Σκόνη, δαιμόνια και αμαρτήματα!

ΟΤΑΝ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΕΝΕΥΕΙ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΔΡΑΠΕΤΕΥΕΙ.
ΣΕ ΚΟΣΜΟΥΣ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΚΟ
ΜΑΣ, ΣΕ ΣΥΜΠΑΝ ΜΑΚΡΙΝΟ. ΚΑΠΟΙΟ ΑΣΤΕΡΙ
ΔΕΙΧΝΕΙ ΤΟΤΕ ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΣΕ ΤΡΟΧΙΕΣ ΠΑΡΑΜΥΘΙΚΕΣ,
ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ
ΚΑΙ ΜΥΘΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ
Όλα εξαρτώνται από τη χρήση των μέσων, τις προγραμματικές παραδοχές ή φιλοδοξίες αλλά και τις ικανότητες σύνθεσης του δέκτη. Τα φανταχτερά υλικά της λογοτεχνίας του φανταστικού- θρύλοι, μυθολογίες, παραδόσεις, δόλια πνεύματα του Κακού, αλλεπάλληλες δοκιμασίες του καλού, μεταμορφώσεις, συνειδησιακοί αγώνες, μαγικά σύμβολα, εκφράσεις του ανορθολογικού, μυθικά τέρατα και κυρίως παντός φύσης χαμένοι παράδεισοι- είναι στη διάθεση του συγγραφέα. Και ο πολυβραβευμένος Φίλιπ Πούλμαν έχοντας μεταπηδήσει στην κατηγορία των κλασικών της λογοτεχνίας, σ΄ απευθείας και τιμητική σύνδεση με τους Τόλκιν, Λούις και Νέσμπιτ, διαθέτει στόφα καλού αφηγητή και εκατομμύρια αναγνώστες σε ολόκληρο τον κόσμο. Το Αστέρι του Βορρά – που βλέπουμε στην κινηματογραφική μεταφορά του με τη Νικόλ Κίντμαν και τον Ντάνιελ Κρεγκ- είναι το πρώτο της Τριλογίας του Κόσμου. Ακολούθησε ο Άρχοντας των δύο Κόσμων και το καταλυτικό Κεχριμπαρένιο Τηλεσκόπιο (Εκδόσεις Ψυχογιός).

Ταξίδι μύησης
Στο Αστέρι του Βορρά ο βασικός ιστός της ιστορίας ακολουθεί αρχικά τις νόρμες του είδους: με φόντο το κολέγιο Τζόρνταν της Οξφόρδης, η Λύρα, «ένα άπληστο κι άγριο μικρό αγριοκόριτσο» προτιμά τα σουλάτσα στις στέγες των κτιρίων, τις μάχες στο Χωματότοπο και τα παιχνίδια τρόμου με κρανία στην κρύπτη του κολεγίου από τη μελέτη ή τις ραφινάτες παρέες των συνομηλίκων της. Η εξαφάνιση του κολλητού της Ρότζερ (θύμα των Καταβροχθιστών που αρπάζουν παιδιά) και η συνεπακόλουθη αναζήτησή του, θα την παρασύρει στην περιπέτεια της καταιγιστικής, πολυεπίπεδης και πολυδιάστατης δράσης, που θα υφάνει γύρω της ο συγγραφέας. Σ΄ ένα ταξίδι μύησης και ενηλικίωσης, στον παγωμένο και μεγαλόπρεπο Βορρά. Με αρωγούς το αληθειόμετρο (έναν ιδιότυπο μετρητή αλήθειας που μόνον εκείνη σαν άλλη μικρή Πυθία μπορεί να ερμηνεύει) και μια στρατιά από Τσιγγάνους, αγέραστες μάγισσες, οδηγούς αερόπλοιων κι μία αποστάτρια (!) οπλισμένη αρκούδα, η Λύρα θα κατακτήσει τον δηλωμένο στόχο (την ανεύρεση του φιλαράκου της) στο πλαίσιο της προφανούς περιπέτειας, για να περάσει στο μεταίχμιο των δύο κόσμων- ρεαλιστικού και φανταστικού, μυθοπλασίας και συμβολισμού, φυσικού και υπερβατικού- και να υποδυθεί τον διττό της ρόλο, πέρα από τη διττή της υπόσταση. Καθώς η Λύρα, όπως κι όλοι οι ήρωες του μυθιστορήματος, συνοδεύεται από το προσωπικό της δαιμόνιο, μια πρωτόγονη προέκταση της ψυχής σε μορφή ζώου, που μεταμορφώνεται μόνον μέχρι την ενηλικίωση του υποκειμένου. Διπλός και διττός ο κλήρος της Λύρας, τη συνυφαίνει με λώρο άρρηκτο, με προφητεία αρχαία, «ένα μεγάλο πεπρωμένο, που θα εκπληρωθεί αλλού, όχι σε αυτόν τον κόσμο», τέλος μαζί και αρχή, μετάβαση αναπότρεπτη όπως και η συγγραφική επιταγή για έναν κόσμο έκτυπο, στον πλησιέστερο παράλληλο του πραγματικού, στον οποίο όλες οι ανατροπές και οι «αιρετικές» αναγνώσεις, ακόμη και των μύθων της δημιουργίας, ή του προπατορικού αμαρτήματος, είναι επιτρεπτές. Στο συγκριτικά αποφορτισμένο ιδεολογικά περιβάλλον του φανταστικού, το μέσο διασπάται από το μήνυμα.

Η Εκκλησία
Το μυθιστόρημα του Πούλμαν βρίθει από ευανάγνωστα μηνύματα: κατ΄ αρχήν η Λύρα είναι παιδί μη παντρεμένων γονιών, σε ευθεία ψυχογραφική σύγκρουση με την δόλια μητέρα της και τον «προδότη» πατέρα. Τους κλέφτες παιδιών και τις σκοτεινές επιδιώξεις τους καλύπτουν αστυνομικοί και κλήρος, ενώ η εξουσία και οι αδίστακτοι σφετεριστές του Διευθυντηρίου δεν παραπέμπουν μονάχα στην Καθολική Εκκλησία και στις σκοταδιστικές μεθόδους της αλλά είναι συνεργοί στη σχεδιαζόμενη βάναυση απότμηση- έναν παραλλαγμένο «ευνουχισμό», που θα αποκόψει το δαιμόνιο κάθε ανθρώπου από το οικείο σώμα, το ασυνείδητο από το συνειδητό τη ροή της συμπαντικής σκόνης που συνέχει τον άνθρωπο με το προπατορικό αμάρτημα, την αθωότητα με την εμπειρία.