Συνέντευξη
«Πάντα υπήρχε διαφθορά και μάρκετινγκ στην τέχνη. Το θέμα είναι πόσοι καλλιτέχνες μένουν από κάθε αιώνα; Λιγότερο από το 1%», λέει στα «ΝΕΑ» η αυτοαποκαλούμενη «γιαγιά της περφόρμανς» (είναι 61 ετών!), Μαρίνα Αμπράμοβιτς
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά «Ο καλλιτέχνης πρέπει να ξέρει να πεθάνει» 
«Σκηνοθετώ τον πόνο και τις επικίνδυνες καταστάσεις, τα βιώνω ενώπιον του κοινού και γίνομαι καθρέφτης για τους θεατές και οι θεατές για εμένα. Αν τα καταφέρω, λειτουργώ ως παράδειγμα. Τους δίνω κουράγιο για να τα βγάλουν πέρα κι εκείνοι με τον δικό τους πόνο. Δεν είμαι πλέον η Μαρίνα όταν κάνω περφόρμανς, αλλά ένα οικουμενικό πρόσωπο. Ως άνθρωπος, δεν μου αρέσει να πονάω και να υποφέρω. Θέλω να περνάω όσο πιο άνετα γίνεται», λέει στα «ΝΕΑ» η πολυβραβευμένη περφόρμερ, Μαρίνα Αμπράμοβιτς. Η γυναίκα που στο παρελθόν τάραξε ουκ ολίγες φορές τα νερά της τέχνης είτε επειδή χάραξε με ξυράφι αστέρια πάνω στο γυμνό κορμί της, είτε πλένοντας επί ώρες ματωμένα κόκαλα, είτε βουρτσίζοντας τα μαλλιά της με μια μεταλλική βούρτσα με περισσή μανία μέχρι να τα καταστρέψει, είτε περπατώντας 2.500
χλμ κατά μήκος του Σινικού Τείχους μέχρι να συναντήσει τον σύντροφό της για να χωρίσουν οριστικά, είτε επειδή ασχολήθηκε με τα βαλκανικά σεξουαλικά έθιμα στην πολυεθνική ταινία «Αυστηρώς ακατάλληλον».
ΙΝFΟ
Η αναδρομική έκθεση της Μαρίνας Αμπράμοβιτς εγκαινιάζεται στις 20.00 στην αίθουσα τέχνης «Καππάτος» (Αθηνάς 12, τηλ. 210-3217.931). Έως 15/12.
Το σώμα σας δεν αντιστέκεται;
Βεβαίως. Είμαι άνθρωπος. Παρ΄ όλα αυτά, ποτέ δεν ακύρωσα περφόρμανς, ακόμη κι αν είχα πυρετό κι ένιωθα τις δυνάμεις μου να με εγκαταλείπουν. Αν με φοβίζει κάτι, τότε είναι που πρέπει να το κάνω. Αν δεν φοβάμαι, δεν έχει ενδιαφέρον. Εξ άλλου κανείς ποτέ δεν ωρίμασε μέσω της ευτυχίας. Δεν αλλάζει ο άνθρωπος επειδή είναι ευτυχισμένος, αλλά όταν υποφέρει, έρχεται αντιμέτωπος με μια αρρώστια, ένα ατύχημα, τον θάνατο αγαπημένων προσώπων. Οι περφόρμανς μου δεν είναι μαζοχισμός. Είναι ένα είδος κάθαρσης.
Πώς θα χαρακτηρίζατε τα έργα σας; Πολιτικά, φεμινιστικά;
Ούτε το ένα, ούτε το άλλο. Να διευκρινίσω πρώτα από όλα ότι δεν είμαι φεμινίστρια, διότι πιστεύω πως η τέχνη δεν έχει φύλο και δεν μπαίνει σε γκέτο. Είναι τέχνη, ασχέτως με το ποιος την κάνει. Αν, μάλιστα, είναι μόνο πολιτική, είναι ό,τι χειρότερο διότι μοιάζει με τις εφημερίδες, που τις διαβάζεις σήμερα και αύριο οι ειδήσεις τους είναι παλιές. Ένα καλό έργο τέχνης πρέπει να έχει τα πάντα. Και πολιτικά μηνύματα, και κοινωνικά, και να είναι πνευματικό, ώστε η κάθε κοινωνία αναλόγως με τις ανάγκες της να αντλεί εκείνο που χρειάζεται κάθε στιγμή. Η τέχνη πρέπει να είναι οικουμενική.
