«Να γράψω τα πρωτοσέλιδα της Ιστορίας»

ΤΑΞΙΔΙ- ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
ΤΟΥ ΑΡΑΒΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ ΜΕ ΤΟ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟ Ο ΡΟΜΠΕΡΤ ΦΙΣΚ, Ο ΒΡΕΤΑΝΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΤΗΣ ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ «ΤΗΕ ΙΝDΕΡΕΝDΕΝΤ».
Έχει πιει τσάι με τον Μπιν Λάντεν. Τα είπαν με τον Χομεϊνί. Υπνωτίστηκε από τα μάτια του Αραφάτ. Ο νεαρός Σαντάμ τού είχε κάνει εντύπωση. Δείπνησε με τον βασιλιά Χουσεΐν της Ιορδανίας. Στον πόλεμο Ιράν- Ιράκ έχασε μερικώς την ακοή του από τους κρότους πυροβόλων. Τον λιντσάρισαν Αφγανοί μετανάστες για να τον σκοτώσουν στα σύνορα Αφγανιστάν- Πακιστάν. Στη Βηρυτό πήγαν να τον απαγάγουν. Στην Αλγερία, στον εμφύλιο, έμπαινε στα μαγαζιά για να ψωνίσει μόνο για 4 λεπτά της ώρας- σε 5 λεπτά μπορεί κάποιος να είχε καλέσει τους δολοφόνους. Όλες αυτές οι ιστορίες βρίσκονται στο βιβλίο του Φισκ. Είναι οι εμπειρίες του. Και όμως, αυτός ο πυκνογραμμένος τόμος δεν είναι μόνο τα απομνημονεύματα του ανταποκριτή στη Μέση Ανατολή. Είναι η ανάλυση της ιστορίας μιας περιοχής. Και περαιτέρω η αναζήτηση της σχέσης του συγγραφέα με τον εαυτό του και τον αραβικό κόσμο.

Τριάντα χρόνια ξένος ανταποκριτής στη Μέση Ανατολή- εδώ και 25 χρόνια ζει στη Βηρυτό- ο Φισκ είναι βουτηγμένος στη ζωή αυτού του τόπου. Κατέχει την ιστορία της περιοχής. Και επειδή είναι σε θέση να βλέπει τον αραβικό κόσμο με αραβικό μάτι, η αφήγησή του είναι ιδιαίτερα διεισδυτική. Συμπάσχει με αυτούς που υποφέρουν τις ταπεινώσεις του πολέμου. «Κι εγώ το ίδιο θα έκανα αν είχα χάσει την οικογένειά μου από αμερικανικές βόμβες» είπε για το λιντσάρισμά του στο Αφγανιστάν, «θα έπαιρνα σβάρνα όποιον Δυτικό έβρισκα μπροστά μου». Δεν ενοχλείται που τον κατηγορούν ότι είναι υποκειμενικός. Ο ίδιος δεν κατακρίνει μόνο την αμερικανική πολιτική και την υποκρισία της βρετανικής κυβέρνησης όσον αφορά την εξωτερική πολιτική της, αλλά επιπλήττει και τους Άραβες ηγέτες για την αδιαφορία τους προς τους πολίτες. Όχι όμως μόνο αυτούς. Ο τίτλος του βιβλίου, «Τhe Great War for Civilisation» («Ο Μεγάλος Πόλεμος για τον Πολιτισμό»), προέρχεται από επιγραφή χαραγμένη σε ένα από τα πολλά μετάλλια με τα οποία είχε κοσμηθεί ο πατέρας του στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Την επιγραφή ο Φισκ τη χρησιμοποιεί μεταφορικά, ειρωνικά θα έλεγα, γιατί η κύρια θέση του βιβλίου είναι πως ό,τι υποφέρουμε ή θα υποφέρουμε στο μέλλον οφείλεται στα λάθη που έκαναν οι παππούδες και οι προπαππούδες μας όταν σχεδίασαν τον χάρτη της Μέσης Ανατολής μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Χίλιες τριακόσιες εξήντα οκτώ σελίδες γραμμένες σαν από χέρι ιστορικού. Με την ίδια σχολαστικότητα, εξονυχιστική έρευνα και διαύγεια ο Φισκ μιλά είτε για το «Το πρώτο Ολοκαύτωμα», όπως αποκαλεί τη γενοκτονία των Αρμενίων το 1915, είτε για τις πρόσφατες θηριωδίες στο Ιράκ. Σαν από χέρι λογοτέχνη, οι περιγραφές του παραστατικές, γραφικές και απρόοπτες. «Προσπερνώ κι άλλο ένα πτώμα σ΄ ένα χαντάκι, έναν νέο κουλουριασμένο σαν έμβρυο που ΄χε αρχίσει να μελανιάζει από θάνατο, στο δάχτυλό του μια βέρα που λαμπυρίζει κι αστράφτει από δροσιά. Από ζωή…» γράφει για τον Ιρακινό που κείτεται νεκρός στη λάσπη.

Οίστρος τον συνεπαίρνει για να τρέξει να βγάλει την είδηση προς τα έξω. Να γράψει «τα πρωτοσέλιδα της Ιστορίας», γιατί αυτό σημαίνει δημοσιογραφία γι΄ αυτόν. Σχολιάζει την απόφασή του να ξαναπάει στη Βασόρα, εκεί όπου κομμάτια από μέταλλο και σφαίρες ξύριζαν το πρόσωπό του, στο απόγειο μιας μάχης μεταξύ Ιρακινών και Ιρανών. «…όταν θέλω να κάνω κάτι τελείως παράλογο, έχω παρατηρήσει πως ένα απροσδιόριστο μέρος του εγκεφάλου μου υπερτερεί».

Robert Fisk

ΤHEGRΕΑΤWΑR

FΟRCΙVΙLΙSΑΤΙΟΝ,

ΤHECΟΝQUΕSΤ ΟF THE

MΙDDLΕEΑSΤ

ΕΚΔ. ΗΑRΡΕR ΡΕRΕΝΝΙΑL, 2006 ΣΕΛ. 1.392, ΤΙΜΗ: 15,58 ΕΥΡΩ