ΠΡΟΑΓΕΙ ΤΟΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ

Στον «χερντεριανής» εμπνεύσεως καθεδρικό ναό που έχτισε ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ο Ράμφος χρεώνει αρκετές από τις κεντρικές νευρώσεις της νεοελληνικής μας ψυχοπαθολογίας. Αυτός, παραφουσκώνοντάς μας από νοσταλγία, θεσμοποίησε τη ματαιοδοξία στην οποία έπιασε ρίζα «η ηδονή της διαφθοράς». Χωρίς αμφιβολία πρότεινε ταυτότητα και ρόλο στην κοινότητα, με τον τρόπο όμως που επιδόθηκε στο έργο κατάφερε να αναγορεύσει τον σύγχρονο Έλληνα σε «ιδανικό του εαυτού του». Και όπως λέει: «Μεγάλη δυστυχία να είσαι ιδανικό του εαυτού σου!». Όντως, το λιγότερο που μπορεί να σου συμβεί, είναι να μην αντιλαμβάνεσαι τη γελοιότητά σου. Θα μπορούσα να συμφωνήσω με τον Στέλιο Ράμφο. Θα μπορούσα όμως και να διαφωνήσω, τουλάχιστον όσον αφορά τον εθνικό μας ιστορικό. Γιατί ενώ συμφωνώ απολύτως με τον εντοπισμό των συμπτωμάτων θεωρώ ότι αν αυτά αποδοθούν στη «νοσταλγία» του ιστορικού, αδικείται, αν δεν παραγνωρίζεται, το ίδιο του το έργο το οποίο και αυτό εισάγει με τον τρόπο τού πεζού λόγου τη διάσταση της δημιουργίας.

Μπορεί στον Παπαρρηγόπουλο να χρωστάμε τις στρεβλώσεις του ελληνοχριστιανικού ιδεολογικού μπερντέ, όμως σ΄ αυτόν χρωστάμε και τη μοναδική αντίληψη της ιστορίας που κατέθεσε ίσως ο σημαντικότερος ποιητής μας του εικοστού αιώνα, ο Καβάφης. Χώρια από τις υπέροχες σελίδες ενός πεζού λόγου μοναδικής αφηγηματικής εμβέλειας και εμπνευσμένου οίστρου, χώρια από το γεγονός ότι και αυτός με τον τρόπο του μας έβαλε να συνομιλούμε με τη ρομαντική Δύση. Το «Ελληνικό Έθνος» του δεν έχει καμία σχέση με το χολώδες μακρυγιαννικό μικροχώραφο. Έχει οικουμενικές βλέψειςδεν είναι τυχαίο ότι τα ίδια περίπου χρόνια ο Γάλλος Μισελέ επιδίδεται στο ίδιο έργο.

Η συζήτηση είναι μεγάλη και μόνο να θίξω ορισμένα καίρια, κατά την άποψή μου, σημεία της μπορώ εδώ. Σημασία έχει ότι το σύντομο, αλλά εξαιρετικής πυκνότητας αυτό κείμενο του Στέλιου Ράμφου είναι ένα απ΄ αυτά τα σπάνια κομμάτια που σε κάνουν να αισιοδοξείς πως ο πνευματικός διάλογος δεν υπάγεται στην αρμοδιότητα της νοσταλγίας.