Δάφνις και Χλόη βαποράκια

ΟΙ ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΔΕΝ ΦΙΛΟΔΟΞΟΥΝ
ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΟΥΤΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ
ΟΥΤΕ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΕΝΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ.
ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΑΝ, ΠΙΣΤΕΥΩ, ΕΥΑΙΣΘΗΤΟ
ΔΕΚΤΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ
ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΠΟΥ ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ
– ΤΙΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΜΕΡΕΣ ΚΑΤΑΙΓΙΣΤΙΚΑ- ΚΑΤΑΚΛΥΖΟΥΝ
ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
Ο πατριωτικός μας ρομαντισμός, ο τρόπος που συχνά ακόμη και οι αρμόδιες επιστήμες, όπως η λαογραφία, η κοινωνική ανθρωπολογία αλλά και η ιστορία και πολιτική ανάλυση περιέγραψαν την ύπαιθρο Ελλάδα μάς έχουν σφηνώσει στον νου και μας εκβιάζουν συνεχώς τη μνήμη, τη γνώμη και το συναίσθημα, την εικόνα μιας ειδυλλιακής κοινωνίας. Εξάλλου ήδη από την εποχή της ελληνιστικής περιόδου, τα μυθιστορήματα της μόδας όπως «Ο Δάφνις και η Χλόη» μας «έπεισαν» πως ο κόσμος της υπαίθρου, οι ποιμένες, οι αγρότες και οι νησιώτες ψαράδες είναι μια κοινότητα αγνών αισθημάτων, γνώσεων, συγκινήσεων, απλών και φυσικών τρόπων και μιας αξιοζήλευτης επαφής του ανθρώπου με τη γη, τη θάλασσα και τον ουρανό.

Σε εποχές μεγάλων αλλαγών, κατακτήσεων, συγκέντρωσης πληθυσμών σε εμπορικά κέντρα και λιμάνια διαμετακομιδής, οι άθλιες συνθήκες ζωής, η μιζέρια και η εγκληματικότητα των πόλεων από την αλεξανδρινή εποχή έως τον Μεσαίωνα και από την Αναγέννηση στις μεγάλες ανακατατάξεις, πολέμους, λοιμούς, λιμούς, εξεγέρσεις, επαναστάσεις και εκστρατείες, προξένησαν ένα κλίμα φυγής προς τη φύση και την κατά φύση ζωή. Ακόμη και πρόσφατα το κίνημα των χίπις και η στροφή στις ανατολικές θρησκείες, στον ομαδικό βίο, στον νομαδικό και στον ασκητικό της νεολαίας, όταν οι πόλεμοι μαίνονταν και τα σπίτια των αλαζονικών και εύρωστων κρατών γέμιζαν αναπήρους, ψυχασθενείς και ναρκομανείς απόστρατους νέους, τέτοιο ανάλογο κλίμα περιγράφανε.

Εξάλλου, στην πρώιμη ήδη Αναγέννηση, όταν οι λαοί της Ευρώπης ξεκόρμιζαν από τον Μεσαίωνα και την εσωστρέφειά του, το μίσος για το σώμα και τις ενοχές μιας αμαρτωλής συμπεριφοράς που συντηρούσε η Εκκλησία, γυρίζοντας στα αρχαία μονοπάτια δημιούργησε την ουτοπία της Αρκαδίας, μιας επιστροφής μέσω της πεζογραφίας, της ποίησης, της ζωγραφικής, της μουσικής και του θεάτρου στα σκοτεινά δάση, στις νύμφες, στους σατύρους, στους Πάνες, στα χλοερά βοσκοτόπια, τις γάργαρες πηγές και τον φυσικό έρωτα.

Δίπλα στην τραγική «Ερωφίλη» και στις ευτράπελες κωμωδίες με τους πλούσιους εμπόρους αστούς και τους πεινασμένους υπηρέτες των κρητικών εμπορικών βενετοκρατούμενων πόλεων ο ίδιος μεγαλοφυής ποιητής της «Ερωφίλης» και του «Κατσούρμπου», ο Χορτάτζης, μας χάρισε και το ποιμενικό δράμα «Πανώρια», μέσος κρίκος που συνδέει «Τα κατά Δάφνιν και Χλόην» της Αλεξάνδρειας, τα «Ειδύλλια» του Θεοκρίτου, τα βυζαντινά ιπποτικά και ρωπογραφικά μυθιστορήματα, με την «Γκόλφω», τον «Αγαπητικό της Βοσκοπούλας» και τη «Μαρία την Πενταγιώτισσα».

