Το ταραγμένο και συναρπαστικό 1968

ΤΟ 1968 ΕΝΑΣ ΓΑΛΛΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ
ΑΝΕΒΗΚΕ ΣΕ ΒΑΡΕΛΙ ΓΙΑ ΝΑ
ΜΙΛΗΣΕΙ ΣΤΟ ΠΛΗΘΟΣ, Ο ΑΛΕΚΟΣ
ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ ΑΠΟΠΕΙΡΑΘΗΚΕ ΝΑ
ΣΚΟΤΩΣΕΙ ΤΟΝ ΔΙΚΤΑΤΟΡΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟ
ΚΑΙ Ο ΗΛΙΑΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΓΡΑΨΕ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΤΟΥ. ΜΙΑ ΣΥΝΑΡΠΑΣΤΙΚΗ
ΧΡΟΝΙΑ, ΙΔΙΩΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ, ΠΟΥ
ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΟΥΤΕ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥΣ ΟΥΤΕ ΕΠΙΓΟΝΟΥΣ
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1 Η Άνοιξη της Πράγας και η τραγική κατάληξή της τον Αύγουστο του 1968, που ξεσήκωσε τεράστιο κύμα στην παγκόσμια Αριστερά, ζωντανεύει στις σελίδες πολυδιαβασμένου μυθιστορήματος του Τσέχου Μίλαν Κούντερα: «…Σκεφτόταν τον λόγο που έβγαλε ο Ντούμπτσεκ μετά την επιστροφή του απ΄ τη Μόσχα. Δεν θυμόταν τίποτε απ΄ ό,τι είχε πει, αλλά είχε ακόμη στ΄ αυτιά της την τρεμουλιαστή του φωνή. Τον σκεφτόταν: τον είχαν συλλάβει μέσα στην ίδια του τη χώρα ξένοι στρατιώτες, αυτόν, τον αρχηγό ενός κυρίαρχου κράτους, τον είχαν αρπάξει, τον είχαν κρατήσει για τέσσερις μέρες αιχμάλωτο κάπου στα βουνά της Ουκρανίας…».

Ποιο είναι το μυθιστόρημα; Α. Το Αστείο Β. Η Αθανασία Γ. Η αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι 2 Το Νόμπελ Λογοτεχνίας του 1968 δόθηκε στον Ιάπωνα συγγραφέα (1899-1972) του « Σπιτιού των κοιμισμένων κοριτσιών » (Εκδ. Καστανιώτη). Ο Γκ. Γκ. Μάρκες που πήρε από αυτό το βιβλίο την ιδέα για τις «Θλιμμένες πουτάνες της ζωής μου » (Εκδ. Νέα Σύνορα), του αποδίδει φόρο τιμής θέτοντας ως μότο ένα απόσπασμα από το γιαπωνέζικο μυθιστόρημα.

Ποιος είναι ο νομπελίστας συγγραφέας;

Α. Γιουσουνάρι Καβαμπάτα Β. Κενζαμπούρο Όε Γ. Γιούκιο Μισίμα 3 «Της Κατοχής», « Του Εμφυλίου », « Της Δικτατορίας » τιτλοφορούνται τα βιβλία της τριλογίας που έγραψε ιστορικό στέλεχος της ανανεωτικής Αριστεράς (Εκδ. Θεμέλιο), με τρόπο προσωπικό και βιωματικό αλλά και με την τέχνη της λογοτεχνικής αφήγησης. Στο τρίτο βιβλίο, στο κεφάλαιο «1968: Μια δύσκολη και πολύ ηρωική χρονιά», γίνεται λόγος για τη 12η Ολομέλεια και τη διάσπαση του έως τότε ενιαίου ΚΚΕ, για τη δολοφονία του Τσαρουχά, για την απόπειρα εναντίον του Παπαδόπουλου από τον Παναγούλη, για τη διαδήλωση-κηδεία του Γ. Παπανδρέου. Ποιος είναι ο συγγραφέας; Α. Λεωνίδας Κύρκος Β. Βασίλης Νεφελούδης Γ. Τάκης Μπενάς 4 Εμβληματική και αμφιλεγόμενη προσωπικότητα του Κινήματος των Μαύρων της Αμερικής. Πέρασε ζωή τρικυμιώδη. Έμεινε χρόνια στις φυλακές για ποινικά αδικήματα και βγαίνοντας εντάχθηκε στους Μαύρους Πάνθηρες. Καθολική ελευθερία στη μαύρη κοινότητα ή καθολική καταστροφή της Αμερικής, ήταν το σύνθημά του. Το 1968 κυκλοφόρησε η « Ψυχή στον Πάγο », βιβλίο γραμμένο στη φυλακή, κλασικό πλέον στο είδος του, μια άτυπη βίβλος των μαύρων ριζοσπαστών. Υπήρξε και αγαπημένο ανάγνωσμα, από εκδόσεις τσέπης, των Ελλήνων φοιτητών στα χρόνια της δικτατορίας.

