Φαινόμενα

Προς αναζήτηση νέων «μύθων»;

Μας τελειώνουν οι «κακοί»; Δεν θά ΄χουμε πια, όπως τον παλιό καλό καιρό, έναν αγιατολάχ, έναν Σαντάμ Χουσεΐν για να… τρώμε το φαΐ μας;

Χάθηκαν οι εκπρόσωποι του κακού, ένας μπαμπούλας για να τρώνε το φαγητό τους τα «μωρά»- ήτοι να καταναλώνουν οι κοινωνίες της ευμάρειας ό,τι τους προσφέρεται προς κατανάλωση; Έκθεση των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών λέει πως το Ιράν δεν είναι πια «κακό» όσο το θέλει ο Μπους και δεν ετοιμάζει πλέον πυρηνική βόμβα, αν και έχει την τεχνογνωσία. Θέμα πολιτικό, αλλά και πολύ σημαντικό για τη μιντιακή ιστορία.

Γιατί η μπουσική μυθολογία περί «κακού» σφράγισε μιαν ολόκληρη εποχή μιντιακής και δη τηλεοπτικής συμπεριφοράς, αξιοποίησε τους πλέον πρωτόγονους φόβους των κοινωνιών και επιτέθηκε στις πιο ακριβές αξίες του πολιτισμού που ισχυριζόταν ότι υπερασπίζεται. Η εκστρατεία «πώλησης του πολέμου» στο Ιράκ υπήρξε το απαύγασμα του μιντιακού πολιτισμού. Μια υπερπαραγωγή θεάματος που άρχισε με τη διαμόρφωση του χαρακτήρα του Απόλυτου Κακού (Σαντάμ Χουσεΐν) και ολοκληρώθηκε με την τιμωρία του καταγεγραμμένη σε ερασιτεχνικό βίντεο ως ιδανική ρεαλιστική μαρτυρία του γεγονότος. Στον κόσμο των εκλεπτυσμένων, κακοφωτισμένων θεαμάτων η άτεχνη εικόνα από «ερασιτεχνικά βίντεο» εκλαμβάνεται ως ρεαλισμός και ακόμη περισσότερο ως πραγματικότητα. Το γεγονός της εκτέλεσης του Σαντάμ υπήρξε βεβαίως πραγματικό. Αλλά το είδος της εικόνας που αποδίδει την πραγματικότητα στο συγκεκριμένο κορυφαίο γεγονός παραμένει στη συνείδηση του φιλοθεάμονος παγκοσμίως ως εικόνα-που-λέει-την-αλήθεια, όσο υποψιασμένοι κι αν είμαστε για την ευκολία σκηνοθεσίας οποιουδήποτε γεγονότος από οποιονδήποτε. Η ευκολία στη χρήση τέτοιων «ερασιτεχνικών βίντεο» ως μαρτυρίες σε δελτία ειδήσεων και εκπομπές έκτοτε κορυφώθηκε.

Ο πόλεμος σε «απ΄ ευθείας μετάδοση» καθιερώθηκε σε αυτή την περίοδο της μπουσικής «μάχης με το κακό» και η τεχνολογία της τηλεόρασης αφιερώθηκε με τρόπο οριστικό στην παρακολούθηση τέτοιων γεγονότων σαν να πρόκειται για κολοσσιαίες ανίερες «αθλητικές» συναντήσεις.

Τη μεγάλη διαφορά στο παγκόσμιο επικοινωνιακό παιχνίδι, που αναπτύχθηκε και τελειοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της επίθεσης στο Ιράκ, την έκανε η παρουσία του μουσουλμανικού αντι-λόγου στην αμερικανική ελεγχόμενη ενημέρωση του αραβικού καναλιού Αλ Τζαζίρα, που όμως εφαρμόζει τη CΝΝική μέθοδο προβάλλοντας απλώς την αραβική εκδοχή των γεγονότων.

Στην περίοδο της μπουσικής μυθολογίας για τον μπαμπούλα εξ Ανατολών κορυφώθηκε ο θρίαμβος της τεχνολογίας της ενημέρωσης, αλλά κυρίως των μεθόδων αξιοποίησής της, όπως τις διαμόρφωσαν και τις εφάρμοσαν τα αμερικανικά δίκτυα. Η πλάνη της μιας ημέρας έγινε η πραγματικότητα της επομένης.

Ωστόσο έχει διαμορφωθεί ένα κολοσσιαίο οικοδόμημα από μιντιακές μεθόδους και τεχνολογικά μέσα προσανατολισμένο στην παραγωγή «εχθρών», στη διαμόρφωση διαρκούς κλίματος ισορροπίας του τρόμου (ολόκληρο το σύστημα ενημέρωσης βασίζεται στην αναπαραγωγή αντιπαλοτήτων μεταξύ κοινωνικών κατηγοριών, εθνών, φυλών κ.λπ.) τόσο που εφαρμόζεται σε κάθε είδους ενημέρωση, ακόμη και στην ενημέρωση life style.

Η εκστρατεία «πώλησης του πολέμου» στο Ιράκ υπήρξε το απαύγασμα του μιντιακού πολιτισμού

Χαθήκαμε χωρίς «βαρβάρους»

Χωρίς «εχθρούς» μοιάζει να μην παράγεται γεγονός. Η αναπαραγωγή της εχθρότητας αποτελεί ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα του μιντιακού πολιτισμού, καθώς διευκολύνει τη συντήρηση των κοινωνικών και πολιτικών στερεοτύπων ειδικώς σε εποχές μεγάλων εντάσεων και διεύρυνσης της ψαλίδας μεταξύ φτωχών και πλουσίων, όπου οι πρώτοι πρέπει να είναι εξόχως διασκεδασμένοι και ως εκ τούτου ήσυχοι ότι οι αξίες τους θα επιβιώσουν, άρα και οι ίδιοι.