Με ηρωίδα την ελληνική γλώσσα

Άλλοι είναι 100% Έλληνες, άλλοι έχουν ελληνικές ρίζες. Έχουν όμως ως κοινό στοιχείο την καθιέρωσή τους ως συγγραφείς σε μια άλλη χώρα και μία άλλη γλώσσα. Οι γεννημένοι στην Ελλάδα Βασίλης Αλεξάκης (το νέο του βιβλίο «Μ.Χ.» θα κυκλοφορήσει από τις Εκδ. Εξάντας), Πάνος Καρνέζης («Πάρτι Γενεθλίων», Εκδ. Λιβάνη, «Μικρές ατιμίες», Εκδ. Ελληνικά Γράμματα), Θοδωρής Καλλιφατίδης («Μια νέα πατρίδα έξω από το παράθυρό μου», «Η Όλγα της αγάπης», Εκδ. Γαβριηλίδη), Στρατής Χαβιαράς («Το πορφυρό και μαύρο νήμα» θα κυκλοφορήσει από τις Εκδ. Κέδρος), ο γεννημένος στο Γκέτεμποργκ της Σουηδίας Άρης Φιορέτος(«Στοκχόλμη νουάρ», «Η αλήθεια για τον Σάσα Κνις», Εκδ. Καστανιώτη), ο γεννημένος στο γερμανόφωνο Γκλάρους της Ελβετίας Περικλής Μονιούδης («Στους κόλπους των πόλεων», «Ξηρά», Εκδ. Εστία), αλλά και οι Αμερικανοί Τζέφρι Ευγενίδης και Τζορτζ Πελεκάνος αποτελούν από μόνοι τους ελληνικές λογοτεχνικές «νησίδες» στο εξωτερικό.

Ακόμη και οι «Αμερικανοί» της παρέας, που ξέρουν ελάχιστα ελληνικά, διατηρούν ζωντανή την ελληνική φλόγα. Ο Τζέφρι Ευγενίδης έγινε γνωστός διεθνώς με το περίφημο «Μiddlesex» (στα ελληνικά Εκδ. Libro), που έχει θέμα ελληνικό: περιγράφει την ιστορία των παππούδων του Ευγενίδη που βρέθηκαν

ΙΝFΟ

Β. Αλεξάκης, Α. Φιορέτος, Θ. Καλλιφατίδης, Π. Καρνέζης, Π. Μονιούδης συζητούν (με συντονίστρια τη Μικέλα Χαρτουλάρη) την Τρίτη 23 Οκτωβρίου στις 19.00 για τη λογοτεχνία και τη σχέση τους με την Ελλάδα, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας, τηλ. 210-7282.000), στο πλαίσιο του Μegaron Ρlus.

μετά το ΄22, από τη Μικρά Ασία στο Ντιτρόιτ. Ο Τζορτζ Πελεκάνος («Drama city» είναι το νέο του βιβλίο από τις Εκδ. Πατάκη) είναι κι αυτός τρίτης γενιάς, εγγονός Έλληνα εστιάτορα. Στα βιβλία του (που διαδραματίζονται μόνιμα στην Ουάσιγκτον) υπάρχει πάντοτε ένας Έλληνας μικρομαγαζάτορας στη δράση, έστω και ως ντεκόρ, ενώ έχει γράψει και τρία βιβλία με πρωταγωνιστή-ντετέκτιβ τον Ελληνοαμερικανό Νικ Στέφανος.

«Δεν αισθάνομαι ξένος ούτε στη Γαλλία ούτε στην Ελλάδα», λέει στα «ΝΕΑ» ο Βασίλης Αλεξάκης. Ο οποίος είναι Έλληνας γέννημα θρέμμα, εγκαταστάθηκε όμως στη Γαλλία το 1968 και άρχισε το γράψιμο από τα γαλλικά. Πέρασαν χρόνια πριν τολμήσει (με το «Τάλγκο») να γράψει κατευθείαν ελληνικά. «Οι διερμηνείς αλλάζουν γλώσσες συνέχεια. Το ζητούμενο είναι να κάνεις λογοτεχνία. Το προσωπικό μου γλωσσικό ζήτημα σταδιακά, και χωρίς να το έχω σχεδιάσει, το μετέφερα στα βιβλία μου. Έτσι ώστε η γλώσσα να έχει γίνει μία από τις κύριες ηρωίδες των βιβλίων μου», λέει.

«Υπάρχουν εκείνοι που άλλαξαν οριστικά χώρα και γλώσσα, όπως ο Κόνραντ και ο Ναμπόκοφ. Αλλά και κάποιοι λίγοι, όπως ο Μπέκετ, που κράτησαν ισορροπία μέχρι τέλους. Άλλοι λένε ότι έγραφε καλύτερα αγγλικά, και άλλοι ότι έγραφε καλύτερα γαλλικά», προσθέτει.

Έλληνες «μέτοικοι» είναι και ο Πάνος Καρνέζης, που πήγε στην Αγγλία για σπουδές και έγινε αγγλόφωνος συγγραφέας, ο Στρατής Χαβιαράς που έγινε διευθυντής της Βιβλιοθήκης του Χάρβαρντ και έγραψε κατευθείαν στα αγγλικά, αλλά και ο Θοδωρής Καλλιφατίδης, που γεννήθηκε στους Μολάους Λακωνίας, έφυγε στα 20 και κάτι για τη Σουηδία όπου εξελίχθηκε σε έναν από τους καλύτερους «Σουηδούς» συγγραφείς.

«Η απόφασή μου να γράψω στα αγγλικά με γλίτωσε από την απομόνωση που θα οδηγούμουν εδώ, στην Αγγλία, αν έγραφα στα ελληνικά», λέει ο Πάνος Καρνέζης. «Το γράψιμο ήταν- και είναιπρώτα απ΄ όλα μια προσπάθεια επικοινωνίας με τον κόσμο γύρω μου».


«Τα ελληνικά με συγκινούσαν αυτόματα»

Ο Πάνος Καρνέζης μεταφράζει ο ίδιος τα βιβλία του, αλλά δεν γράφει απευθείας στα ελληνικά. «Έχω πια μάθει να γράφω σε μια άλλη γλώσσα, με τους δικούς της κανόνες και θα είναι λίγο δύσκολο να αλλάξω την τεχνική μου», λέει. Ο Βασίλης Αλεξάκης, πάλι, που δεν μεταφράζει πιστά στην άλλη γλώσσα αλλά σε ένα βαθμό γράφει το μυθιστόρημα δυο φορές, λέει: «Πρώτα βρήκα το ύφος μου στα γαλλικά. Ένα ύφος κάπως ανάλαφρο, χιουμοριστικό, ειρωνικό. Γυρίζοντας στα ελληνικά αναγνώρισα το δικαίωμα να εκφράζω τη συγκίνησή μου. Τα ελληνικά με συγκινούσαν αυτόματα. Ο διάλογος στις δύο γλώσσες οδήγησε στο οριστικό μου ύφος, που περιλαμβάνει πλέον και τα δύο αυτά στοιχεία, σε όποια γλώσσα κι αν γράφω».