Μία από τις πλέον ανατρεπτικές περφόρμανς της είχε τον τίτλο «Η τέχνη πρέπει να είναι όμορφη». Ήταν όταν η 61χρονη σήμερα δημιουργός, που έχει μπει στον κόσμο της τέχνης από τη δεκαετία του ΄70, βούρτσισε επί ώρες με μανία τα εντυπωσιακά μακριά μαλλιά της μέχρι να τα καταστρέψει. Πιστεύει λοιπόν πως η τέχνη πρέπει να είναι όμορφη;
«Η τέχνη πρέπει να ενοχλεί, να θέτει ερωτήματα, να ανυψώνει το πνεύμα κι εγώ προσπαθούσα να καταστρέψω την ομορφιά. Ήθελα να τονίσω το γεγονός πως πολλοί αγοράζουν έργα τέχνης επειδή ταιριάζουν με το χαλί ή την επίπλωση του σπιτιού τους, αλλά η τέχνη δεν είναι διακόσμηση. Πρέπει να είναι εργαλείο κατανόησης του κόσμου, αλλά και ένα μέσο για να κάνουμε τον κόσμο μας καλύτερο», υποστηρίζει.
Μπορεί η τέχνη να αλλάξει τον κόσμο;
Σε καμιά περίπτωση. Αυτό είναι ουτοπικό. Μόνον οι άνθρωποι μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο, αν δουλέψουν προς αυτή την κατεύθυνση. Η τέχνη μπορεί να στείλει μηνύματα, να μας επισημάνει πράγματα που ίσως δεν έχουμε δει, να μας φέρει αντιμέτωπους με τους φόβους μας, να μας θέσει ερωτήματα. Δεν μπορεί όμως να κάνει αυτό που πρέπει να κάνει ο καθένας μας.
Ποιος είναι, τότε, ο ρόλος του καλλιτέχνη;
Ο καλλιτέχνης πρέπει να είναι υπηρέτης της κοινωνίας. Η τέχνη για την τέχνη είναι κενή. Πρέπει πάντα να υπηρετεί κάποιον: την Εκκλησία, τον βασιλιά… Είναι εργαλείο για να κατανοήσουμε τον κόσμο γύρω μας.
Ως «γιαγιά της περφόρμανς», που έχετε αυτοχαρακτηριστεί, σκέφτεστε στο μέλλον να πάρετε σύνταξη;
Ούτε που το σκέφτομαι. Θέλω να φτάσω στο τέλος. Στη Γερμανία που δίδασκα, σταμάτησα δέκα χρόνια πριν από το όριο συνταξιοδότησης ακριβώς επειδή δεν ήθελα να πάρω σύνταξη. Θα συνεχίσω όσο θα έχω κάτι να πω, διότι ξέρω πως δύο πράγματα είναι σημαντικά για έναν καλλιτέχνη. Πρώτον, να ξέρει πότε να σταματήσει ώστε να μην επαναλαμβάνεται. Και, δεύτερον, να ξέρει να πεθάνει. Να έχει ζήσει καλά, να έχει απελευθερωθεί από τον φόβο του θανάτου και να μην έχει μέσα του θυμό. Πρέπει να αποδεχόμαστε τον θάνατο και να μιλάμε γι΄ αυτόν.
Τι θα θέλατε να γραφτεί για εσάς στην Ιστορία της Τέχνης;
Η αλήθεια, όποια κι αν είναι. Γράφονται τόσα ψέματα… Θα ήθελα να πουν πως έζησα για τη διαφύλαξη της τέχνης της περφόρμανς.
«Θέλω να δω τη ζωή μου ανακατεμένη»
Εγγονή του Πατριάρχη της σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας που ανακηρύχθηκε άγιος και κόρη παρτιζάνων, η Μαρίνα Αμπράμοβιτς έρχεται στην Αθήνα για την αναδρομική της έκθεση στην αίθουσα τέχνης «Καππάτος». Βίντεο και φωτογραφίες «γεμάτα ενέργεια» θα δώσουν το στίγμα της πορείας της, ενώ παράλληλα ετοιμάζει τη μεγάλη αναδρομική της στο «Μoma» της Νέας Υόρκης το 2010 και δουλεύει πάνω στη νέα θεατρική εκδοχή της βιογραφίας της σε σκηνοθεσία Ρόμπερτ Ουίλσον.
«Δεν θέτω βέτο στους σκηνοθέτες με τους οποίους δουλεύω τη βιογραφία μου. Θέλω να δω τη ζωή μου επί σκηνής πριν πεθάνω ανακατεμένη, διότι μετά θάνατον θα την ανακατέψουν έτσι κι αλλιώς», λέει στα «ΝΕΑ».
Google news
