ων η μαρτυρική φιγούρα του εγγονού. Άλλων η μνήμη είναι λειψή, ελαττωματική, σκόπιμα ή αθώα επιλεκτική. Πού η αλήθεια και πού το ψέμα; Πού η συγκάλυψη, πού η απώθηση και πού η γνήσια λησμονιά; Και προς τι αυτή η «αποκατάσταση» ενός νεκρού- ή μήπως πρόκειται απλώς για αποκατάσταση κάποιας αλήθειας; Στον χορό της αφήγησης μπαίνει λοιπόν φουριόζικο το στοιχείο αυτό του χρόνου. Και πρώτα- πρώτα του βιολογικού: τα πρόσωπα μεγαλώνουν, από έφηβοι γίνονται μεγάλοι, μεστωμένες γυναίκες ή γηραλέοι άντρες, από μεσήλικες γερνάνε, συνταξιοδοτούνται, μετακομίζουν, αποσύρονται. Αλλά υπάρχει και ο ευρύτερος χρόνος, η εποχή, αρχής γενομένης της αστυνομικής τεχνολογίας: το 1970 δεν υπήρχε τεστ DΝΑ, τώρα υπάρχει. Αν υπήρχε τότε, το 1970, θα είχε υπάρξει άραγε δικαστική πλάνη; Παράλληλα, έχουμε την ιστορία όχι μόνο των ατόμων, αλλά και των οικισμών, των γειτονιών, των δρόμων που αλλάζουν όψη με την οικιστική ανάπτυξη. Πρέπει να επιστρατευθεί η φαντασία ή κάποιος παλιός τοπογραφικός χάρτης, για να αναπαραστήσουν τον ακριβή τόπο του εγκλήματος.

Μinette Walters

ΔΙΑΤΑΡΑΓΜΕ ΝΕΣ ΨΥΧΕΣ

ΜΤΦ. ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΕΚΔ. ΠΟΛΙΣ, 2007 ΣΕΛ. 496,
ΤΙΜΗ: 20 ΕΥΡΩ