Περιοδικά

Από το μοναστήρι στο φρενοκομείο

Στη συνέχεια του θέματος: «Η Ιατρική στην Ελλάδα», το περιοδικό «Αρχαιολογία και Τέχνες» δημοσιεύει το τρίτο μέρος για την Ιατρική στη νεώτερη εποχή. Διαβάζοντας το άρθρο «Ιατρικές υπηρεσίες στην Ελλάδα κατά τον Μεσοπόλεμο», παρατηρούμε κάτι που ισχύει ώς τις μέρες μας: Η Ελλάδα είναι τελευταία στις ιατρικές υπηρεσίες και πρώτη- αναλογικά- στον αριθμό γιατρών από τις άλλες χώρες της Ευρώπης! Στα τέλη, λοιπόν, του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα η αναλογία γιατρών προς τους κατοίκους ήταν 1:2.260 στη Γερμανία, 1:2.352 στη Γαλλία και 1:1.233 στην Ελλάδα…

Τους τρόπους αντιμετώπισης των ψυχικά ασθενών τον 19ο αιώνα καταγράφει ο ιστορικός Βαγγέλης Καραμανωλάκης, αναλύοντας ταυτόχρονα το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο της εποχής, όπου κάθε ψυχικά ασθενής ήταν και ένας «τρελός». Έως το 1862 που ψηφίστηκε ο πρώτος νόμος «για την αντιμετώπιση των φρενοβλαβών», έβρισκαν θέση στους δρόμους ή στα μοναστήρια, όπου παρέμεναν έγκλειστοι, ή στην καλύτερη περίπτωση στα σπίτια τους. Και έπρεπε να παρουσιαστεί ο πλούσιος Χιώτης έμπορος Ζώρζης Δρομοκαΐτης να κληροδοτήσει 500.000 γαλλικά φράγκα για να δημιουργηθεί (1887) το Δημόσιο Φρενοκομείο. Το αφιέρωμα συμπληρώνεται με δύο άρθρα, το ένα για τα «Ρεύματα των ιατρικών πρακτικών στα νεώτερα χρόνια» και το άλλο με τίτλο «Παραμυθία και ίασις- Μαγικές θεραπείες για μαγικές (;) ασθένειες». Εκτός αφιερώματος να σημειώσω το συναρπαστικό κείμενο της Χάιδως Μπούσιου για τις «αδιέξοδες περιπλανήσεις του Αλκιβιάδη». Μια λοξή, αντισυμβατική ματιά σε μια προσωπικότητα αμφιλεγόμενη και γοητευτική. Το περιοδικό προσφέρει δωρεάν DVD με το ντοκιμαντέρ «Δοκός, το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο στον κόσμο».

ΜΟΥΣΙΚΗ. Η περιοδική έκδοση Μουσικής Θεωρίας και Πράξης «Μουσικολογία» που διευθύνει η Ολυμπία Ψυχοπαίδη- Φράγκου (Εκδόσεις Εξάντας) θα αποτελεί ασφαλώς ένα γερό στήριγμα για μουσικολόγους και συνθέτες. Στις πρώτες σελίδες του τόμου διαβάζουμε το κείμενο του συνθέτη Μιχάλη Αδάμη (γεν. 1929) που ανέγνωσε κατά την αναγόρευσή του σε επίσημο διδάκτορα του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών και όπου «συγκεφαλαιώνει τις απόψεις του περί της σχέσης Τέχνης και Λόγου, αλλά και περί της σχέσης Νέου και Παράδοσης στο έργο του». Ο Μ. Αδάμης γράφει μουσική επί πενήντα πέντε χρόνια και η μουσική του παραγωγή φθάνει τα περίπου τριακόσια έργα «για σχεδόν κάθε είδος μουσικής εκτέλεσης»! Τα θέματα πολλά, εκτείνονται σε 335 σελίδες. Να σημειώσω μόνο ένα, που εκτός από τους ειδικούς θα το απολαύσουν και οι φιλομαθείς. Πρόκειται για την έρευνα του καθηγητή Ίωνα Ζώτου σχετικά με την περιοδεία του Αθηναϊκού Μπαλέτου στη Νότια Αφρική, το καλοκαίρι του 1948. Διευθυντής και χορογράφος ήταν ο Κώστας Νίκολς, πρώτη χορεύτρια η Θεοδώρα Βλαστού, πιανίστας ο Γιάννης Θ. Παπαδόπουλος (1908-2002) και ενδυματολόγος ο Αντώνης Φωκάς (1889-1986). Στις παραστάσεις του Αθηναϊκού Μπαλέτου ακούστηκαν μεταξύ άλλων έργα του Δ. Μητρόπουλου (Κρητικό πανηγύρι), του Ν. Σκαλκώτα (Ηχώ και Ηπειρώτικος χορός), του Μ. Χατζιδάκι (Πρελούδια και χοροί από τη σουίτα για μια μικρή λευκή αχηβάδα και πρελούδιο και δημώδεις μελωδίες- διασκ.) του Α. Ευαγγελάτου (βυζαντινές εικόνες). Μια προσεγμένη επιστημονική έρευνα τριάντα μιας σελίδων και ταυτόχρονα ένα ελκυστικό ανάγνωσμα. ΠΙΚΑΣΟ. Στην «Πνευματική ζωή» του Μιχάλη Σταφυλά διαβάζουμε έρευνα του ίδιου για τη μεταχείριση που είχε «ένας κάποιος Πικασό Πάμπλο Ρουίζ» από τις μυστικές υπηρεσίες της Γαλλίας. Τον παρακολουθούσαν από τότε που ο μεγάλος ζωγράφος έφθασε στο Παρίσι το 1901, είκοσι χρόνων! «Εξτρεμιστικών ιδεών», «αναρχικός», «κομμουνιστής», «ύποπτος για το γαλλικό έθνος» και άλλα παρόμοια του στέρησαν το 1940 τη γαλλική υπηκοότητα. Διαβάζοντας τα μεταφρασμένα κείμενα από τα γαλλικά αρχεία που δημοσιεύει ο Μ. Σταφυλάς, βλέπουμε- όχι με μεγάλη έκπληξη είναι η αλήθεια- ότι την ίδια γλώσσα χρησιμοποιούν υπηρεσίες, πράκτορες και χαφιέδες σε όλο τον κόσμο.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ»: Πλατεία Καρύτση 10, Αθήνα 102 37, τηλ.: 210-3253.246

«ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΑ»: Διδότου 57, Αθήνα 106 81, τηλ.: 210-3822.064

«ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ»: Χατζοπούλου 49, Καλλιθέα 176 71, τηλ.: 210-9588.333