Φαινόμενα

Πολιτική φωτογένειας

Όσο αναγνωρίζεται στην τηλεόραση ο ρόλος του μεσάζοντα για την επίλυση ατομικών προβλημάτων από το κράτος, τόσο η πολιτική των ίματζ αντικαθιστά την πολιτική των συλλογικών λύσεων
Ντυμένη στα μαύρα, η έκφρασή της χαρακτηριστική του ανθρώπου που βρίσκεται στην ανάγκη να ζητήσει, έκφραση που σφραγίζει την τηλεοπτική θέα των ανθρώπων της καθημερινότητας, έκφραση την οποία το φιλοθεάμον έχει συνηθίσει να βλέπει κάθε φορά που ο τηλεοπτικός φακός απομονώνει μια «ανθρώπινη περίπτωση», αφού το «ανθρώπινο» για το τηλεοπτικό μας θέαμα ταυτίζεται με τον πόνο, την απόγνωση, τη δυστυχία, το άλυτο πρόβλημα, την αδυναμία. Το πρόβλημά της το εκθέτει βιαστικά η ρεπόρτερ δίπλα της σε απευθείας σύνδεση με την εκπομπή του Γιώργου Αυτιά, όπου υποψήφιοι και εκπρόσωποι κομμάτων διασταυρώνουν τα ξίφη τους για το ποιος θα επιληφθεί με μεγαλύτερη ταχύτητα των προβλημάτων του λαού.

Η μαυροφορεμένη κυρία ζητεί μια υπογραφή για να μπορέσει ο κατάκοιτος γιος της να νοσηλευτεί σε ειδικό ίδρυμα αποκατάστασης στη Γερμανία.

Μια περίπτωση ακόμη από τις δεκάδες με τη φωτογένεια του πόνου και της απόγνωσης που ανακαλύπτει ο τηλεοπτικός φακός και τις μετατρέπει σε ένα είδος «ανθρώπινης» οθόνης, ώστε να προβληθεί με μεγαλύτερη ένταση και ευκρίνεια η «ευαισθησία πολιτικών», η «εγρήγορση» και η «αποτελεσματικότητά» τους. Και για να προβληθεί επάνω της πρωτίστως η δύναμη της τηλεόρασης ως ιδανικού μεσάζοντα μεταξύ πολιτών και πολιτικής εξουσίας.

Το είδαμε να συμβαίνει σε όλο το τηλεοπτικό του μεγαλείο τις ημέρες των πυρκαγιών, όταν οι τηλεοπτικοί προβολείς μαζί με τους ρεπόρτερ δίπλα στους ανθρώπους που αγωνίζονταν για ζωές και περιουσίες, και το ευήκοον ους των παρουσιαστών για εγκλωβισμένους αναδείχθηκαν σε μοναδικό ιστό βοήθειας σε μια χώρα που έμοιαζε εγκαταλελειμμένη στο έλεος της φωτιάς και του «στρατηγού ανέμου».

Το είδαμε να συμβαίνει όταν η πολιτική εξουσία αξιοποίησε αυτόν τον τηλεοπτικό ιστό για να εξαγγείλει τις προσφορές της προς τους πληγέντες. Ένας ιστός «τηλεοπτικής αρωγής», προ πολλού φυσικά εδραιωμένος στη συνείδηση του κόσμου χάρη στην πλημμυρίδα του ριάλιτι που διαμόρφωσε επί μια δεκαετία τη νοοτροπία της δημοσιοποίησης προσωπικών προβλημάτων, ιδιωτικών συμφορών και ατομικών διεκδικήσεων, για να επιλυθούν εκεί μπροστά στις κάμερες ένα-ένα, με ονοματεπώνυμο το πρόβλημα, με ονοματεπώνυμο και η επίλυσή του.

Η μαυροντυμένη μάνα εξήγησε στην εκπομπή του Αυτιά τι χρειάζεται, εκείνος το επανάλαβε με έμφαση που υπέκρυπτε απαίτηση για επίλυση του θέματος εκεί μπροστά στις κάμερες- δεν θα ήταν άλλωστε η πρώτη φορά, ουκ ολίγες πότε υφυπουργός Απασχόλησης, πότε Υγείας και πότε άλλος αρμόδιος με ένα τηλεφώνημα on camera εκδήλωνε την «ανθρώπινη ευαισθησία» του, ανακοινώνοντας ότι θα επιληφθεί προσωπικώς του ζητήματος και να τον επισκεφθεί στο γραφείο του ο απελπισμένος.

Μόνο που η συγκυρία, η προεκλογική περίοδος που στερεί τέτοιας μορφής αποφασιστικές παρεμβάσεις λόγω κενού εξουσίας, υπαγορεύει για πρώτη φορά στους παρευρισκόμενους υποψήφιους τη σύνεση απέναντι σε μια ατομική περίπτωση και για πρώτη φορά όλοι εξηγούν ότι πρώτα θα πρέπει να ακουστεί η γνώμη του θεράποντος γιατρού ή θα πρέπει να εξαντληθεί η πιθανότητα να υπάρχει στη χώρα μας κέντρο αποκατάστασης για την περίπτωση του κατάκοιτου παιδιού. Για πρώτη φορά ουδείς επιδεικνύει εκείνη τη φωτογενή πρεμούρα του «αρμόδιου» με ονοματεπώνυμο, να επιλύσει ένα πρόβλημα με ονοματεπώνυμο.

Η προεκλογική συγκυρία υπαγορεύει τη στάση που θα όφειλε ένα ολόκληρο πολιτικό σύστημα να κρατά απέναντι στην τηλεόραση- ριάλιτι, για να μην καταστεί δέσμιό της.


«Ανθρώπινο» είναι το κράτος που λειτουργεί

Η φωτογενής επίλυση ενός προβλήματος δεν ενισχύει παρά την τηλεόραση και εκείνους που την υπηρετούν, αναδεικνύει πολιτικούς της τηλεοπτικής δράσης και όχι των συλλογικών οραμάτων, πολιτικούς του ίματζ και όχι των αποφάσεων και των πράξεων. Γιατί η πολιτική απόφαση προϋποθέτει χρόνο για σκέψη, για μελέτη, ώστε να υπάρχει κοινωνικό αποτέλεσμα και όχι ικανοποίηση ατομικού αιτήματος. Η αλήθεια είναι ότι παντού στον κόσμο, το ριάλιτι αντικατέστησε στη δημόσια σφαίρα το συλλογικό με το ατομικό, μόνο που με τη δήθεν επίλυση των προσωπικών προβλημάτων ασχολούνται στα τηλεοπτικά σαλονάκια ψυχολόγοι, αστρολόγοι, διαιτολόγοι, ουδείς σκέφτηκε να ζητάει απευθείας από υπουργό, από γενικό γραμματέα υπουργείου, από διευθυντή ασφαλιστικού ταμείου κ.λπ. να επιλύσει ατομικό πρόβλημα και πολύ περισσότερο ουδείς εξ αυτών σκέφτηκε να παρέμβει τηλεφωνικώς σε εκπομπή για να επιδείξει το «ανθρώπινο πρόσωπο» της πολιτικής εξουσίας. Το «ανθρώπινο πρόσωπο» της πολιτικής εξουσίας είναι το κράτος που λειτουργεί για τους πολίτες με οργάνωση και αποτελεσματικότητα.