Στη φωτογραφία φαίνονται όλα

ΜΙΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΗ ΛΕΣΒΙΑ ΚΑΙ ΕΝΑ ΤΥΦΛΟ
ΠΑΙΔΙ ΑΝΑΤΡΕΠΟΥΝ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ
ΚΑΙ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΛΕΓΕΙΑ ΤΗΣ
ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΑΣ. ΤΟ
ΝΕΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΤΟΥ ΤΖΟΝΑΘΑΝ
ΚΟΟΥ, ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΘΕΑΜΑΤΙΚΗ ΣΤΡΟΦΗ
ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΠΟΥ ΜΕΧΡΙ
ΠΡΟΤΙΝΟΣ ΣΧΟΛΙΑΖΕ ΚΑΥΣΤΙΚΑ ΤΟΝ
ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΘΑΤΣΕΡ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΠΛΕΡ
«Τίποτα δεν συγκρίνεται με τη γεύση του φρέσκου χιονιού», λέει μια ηρωίδα του Τζόναθαν Κόου. Όμως το θέμα του νέου του βιβλίου είναι το χιόνι που έχει συσσωρευθεί με τα χρόνια και έχει γίνει πάγος στις ψυχές. Σε ένα βιβλίο- σοκ για τους φανατικούς του αναγνώστες, ο Τζόναθαν Κόου με το όγδοο αυτό μυθιστόρημά του, που λέγεται Σαν τη βροχή πριν πέσει, κάνει συγγραφική στροφή 180 μοιρών. Από το καυστικό χιούμορ και την πολιτική κριτική της περιόδου Θάτσερ στο Τι ωραίο πλιάτσικο!, από την κοινωνική τοιχογραφία της προ Θάτσερ εποχής (των Χιθ, Γουίλσον, Κάλαχαν) στη Λέσχη των Τιποτένιων και της εποχής Μπλερ στον Κλειστό Κύκλο, ο οξύς παρατηρητής της βρετανικής σχιζοφρένειας περνά σε πιο εσωτερικές και μάλλον άχρονες μάχες. Τους πιστούς του αναγνώστες θα τους απογοητεύσει ενδεχομένως η εξαφάνιση του χιούμορ και της κοφτερής πολιτικής ματιάς, όμως θα τους αποζημιώσει η γεμάτη ευαισθησία κατάδυσή του στο εσωτερικό της γυναικείας ψυχής. Γιατί το νέο του μυθιστόρημα ξεχειλίζει θηλυκότητα, αποκαλύπτει μυστικές κρύπτες, απομυθοποιεί ταμπού και κυρίως φωτίζει τις αθέατες αλληλουχίες που καταδικάζουν διαδοχικές γενιές γυναικών σε ένα αναλλοίωτα απαράλλαχτο πεπρωμένο.

Αν υπάρχει κάτι έκδηλα αμήχανο σε αυτό το βιβλίο είναι η δομή του. Το θέμα, έτσι όπως αναπτύσσεται, υποχρεώνει σε μία γραμμική πλοκή, όπου τα λίγα παρέν θετα μέρη που μεταφέρουν την πλοκή από τον ιστορικό στον παρόντα χρόνο μοιάζουν με απρόσωπες λεζάντες σε εξαίσιους πίνακες. Γιατί το βιβλίο είναι, παραδόξως, μία μεγάλη εικαστική δημιουργία, μια τοπιογραφία με ένθετες αινιγματικές φιγούρες, φτιαγμένη από λέξεις. Στο πρώτο κεφάλαιο παρακολουθούμε την κηδεία της 73χρονης Ρόζαμοντ. Η ηλικιωμένη γυναίκα βρέθηκε νεκρή στην πολυθρόνα της, μπροστά σε ένα κασετόφωνο στο οποίο έχει μαγνητοφωνήσει τη ζωή της. Η τελευταία αυτή πράξη της πριν τη βρει ο θάνατος- αργότερα θα καταλάβουμε ότι πρόκειται για αυτοκτονία- απευθύνεται σε ένα τυφλό κοριτσάκι, την Ίμοτζεν, το οποίο ζει σε ανάδοχη οικογένεια της οποίας τα ίχνη έχουν από χρόνια χαθεί.

Η Ρόζαμοντ αφηγείται τη ζωή της γιατί θέλει, ως ύστατο χρέος προς την Ίμοτζεν, να της χαρίσει τη χαμένη ταυτότητά της. Να της αφηγηθεί τις ρίζες της που πιθανότατα αγνοεί, τους τόπους στους οποίους μεγάλωσαν οι παππούδες της, να της αποκαλύψει γιατί τυφλώθηκε στα τρία της χρόνια, και γιατί υιοθετήθηκε από τρίτους. Για να μην πελαγοδρομεί στην αφήγηση, που αφορά στην ιστορία τριών γενεών μιας οικογένειας του Μπέρμιγχαμ, η Ρόζαμοντ επιλέγει είκοσι φωτογραφίες από τα άλμπουμ της και αφηγείται στην τυφλή Ίμοτζεν αυτά που δεν μπορεί εκείνη να δει, καθώς και το παρασκήνιο των εικόνων («στη φωτογραφία φαίνονται όλα», της λέει). Έτσι φωτογραφία τη φωτογραφία, κεφάλαιο το κεφάλαιο, η Ρόζαμοντ χτίζει μια ολόκληρη ιστορία και αποκαλύπτει απρόσμενες πτυχές, λ.χ. την ίδια της την ομοφυλοφιλία, και τον μεγάλο της έρωτα για την Ρεμπέκα (ωραία η σκηνή με τον άναυδο αρραβωνιαστικό που τις βρίσκει στο κρεβάτι), με την οποία συζούσε κάποτε και είχαν από κοινού αναθρέψει, για τρία χρόνια, τη μητέρα της τυφλής Ίμοτζεν.

Σε αυτό το παζλ των σχέσεων τα ανομολόγητα πάθη δεν είναι τα ομοφυλοφιλικά. Η λεσβιακή ζωή της Ρόζαμοντ, είναι μια φυσιολογική ζωή, η Ρόζαμοντ έζησε δύο όλους κι όλους έρωτες στη ζωή της και παρ΄ όλο που δεν είχε η ίδια παιδιά, ανέπτυξε μητρικό ένστικτο με τα παιδιά των άλλων. Τα ανομολόγητα πάθη στο βιβλίο αυτό βρίσκονται στο πώς σε κάθε γενιά μια μητέρα κατέστρεψε ψυχικά μια κόρη και πώς η κατεστραμμένη κόρη μετέφερε το φορτίο στο δικό της παιδί, με τελικό αποτέλεσμα τη γέννηση και την τύφλωση της Ίμοτζεν. Ταυτόχρονα ο Κόου μάς μυεί και σε ιστορικά περιστατικά με σημασία: μαθαίνουμε για την κατεπείγουσα μεταφορά παιδιών, τον πρώτο καιρό του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, από τις πόλεις στη βρετανική επαρχία, χωρίς τους γονείς τους, συχνά σε τυχαία σπίτια, μια μαζική φυγάδευση για τον φόβο των Γερμανών. Σε αυτά τα τρένα της φυγής θα πρέπει να αναζητηθεί ο μίτος της ιστορίας του βιβλίου, καθώς η Ρόζαμοντ πήγε τότε σε μια θεία της στην εξοχή και συνδέθηκε με στενή φιλία με την πρώτη της εξαδέλφη Μπέατριξ.