Έμφαση σε περιβάλλον, εργασία

Σε μια τέτοια καμπή βρισκόμαστε και πάλι μετά την ένταξη στην ΟΝΕ. Στη δεκαετία του ΄90 η εθνική προσαρμογή στη διεθνή- ευρωπαϊκή δυναμική επικεντρωνόταν στη δημοσιονομική κυρίως διάσταση. Σήμερα τα ευρωπαϊκά κόμματα εξουσίας κρίνονται από την ικανότητά τους να αναπροσαρμόσουν τα εθνικά μοντέλα ανάπτυξης στις νέες συνθήκες ανταγωνισμού και «διαφάνειας» που έχει δημιουργήσει το ενιαίο νόμισμα.

Έχω υποστηρίξει σε προηγούμενα άρθρα («ΤΑ ΝΕΑ», 1/9 και 29/9), ότι στην Ελλάδα αυτό μεταφράζεται σε μια στρατηγική για την ποιοτική αναβάθμιση του εθνικού μοντέλου ανάπτυξης μέσω μιας νέας συνέργιας δημόσιου και ιδιωτικού, που θα υπερβαίνει τον αδιέξοδο κρατισμό και τον υπεραισιόδοξο αγοραίο φιλελευθερισμό. Και τούτο γιατί φαίνεται ότι ο διεθνής ανταγωνισμός μάς ωθεί σε ένα μοντέλο με εκτεταμένη χρήση φτηνής εργασίας, αδύναμο σύστημα καινοτομίας και υποβάθμισης του περιβάλλοντος και των δημόσιων υποδομών.

Υπάρχει μια ιδιαίτερη πολιτική – προγραμματική οπτική η οποία να συνιστά την ιδιαίτερη συμβολή μιας κυβερνητικής μεταρρυθμιστικής Αριστεράς στη στρατηγική της νέας περιόδου; Πιστεύω ότι υπάρχει και ότι ορίζεται από δύο θεμελιακά ζητήματα. Το πρώτο είναι το περιβάλλον, για το οποίο δεν χρειάζεται να προσθέσουμε τίποτα. Το δεύτερο είναι η επισφάλεια της εργασίας (για να θυμηθούμε τον Αντρέ Γκορτζ που τόσο ωραία «έφυγε» προ ολίγων ημερών) η οποία συνιστά και τον πυρήνα της ευρύτερης ανασφάλειας του πολίτη στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία. Αντίπαλοι αυτής της οπτικής είναι από τη μια η καταστροφική τριάδα: του κρατικού συγκεντρωτισμού, του πελατειακού συστήματος και της επιδοματικής αντίληψης της κοινωνικής πολιτικής. Από την άλλη, η φτηνή ανάπτυξη, η απαξίωση της εργασίας και του περιβάλλοντος. Το ζητούμενο δεν είναι μια οικονομική στρατηγική, αλλά μια πολιτική και ηθική μεταρρύθμιση, μια αλλαγή των κριτηρίων αξιολόγησης της ζωής μας και της κοινωνίας.

Ο Γιάννης Βούλγαρης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου