Πέρα από την τραγωδία

Και η καταστροφή; Και ο θάνατος; Γίνεται να μην παίρνει χαμπάρι ο άνθρωπος από την απρόβλεπτη και ανεξέλεγκτη εξουσία τους; Είναι δυνατόν να αναιρέσει με το έτσι θέλω την τραγικότητα της ύπαρξής του; Είναι. Είναι μας λέει το υπαρξιακό πείραμα, με άλλα λόγια το μυθιστόρημα.

Από την Αυτοκρατορία του Καλού ξεπήδησε, έξι χρόνια αργότερα, το Οn ferme. Μοναδικό μυθιστόρημα. Θα το κατέτασσα χωρίς δισταγμό ανάμεσα στα μεγάλα μυθιστορηματικά επιτεύγματα του εικοστού αιώνα. Ο ήρωάς του δεν έχει ούτε οστά, ούτε σάρκα, ούτε πρόσωπο, ούτε όνομα. Βρίσκεται παντού και πουθενά. Είναι όλοι μας μαζί κι ο καθένας χωριστά. Είναι πνεύμα, κίνητρο, αδιάπτωτη ενέργεια. Είναι ταυτόχρονα ο σκηνοθέτης, ο ηθοποιός και ο θεατής της καταναγκαστικής αισιοδοξίας. Είναι ο Ηomo Festivus, ο Γιορτινός Άνθρωπος.

Περιπέτειες
Το «Οn ferme» είναι ένα πικαρέσκο μυθιστόρημα: συρραφή επεισοδίων που αφορούν τον ήρωα, πέρα από κάθε ρεαλιστική αντιμετώπιση. Με τη διαφορά ότι δεν παρακολουθούμε κάποιες υποτιθέμενες περιπέτειες του Ηomo Festivus. Εξάλλου η έννοια της ατομικής περιπέτειας δεν έχει νόημα στο σταθερά ευτυχισμένο βασίλειο του Καλού. Παρακολουθούμε αντίθετα τις περιπέτειες της γιορτής. Η οποία καταβροχθίζει κομμάτι- κομμάτι τη συγκεκριμένη πραγματικότητα, για να την ξεράσει σαν απαίτηση για περισσότερο γλέντι, για περισσότερη απομάκρυνση από την καθαυτό ύπαρξη.

Το μυθιστόρημα του Ηomo Festivus αρχίζει με μια τεράστια πυρκαγιά στον Νότο της Γαλλίας. Καίγονται τα πάντα. Οι τουρίστες τρέχουν να σωθούν αλαφιασμένοι. Τα πυροσβεστικά αεροπλάνα πολλαπλασιάζουν τις άχρηστες εφορμήσεις τους. Οι δημοσιογράφοι φιλμάρουν μέρα- νύχτα. Πολλά από τα γυρίσματά τους θα παροχετευθούν στα κινηματογραφικά και τηλεοπτικά στούντιο. Άντε να βρεις ύστερα ποια εικόνα αντιστοιχεί σε ποιο θλιβερό γεγονός (την ίδια σκέψη έκανα και μπροστά στο θεαματικότατο εξώφυλλο του «Ρaris Μatch»). Από την πυρκαγιά του Οn ferme λείπουν οι καλλιέργειες και ο ντόπιος πληθυσμός. Φυσικά. Στη Νότια Γαλλία η τουριστική λαίλαπα είχε καθαρίσει τον τόπο από τα κατάλοιπα της πραγματικής ζωής πολύ πριν ενσκήψουν οι φλόγες. Απουσιάζουν επίσης από τις εναρκτήριες σελίδες του έργου κάθε νύξη για τα αίτια της φωτιάς και κάθε εικασία για τους πιθανούς ενόχους.

Και τελειώνει το μυθιστόρημα επίσης με μια πυρκαγιά. Αυτή τη φορά ο μυθιστοριογράφος ασχολείται μόνο με τα αίτια. Η καταστροφή προκλήθηκε από μια θρησκευτική σέχτα. Πυροδοτικός μηχανισμός η ανοησία των μελών της. Κατάφεραν να παντρέψουν τη γιορτή του κορμιού- έρωτα ήθελαν να κάνουν τα παιδιά- με τις παγανιστικές τους δοξασίες περί καθαρτηρίου πυρός και άλλες παρεμφερείς πνευματιστικές ηλιθιότητες. Από την ηλιθιότητα στο ατύχημα ο δρόμος είναι ελάχιστος.

Αδύνατο, κλείνοντας το βιβλίο, να μην ξαναφέρει στο μυαλό του ο αναγνώστης τον εναρκτήριο πύρινο κατακλυσμό. Στην αρχή δεν γίνεται λόγος για θύματα. Περιγράφεται μόνο το αποτρόπαιο θέαμα. Στο τέλος, με την πυρκαγιά της σέχτας, εμφανίζονται και καμένα σώματα. Αλλά είναι σαν να μην υπάρχουν. Ο θάνατος στον κόσμο του Ηomo Festivus δεν είναι το σταμάτημα της γιορτής, δεν είναι η μοιραία αναίρεσή της. Είναι η προέκτασή της. Ο Ηomo Festivus δεν πεθαίνει. Χάνεται μέσα στη ροή του ατέλειωτου πανηγυριού του. Όσο για το αν θα ξυπνήσει κάποτε, τίποτα δεν είναι λιγότερο σίγουρο. Αυτό ένιωσα εκείνο το κυριακάτικο πρωινό παρακολουθώντας τους Μοντρεαλέζους στο περίπτερο των εφημερίδων.