Επιφυλλίδα

Γλώσσα, στήσιμο, τουπέ όλα τα ίδια

Τίποτα δεν μπορεί να καταδείξει πιο πιστά το πρόσωπο μιας πόλης ή να καταγράψει την καθημερνή ζωή της κοινωνίας (της τοπικής ακόμα περισσότερο), όσο τα έντυπα Μέσα Ενημέρωσης.

Από τη θεματολογία τους, από τα πρωτοσέλιδα, το ύφος και τη γλώσσα των κειμένων τους (αλλά κι από την ίδια την εκτύπωση, το στήσιμο της ύλης τους και το κασέ) μπορείς να βγάλεις συμπεράσματα για τα χαρακτηριστικά τής πόλης, το επίπεδο του καθημερινού πολιτισμού της, για τα ενδιαφέροντα και το αισθητικό κριτήριο των πολιτών της.

Αν αυτό συμβαίνει με τον Τύπο, δηλαδή ηαποτύπωση της διαφορετικότητας και της ταυτότητας μιας περιοχής, όμως δεν γίνεται το ίδιο με την τηλεόραση (την τοπική, ακόμα περισσότερο). Καμιά διαφοροποίηση δεν παρατηρείς από κανάλι σε κανάλι, ίσα ίσα που η αντιγραφή αποτελεί τον τηλεοπτικό κανόνα (τα τοπικά δε, σκέτη απελπισία).

Δείτε την ισοπεδωτική τους ομοιομορφία. Σε όποια πόλη κι αν βρεθείς (από την Κρήτη μέχρι Έβρο κι απ΄ την Ήπειρο ώς τα νησιά) όποιο εγχώριο κανάλι και ν΄ ανοίξεις, γλώσσα, στήσιμο, τουπέ όλα τα ίδια: η έναρξη του κεντρικού δελτίου, η μεγαλειώδης περιστροφή της πολυθρόνας, το τεντωμένο χέρι στο τραπέζι, η θριαμβική μουσική εισαγωγή.

Και παντού, πλην ελαχίστων όντως εξαιρέσεων, η ίδια θλιβερή πραγματικότητα: εξαντλητική περιγραφή του αυτονόητου και χλωμοί «αστέρες» της δημοσιογραφίας που υπηρετούν τον μύθο τους. Τι να σου κάνουνε κι αυτοί οι καημένοι; τραβολογάν απ΄ τα μαλλιά τις λιγοστές ειδήσεις τους, παρμένες από τα συμβάντα της Αστυνομίας ή του περιφερειακού νοσοκομείου- τα Υπουργεία, βλέπεις, και οι Γραμματείες τους τροφοδοτούν αφειδώς το Κέντρο- και φλυαρώντας με εμετική σοβαροφάνεια, ωρύονται κατά διαστήματα για να δίνουν έμφαση σε θέματα που αύριο κιόλας θα έχουν ξεχαστεί.

Και είτε καταγγέλλουν είτε εκθειάζουν- όλα της υπερβολής, του ύψους και του βάθους- μ΄ εκείνα τα μεταβατικά τους στερεότυπα «πάμε να αλλάξουμε θέμα…», «βάλτε μια άνω τελεία…», «πάμε στα προς το ζην, τουτέστιν στα διαφημιστικά μηνύματα…» σαν χιλιομασημένες τσίχλες, δίνουν τον ορισμό της κακόγουστης επαρχιακής δημοσιογραφίας.

Ακολουθούν στο πρόγραμμα οι κατσαρόλες, οι μπρασελέδες κι οι σταυροί, σεντόνια και μαχαιροπίρουνα. Αλλά και η νυχτερινή Εθνική και Ηθική Διαπαιδαγώγηση από βιβλιοπαρουσιαστέςτού UFΟλογικού μας παρελθόντος. Απ΄ αυτούς που, αργότερα, θα εκλεγούν και βουλευτές ΛΑΟφιλών κομμάτων για να μεταφέρουν στη Βουλή ακέραιο το ύφος και το περιεχόμενο της τηλεοπτικής τους εκπομπής (Οι τσόντες, πέφτουνε μετά τις 12. Κατά τι δηλαδή νωρίτερα, απ΄ ό,τι στα αντίστοιχα αθηναϊκά).

Πολλές φορές μάλιστα, στα τοπικά κανάλια, κολλάει η εικόνα τους και κανείς δεν είναι εκεί για να τη σπρώξει και να πάει παρακάτω. Μένει καθηλωμένη και βουβή. Και μέσα στη σπαρακτική ακινησία της αντανακλά επακριβώς- τότε, ναι!- την ακαμψία της κοιμισμένης πολιτείας· προς την τελμάτωση της οποίας, άλλωστε, το Μέσο κατατείνει, και την οποία απεργάζεται με τρόπο συστηματικό.

Πάντως, η τηλεοπτική δημοσιογραφία, εν αντιθέσει προς την έντυπη, αποδεικνύεται εκ των πραγμάτων περιορισμένη και λειψή. Ό,τι δεν έχει εικόνα, είναι γι΄ αυτήν ανύπαρκτο. Το μεγάλο της, λοιπόν, ατού γίνεται συγχρόνως και αχίλλειος πτέρνα της (της περιφερειακής, ακόμα πιο πολύ). Γι΄ αυτό και αλλοιώνει τελικά το πρόσωπο της πόλης, το συρρικνώνει απελπιστικά και ανίκανη να το αποκαλύψει, το παραποιεί.

Ολόκληρο να το αποδώσει, με ενάργεια και σφαιρικά, θαρρώ μονάχα η έντυπη δημοσιογραφία το μπορεί. Αρκεί, βεβαίως, να είναι κι έντιμη.* Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας

* Παρόλο που αυτό σηκώνει ολόκληρη συζήτηση, όμως προς ώρας ας το πω, ότι ποτέ δεν εμπιστεύεται κανείς δημοσιογράφους δίβουλους. Που με το ένα χέρι γράφουν τα δελτία Τύπου των πολιτικών προσώπων και με το άλλο «άρθρα διαπρύσια» στα δημοσιογραφικά γραφεία τους. Ακόμα κι αν αποκαλύπτουν τις «αλήθειες» τους, έχουν πείσει εκ των προτέρων ότι πρόκειται για απόψεις «μονταρισμένες» και αναξιόπιστες.