«ΥΟU΄LL LΙVΕ» ΕΙΠΕ Η ΝΟΣΟΚΟΜΑ…

Η μεταφράστρια της Θανάσιμης Ζαβολιάς σπαταλάει τόση φροντίδα στις υποσημειώσεις, που θυσιάζει τη σοβαρότητα της μετάφρασης στη σοβαροφάνεια των υποσημειώσεων. Η μετάφρασή της έχει πολλά και δυστυχώς ανεπίτρεπτα λάθη. Όταν διαβάζω στη σελίδα είκοσι οκτώ «Θα ζήσεις», καταλαβαίνω αμέσως ότι αναφέρεται στο αγγλικό «Υou΄ll live», το οποίο όμως στα ελληνικά μεταφράζεται ως «θα επιζήσεις», ή «θα επιβιώσεις». Ή όταν στην επόμενη σελίδα διαβάζω «ας το ξανακάνουμε», ξέρω ότι παραπέμπει στο αγγλικό «let΄s do it again», το οποίο όμως μεταφράζεται με το «ας ξαναδοκιμάσουμε», γιατί το «ας το ξανακάνουμε» έχει στα ελληνικά και μια άλλη, ουδόλως κόσμια, έννοια. Το χειρότερο όμως είναι με μια νοσοκόμα που ακούει στο όνομα Ρούπιους. Είναι δυνατό να μη γνωρίζει η μεταφράστρια ότι στα ελληνικά δεν λέμε «νοσοκόμα» Ρούπιους, αλλά «αδελφή» Ρούπιους;

Νοσοκόμα την ανεβάζει, νοσοκόμα την κατεβάζει. Και καλά η μεταφράστρια, η επιμελήτρια δεν πρόσεξε τίποτα; Άντε να της διέφυγαν τα πρώτα δύο. Το τελευταίο και πιο χοντρό δεν το είδε να το διορθώσει;

Δυστυχώς, στην Ελλάδα, οι επιμελητές κειμένων που προστατεύουν τον εκδότη και τον συγγραφέα ή τον μεταφραστή ανήκουν στα ουσιώδη εν ανεπαρκεία. Στους ξένους εκδοτικούς οίκους, ο επιμελητής έχει λόγο στο τελικό κείμενο. Και ο συγγραφέας οφείλει να τον αποδεχθεί ως ισότιμο συνομιλητή του. Να αναφέρω ένα παράδειγμα: στο μυθιστόρημα του Δημήτρη Μαμαλούκα Η Χαμένη Βιβλιοθήκη του Δημητρίου Μόστρα, για το οποίο έγραφα τις προάλλες, ένας ξένος επιμελητής θα είχε κρατήσει το εξαιρετικό κομμάτι της βιβλιοφιλίας και θα είχε πετάξει το αδύναμο και περιττό κομμάτι της αυτοδικίας, για να προστατέψει και τον συγγραφέα και τον εκδοτικό οίκο. Στην Ελλάδα βγαίνει όπως το έγραψε ο συγγραφέας και βέβαια ένα πολύ καλό κατά τα άλλα μυθιστόρημα χάνει ένα σημαντικό κομμάτι από τη δύναμή του.

Κάποτε και οι εκδότες, αλλά και οι συγγραφείς, που κόπτονται για μια παρεξηγημένη έννοια της «ελευθερίας του δημιουργού», θα πρέπει να καταλάβουν την ανεκτίμητη προσφορά ενός καλού επιμελητή, που λειτουργούν σαν το alter ego των συγγραφέων και των εκδοτών. Έλα όμως που εμείς συνήθως κρατάμε το ego και πετάμε το alter.