Ποιος είναι; Α. Έλντριτζ Κλίβερ Β. Μάλκομ Χ Γ. Ρίτσαρντ Ράιτ 5 «…Τον Ιούλιο του 1968, έδωσα πενήντα πέντε σεντς- την αρχική συνδρομή μου ως μέλους- στον πρόεδρο της Λέσχης Τσε-Λουμούμπα, κι έγινα τακτικό μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος των ΗΠΑ…». Μιλάει η Άντζελα Ντέιβις, σύμβολο των μαύρων αλλά και όλων των εξεγερμένων φοιτητών στα αμερικανικά πανεπιστήμια στα τέλη της δεκαετίας του ΄60. Στη θαυμάσια αυτοβιογραφία της (Εκδ. Νέα Σύνορα, 1982), με πάθος, εξυπνάδα αλλά και χιούμορ παρουσιάζεται η τότε «άλλη Αμερική» και οι δικές της περιπέτειες στα δικαστήρια και τις φυλακές. Ποιος είναι ο τίτλος του βιβλίου;

Α. Αν αυτοί έρθουν την αυγή Β. Χειρότερα κι απ΄ τα σκυλιά Γ. Γεννήθηκα στη Νέα Ορλεάνη 6 Η φωτογραφία του στο Παρίσι τον Μάη του 1968, να μιλάει ανεβασμένος σ΄ ένα βαρέλι στο πλήθος των εξεγερμένων φοιτητών, έκανε τον γύρο του κόσμου. Ο Ντε Γκωλ, όταν του υπέδειξαν να τον συλλάβει ως υποκινητή, είπε την περίφημη φράση: «Δεν συλλαμβάνουν τον Βολταίρο». Την ίδια εποχή, το παλαιότερα ανήσυχο πνεύμα, ο τυχοδιώκτης όπως τον είπαν, ο επαναστάτης Αντρέ Μαλρό βρέθηκε στην αντίπερα όχθη, ως υπουργός της κυβέρνησης Ντε Γκωλ.

Ποιος ο φιλόσοφος υποστηρι κτής της εξέγερσης; Α. Λουί Αλτουσέρ Β. Ζαν Πολ Σαρτρ Γ. Μισέλ Φουκό 7 Η τρομοκρατία της χούντας έφτασε στο αποκορύφωμά της τον δεύτερο χρόνο της δικτατορίας. «Ζούμε μες στην τυραννία, στο σκοτάδι το πηχτό», θα γράψει ο Μίκης Θεοδωράκης. Εκείνο τον χρόνο, το 1968, στο Βραχάτι θα μελοποιήσει τον σπαρακτικό «Θρήνο»:

Ο πόνος λόγια δεν έχει/ η άβυσσο τέλος δεν έχει/ η κόλαση μέτρο/ το χάος είναι άπιαστο.

/ Πιο πικρό κι απ΄ το φαρμάκι/ δεν έχει στον κόσμο δεν έχει/ κι όλες της γης οι οχιές /δαγκώνουν τα σπλάχνα μου.