Τα τελευταία, μάλιστα, στη συναλοιφή των δύο αιώνων του ρομαντισμού και του νατουραλισμού, πέρα από το κλίμα φυγής από μιαν οδυνηρή πραγματικότητα (Γράφονται μέσα στη μέγγενη της τραγωδίας του 1897 και της Επανάστασης στο Γουδί), περιγράφουν και μια συντηρητική αντίδραση στην επερχόμενη αστικοποίηση της ελληνικής κοινωνίας, οικονομίας και ηθικής. Ο ήρωας του κωμειδυλλίου του Κόκκου «Μπάρμπα Λινάρδος» (έργο συνέχεια της «Μαρούλας»), ενώ η κόρη του από υπηρέτρια ανεβαίνει το κοινωνικό ασανσέρ και γίνεται πλούσια μοδίστρα της μεγαλοαστικής κοινωνίας της Αθήνας, καίει το ατελιέ της, γιατί βλέπει ότι κινδυνεύει το παιδί του από την ανηθικότητα και τα ευρωπαϊκά ήθη (!) και την ξαναπηγαίνει στην αγνή, φτωχή, πλην τιμία Άνδρο! Αυτό λοιπόν το διαχρονικό ουτοπικό ιδεολογικό παραμύθι της απλής, ηθικής, τίμιας, λιτής υπαίθριας ζωής λειτουργεί μέσα μας και κάθε φορά βγαίνουμε από τα ρούχα μας όταν η ειδησεογραφία μας ριπίζει τα μούτρα με αιμομιξίες, κτηνοβασίες, μαχαιρώματα, κλοπές, στρεψοδικίες, απαγωγές ανηλίκων, βιασμούς και παράνομα κυνήγια, ανασκαφές αρχαιοκαπήλων χωρικών και άφθονες απανταχού της χώρας χασισοκαλλιέργειες.

«Αυτά είναι εγκλήματα των μεγαλουπόλεων, πώς μπορούν να συμβαίνουν στην αγνή επαρχία;», ρωτάμε ηλιθιωδώς.

Ο ιδιοφυής πολιτικά- και πολιτιστικά- Μπρεχτ στον «Κύκλο με την Κιμωλία» (έχω αναφερθεί με άλλη ευκαιρία στη σκηνή), όταν η προλετάρια υπηρέτρια σώζοντας τον διάδοχο του θρόνου ύστερα από πραξικόπημα και υπακούοντας στο μητρικό και φιλάνθρωπο ένστικτό της φτάνει στα άγρια βουνά του Καυκάσου- όπου τα χειμαδιά των ποιμένων- και ζητάει λίγο γάλα από μια στάνη, ο πονηρός χωρικός, με την ίδια λογική που λειτουργεί ένας τραπεζίτης της Ν. Υόρκης με μετοχές στο Χρηματιστήριο, της πουλάει το γάλα, αναφερόμενος στο πώς διαμορφώνονται οι τιμές των προϊόντων ανάλογα με τη ζήτηση.

Με την ίδια λογική οι κτηνοτρόφοι και οι γεωργοί της Κρήτης, του Αγρινίου, της Καλαμάτας, του Πύργου αλλά και των παρυφών της μείζονος Πρωτευούσης καλλιεργούν ό,τι ζητείται στην αγορά. Και μόνο μ΄ αυτό δεν ασχολούνται τα τηλεοπτικά παράθυρα. Ποιος βλάκας αγρότης θα καθόταν να καλλιεργήσει (αν το ήξερε καν) το δενδρύλλιο της κάνναβης, αν δεν υπήρχε ο χρήστης. Όσο θα υπάρχει χρήστης θα υπάρχει και παραγωγός. Οι παλιοί αγωγιάτες με τα μουλάρια και τα γαϊδούρια έγιναν ταξιτζήδες και φορτηγατζήδες, τα χάνια μοτέλ, τα μόνιππα και οι βικτώριες Μερσεντές και Πόρσε. Και, αφού τον θερισμό του σταριού, του καλαμποκιού, το μάζεμα της ελιάς και το άπλωμα του καπνού το ανέλαβαν Αλβανοί, Πακιστανοί και Μαλαίσιοι, τα ποίμνια τα βόσκουν Ινδοί, Κούρδοι και Τσιγγάνοι, οι ένδοξοι, ηρωικοί Έλληνες αγρότες, κτηνοτρόφοι τσελιγκάδες και αμπελουργοί περάσανε σε οικονομικότερες επιχειρήσεις, όπως οι μπακάληδες συνεταιρίστηκαν και φτιάξανε σούπερ μάρκετ, οι παλιοί σωφεραίοι έγιναν ιδιοκτήτες στόλου τουριστικών πούλμαν, οι φτωχοπρόδρομοι δάσκαλοι και καθηγητές ιδιοκτήτες ιδιωτικών μεγαθηρίων και πολυδύναμων φροντιστηρίων και αλυσίδων καταστημάτων ξένων γλωσσών!