Το κυβερνητικό σύστημα

Ο κ. Κώστας Βαλαγιαννόπουλος, υποψήφιος διδάκτωρ ΕΜΠ, γράφει για το πρωθυπουργοκεντρικό σύστημα και τις επιπτώσεις του:

«Ένα από τα βασικά στοιχεία της αναθεώρησης του Συντάγματος το 1986 ήταν ο δραστικός περιορισμός των αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας και η αναγόρευση του πρωθυπουργού σε μοναδικό πόλο της ελληνικής πολιτικής ζωής. Αυτό το νέο δεδομένο προκάλεσε κυρίως αρνητικές καταστάσεις που σημαδεύουν το σύνολο του πολιτικού συστήματος.

Οι υπουργοί εξυμνούν καθημερινά τον μεγάλο τους αρχηγό που είχε τη μεγαθυμία να τους διορίσει, ευτελίζοντας έτσι το αξίωμά τους.

Αποφεύγουν να πάρουν αποφάσεις που προκαλούν αντιδράσεις από φόβο μήπως γίνουν δυσάρεστοι στον πανίσχυρο πρωθυπουργό καθιστώντας την εκάστοτε κυβέρνηση έναν αναποτελεσματικό οργανισμό. Οι βουλευτές ακόμη χειρότερα, συμπεριφέρονται ως παράκλητοι προκειμένου να γίνουν υπουργοί. Μάλιστα ορισμένοι χωρίς ίχνος αλληλεγγύης φτάνουν να κάνουν κριτική στην κυβέρνηση θέλοντας να πάρουν τη θέση εκείνων που υποσκάπτουν, αφήνοντας φυσικά στο απυρόβλητο τον αρχηγό τους. Αλλά ακόμα κι αν παραβλέψει κανείς τα θλιβερά αυτά κρούσματα αναξιοπρέπειας, ένα τόσο ανισόρροπο μοντέλο διοίκησης είναι επιρρεπές σε λάθη. Ο εκάστοτε πρωθυπουργός κυβερνά με μια αυλή συμβούλων, μια παρέα που δύσκολα θα του πει όχι, ακόμα και σε μια εξόφθαλμα παράλογη απόφαση.

Υπάρχει ένα εύκολο και άμεσο μέτρο που θα περιόριζε σημαντικά την αυθαιρεσία του πρωθυπουργοκεντρικού συστήματος. Πριν από κάθε εκλογική αναμέτρηση οι πρόεδροι των κομμάτων να υποχρεώνονται να ανακοινώσουν την πλήρη σύνθεση του ενδεχόμενου Υπουργικού τους Συμβουλίου. Και κάθε ανασχηματισμός της κυβέρνησης να επικυρώνεται από την απόλυτη πλειοψηφία της προηγούμενης σύνθεσής της. Τότε οι υπουργοί θα έχουν ισχύ και αυτονομία αφού στην ουσία θα εκλέγονται και οι ίδιοι από τη βάση. Επίσης θα είναι και ένα κρίσιμο τεστ για κάθε επίδοξο πρωθυπουργό που θα δείχνει την προσωπικότητά του καθώς θα πρέπει να δυσαρεστήσει πολλά από τα στελέχη του προεκλογικά μη συμπεριλαμβάνοντάς τα στα σχέδιά του. Τέλος, η αντικατάσταση ενός υπουργού δεν θα είναι τόσο άμεση και το Υπουργικό Συμβούλιο θα αναλαμβάνει τις ευθύνες του».