«Η Ευρώπη ζει με ενοχές»

«Η λατρεία της αυτομαστίγωσης, το γεγονός ότι μας αρέσει να κρύβουμε τα κεφάλια μας στις στάχτες, αποτελεί ένα είδος κρυφής επιθυμίας να απέχουμε από την Ιστορία, να λουφάξουμε στο κουκούλι της μετάνοιας και να μην αντιδρούμε πλέον, ώστε με αυτό τον τρόπο να ξεφύγουμε από τις ευθύνες μας», λέει ο Πασκάλ Μπρικνέρ.

Ο πολυσυζητημένος Γάλλος συγγραφέας και φιλόσοφος (γνωστός και για «Τα Μαύρα Φεγγάρια του Έρωτα»), που πάντα με τα γραπτά του προκαλεί συζήτηση και πολεμική, βρίσκεται στην Ελλάδα και θα μιλήσει απόψε, προσκεκλημένος του Γαλλικού Ινστιτούτου και των Εκδόσεων Αστάρτη, αναρωτώμενος αν «είναι ένοχη η Δύση».

Αν δηλαδή η Δύση κάνει καλά ή όχι, από το 1945 και μετά, να προσπαθεί να δείχνει μεταμελημένη για τα κρίματά της και να αποφεύγει επιμελώς να αναμειγνύεται σε ξένες υποθέσεις, προκειμένου να μη θεωρηθεί ότι δεν είναι ειρηνόφιλη ή προκειμένου να μη θυμίσει τα παλαιά πεπραγμένα.

«Όλος ο κόσμος μάς μισεί και το αξίζουμε: αυτή είναι η πεποίθηση της πλειοψηφίας των Δυτικοευρωπαίων», λέει ο Μπρικνέρ. «Στους ασταμάτητους πολέμους, τους θρησκευτικούς διωγμούς, την αποικιοκρατία, τη δουλεία, τον φασισμό, τον κομμουνισμό, βλέπει μια αιματοβαμμένη ιστορία, μια αλυσίδα μακελειών και λεηλασιών που κατέληξαν στις δύο μεγάλες συγκρούσεις του 20ού αιώνα. Που κατέληξαν δηλαδή σε μια ενθουσιώδη αυτοκτονία».

Κατηγορεί μάλιστα την πνευματική και πολιτική ελίτ ότι αρέσκεται «να δίνει διαπιστευτήρια σε αυτό το συναίσθημα ενοχής, πληρώνοντας το αντίτιμο στις τύψεις». Ο ίδιος όμως, που έγραψε πρόσφατα την «Τυραννία της μεταμέλειας» (Εκδ. Αστάρτη), πιστεύει ότι αυτό δεν είναι παρά πνευματική παραίτηση: «Σε αυτή την αναμασώμενη θλίψη, οι ευρωπαϊκές εθνότητες ξεχνούν ότι αυτές και μόνον αυτές προσπάθησαν να υπερβούν τη βαρβαρότητά τους, να την κάνουν Φιλοσοφία, και να τοποθετηθούν σε απόσταση από αυτήν, χτίζοντας έναν κόσμο ειρήνης και ευημερίας. Αναμφίβολα η Ευρώπη γέννησε τέρατα, γέννησε όμως και θεωρίες που δίνουν τη δυνατότητα να τα καταστρέψουν», καταλήγει. «Όλως περιέργως ζούμε σήμερα μια κατάσταση μονομερούς μεταμέλειας: αυτή την απαιτούμε από το ένα μόνο στρατόπεδο, το δικό μας, και ποτέ από αυτά των άλλων πολιτισμών που ενδύονται την υποτιθέμενη αγνότητά τους ώστε να μπορούν να μας κατηγορούν καλύτερα». Ο 59χρονος Πασκάλ Μπρικνέρ, άλλοτε συγγραφέας-προβοκάτορας των «Μαύρων φεγγαριών του έρωτα», βιβλίου που μιλούσε για τη μαζοχιστική πλευρά του ερωτικού πάθους, μεταφέρει εδώ και καιρό το προβοκατόρικο πνεύμα του στα μεγάλα θέματα της επικαιρότητας. Τώρα μάλιστα μεταφέρει και το θέμα του μαζοχισμού από τον έρωτα στην πολιτική και στη συλλογική ευρωπαϊκή συνείδηση. «Έχουμε καθήκον να αναγνωρίζουμε τα εγκλήματά μας. Αλλά δεν αρκεί να κρεμόμαστε από τα εγκλήματα του παρελθόντος, πρέπει να αισθανόμαστε υπεύθυνοι και για τα σύγχρονα εγκλήματα. Αλλά η Ευρώπη προτιμά τη θαλπωρή της ενοχής από την απαίτηση ευθύνης για τις σύγχρονες βαρβαρότητες. Βρισκόμαστε σε ένα κλίμα ειρηνόφιλης ένοχης συνείδησης που οδηγεί στην απραξία. Η Ευρώπη δεν αναγνωρίζει παρά μόνο συνοδοιπόρους, δεν αναγνωρίζει κανέναν ως αντίπαλο.

Θα ήθελε να βγει έξω από το δωμάτιο της Ιστορίας περπατώντας στις μύτες των ποδιών. Στη ζώνη των καταιγίδων στην οποία βρισκόμαστε, μια τέτοια συμπεριφορά είναι αυτοκτονική. Πρέπει να διαλέξουμε:

μεταμέλεια ή αντίσταση».

ΙΝFΟ

Διάλεξη του Πασκάλ Μπρικνέρ με θέμα «Είναι ένοχη η Δύση;» απόψε στις 19.30 στο Αuditorium του Γαλλικού Ινστιτούτου (Σίνα 31, τηλ.
210-3398.600).

«Ο ήρωάς μου, ο Καζανόβας»

«Η ευτυχία αυτή καθαυτή δεν με ενδιαφέρει. Το σημαντικό είναι να ζεις τα πάθη σου» «Αυτό που μισώ περισσότερο είναι η έλλειψη πνευματικού θάρρους» «Λυπάμαι που δεν έχω προλάβει να ευχαριστηθώ όσο θα ήθελα, που έχω αφήσει να χαθούν ευκαιρίες, που δεν γεύτηκα καθέναν από τους καρπούς αυτής της γης χωριστά. Γιατί πραγματικά σε αυτή τη ζωή υπάρχουν υπερβολικά πολλά πράγματα να αγαπήσεις, να διαβάσεις, να επιθυμήσεις και να δεις» Ο αγαπημένος του συγγραφέας: Λούις Κάρολ Ο αγαπημένος του ήρωας: Τεν Τεν.

Η ταινία που λάτρεψε: «Ψυχώ» του Χίτσκοκ Ήρωάς του στην πραγματική ζωή: Ο Καζανόβας, για την αγάπη του στη ζωή.