Σε ποιον ανήκουν οι στίχοι; Α. Στη Γεωργία ΔεληγιάννηΑναστασιάδη Β. Στη Ρένα Χατζιδάκη (Μαρίνα)

Γ. Στον Φώντα Λάδη 8 Ο Μάης του ΄68 επηρέασε βαθύτατα τις νοοτροπίες και τις πρακτικές, καθόρισε και επιτάχυνε σημαντικές εξελίξεις στη γαλλική κοινωνία και είχε αντίκτυπο σε όλη την Ευρώπη. Δεν είχε εκπροσώπους ούτε άφησε επιγόνους. Τα γεγονότα αποτυπώθηκαν στις φωτογραφίες και εκφράστηκαν στα συνθήματα. Η αντικομφορμιστική γλώσσα τους ξεπέρασε τα στερεότυπα της αριστερίστικης αλλά και της παραδοσιακής αριστερής φρασεολογίας. Μάλιστα σε ορισμένα συνθήματα χρησιμοποιήθηκαν αποσπάσματα από κείμενα υπερρεαλιστών. Από το προσφάτως εκδοθέν βιβλίο (Εκδ. Ευωνύμου Βιβλιοθήκης των Λ. Χαραλαμποπούλου- Ζ. Κουνάδη για τον γαλλικό Μάη), ξεχωρίσαμε το παρακάτω σύνθημα: «Η εξέγερση και μόνον η εξέγερση δημιουργεί φως και αυτό το φως δεν μπορεί παρά να ακολουθήσει τρεις δρόμους: Της Ποίησης, της Ελευθερίας και του Έρωτα». Τίνος είναι; Α. Του Αντρέ Ζιντ Β. Του Αντρέ Μπρετόν Γ. Του Ρολάν Μπαρτ 9 Στις πνευματικές απώλειες του 1968 ήταν και ο θάνατος του Αμερικανού νομπελίστα με τις πολιτικές παλινδρομήσεις Τζον Στάινμπεκ. Έγραψε σενάρια σε ταινίες («Το ξεχασμένο χωριό», «Βίβα Ζαπάτα») και το μυθιστόρημά του «Ανατολικά της Εδέμ» μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από έναν διάσημο σκηνοθέτη.

Από ποιον; Α. Τον Τζoν Φορντ Β. Τον Όρσον Ουέλς Γ. Τον Ελία Καζάν 10 Το πρωί της 13ης Αυγούστου 1968 πραγματοποιήθηκε η κορυφαία αντιστασιακή πράξη της επταετίας. Ο Αλέκος Παναγούλης αποπειράθηκε να σκοτώσει τον δικτάτορα Γεώρ γιο Παπαδόπουλο. Το ιστορικό πια γεγονός που συγκλόνισε την παγκόσμια κοινή γνώμη δεν έχει μέχρι τώρα, από ό,τι ξέρουμε, αντίκρυσμα στην ελληνική λογοτεχνία. Ωστόσο η διάσημη δημοσιογράφος Οριάνα Φαλάτσι ασχολήθηκε πολλά χρόνια με το θέμα και το 1980 εξέδωσε βιβλίο, το οποίο κυκλοφόρησε συγχρόνως στην Ιταλία (Rizzoli Εditore) και στην Ελλάδα (Εξάντας).

Πώς το χαρακτήρισε η συγγραφέας;

Α. Ιστορικό αφήγημα Β. Ιδεολογικό μυθιστόρημα Γ. Μαρτυρία ντοκουμέντο 11 Τον Μάιο του 1968 ξεκίνησε με χαμηλές «πτήσεις» (ολιγοσέλιδα, αδέξια τυπωμένα φυλλάδια) ένα βραχύβιο λογοτεχνικό περιοδικό. Το εξέδιδε ένας νέος, τότε, εικαστικός καλλιτέχνης και ποιητής. Το έντυπο συνεχώς εμπλουτιζόταν και έκλεισε την πορεία του το 1971 με δύο εντυπωσιακούς τόμους-τεύχη για τον Υπαρξισμό και τον Ολοκληρωτισμό.

Εξάλλου, από τις σελίδες του πρωτοεμφανίστηκαν εκπρόσωποι της γενιάς του ΄70: Στεριάδης, Μαυρουδής, Λαϊνά, Ίσαρης, Κυριακίδης και άλλοι.

Για ποιο περιοδικό πρόκειται; Α. «Δημιουργίες» του Κ. Στολίγκα Β. «Λωτός» του Κ. Τριανταφύλλου Γ. «Παντέρμα» του Λ. Χρηστάκη 12 Το 1968 θα κάνει ουσιαστικά την εμφάνισή του ως συγγραφέας ο Ηλίας Πετρόπουλος. Θα εκδώσει το σημαντικότερο βιβλίο του, «έναν ιδιοφυή συνδυασμό ανθολογίας, λαογραφικής πραγματείας και φωτογραφικού δοκιμίου» (Δ. Κούρτοβικ) και θα στρέψει έκτοτε την έρευνα στον αγνοημένο κόσμο του περιθωρίου και στον πολιτισμό του.

Για ποιο βιβλίο πρόκειται; Α. Τα Καλιαρντά Β. Τα Ρεμπέτικα τραγούδια Γ. Το Εγχειρίδιον του καλού κλέφτη 13 Βιβλίο αναφοράς για τους εξεγερμένους φοιτητές του Μάη του ΄68 υπήρξε το « Έρως και πολιτισμός ». Μεγάλη απήχηση είχε και η έκδοσή του στην Ελλάδα από τον «Κάλβο», μεσούσης της δικτατορίας. Ο ριζοσπάστης φιλόσοφος στο έργο του αυτό, όπως και σε όσα ακολούθησαν, συνδύαζε τον μαρξισμό με την ψυχανάλυση και ασκούσε κριτική στις αξίες του βιομηχανικού πολιτισμού.

Ποιος είναι; Α. Χέρμπερτ Μαρκούζε Β. Τεοντόρ Αντόρνο Γ. Καρλ Πόπερ 14 Μέσα στη βαρυχειμωνιά του 1968 έγινε μια εκτός εποχής άνθηση στον ελληνικό κινηματογράφο, κατάληξη μιας αναγέννησης που άρχισε στις αρχές της δεκαετίας του ΄60. Στο 9ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης προβλήθηκαν ταινίες μικρού μήκους σκηνοθετών που αργότερα διακρίθηκαν στον χώρο: Θεόδωρος Αγγελόπουλος, Νίκος Νικολαΐδης, Λάκης Παπαστάθης, αλλά και ο Κώστας Σφήκας παρουσίασε το ντοκιμαντέρορόσημο «Θηραϊκός Όρθρος» με συνεργάτες τους Σ. Τορνέ, Γ. Πανουσόπουλο και Π. Παπακυριακόπουλο. Το βραβείο σεναρίου για ταινία μεγάλου μήκους δόθηκε σε έναν λογοτέχνη.

Ποιος είναι; «Η βία είναι το μόνο που μένει στους φοιτητές, που πιστεύουν ότι δεν έχουν ακόμη μπει στο σύστημα (…) Η μόνη σχέση που μπορούν να έχουν με το Πανεπιστήμιο είναι να το διαλύσουν», έλεγε στα μέσα Μαΐου του 1968 ο Ζαν Πολ Σαρτρ που, όπως και η σύντροφός του Σιμόν ντε Μποβουάρ, υπήρξε από τα ινδάλματα των εξεγερμένων Α. Γιώργος Κιτσόπουλος Β. Ιάκωβος Καμπανέλλης Γ. Θανάσης Βαλτινός 15 Στην ταπεινωτική προληπτική λογοκρισία της δικτατορίας αντέδρασαν πολλοί λογοτέχνες διά της σιωπής. Υπήρξαν και άλλοι που συνέχισαν να γράφουν με γλώσσα που ξέφευγε από τον έλεγχο των κρατούντων. Ανάμεσα στους τελευταίους ήταν και ο υπερρεαλιστής ποιητής που φέτος γιορτάζουμε τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του. Το 1968 στο περιοδικό «Λωτός» δημοσίευσε ένα αντιρατσιστικό ποίημα-καταγγελία όσων «ανακαλύπτουνε διάφορες- γιομάτοι μίσος- διαφορές σε χρώμα δέρματος, φυλή, θρησκεία». Για ευνόητους λόγους από εκείνη τη δημοσίευση είχε αφαιρεθεί ο υπότιτλος: «ξεχνιέται ο Αδόλφος Χίτλερ;». Ποιος είναι ο ποιητής;