Επιφυλλίδα

Τα εμφιαλωμένα κι ο Θεός

Συνηθίζει κανείς στην έλλειψη σεβασμού για τις ζωές των άλλων, όταν υποχρεώνεται να υπερπροστατεύσει τη δική του ζωή. Όταν χρειάζεται αιρ κοντίσιον για να μην πεθάνει από τη ζέστη, πολλά λεφτά για τα φροντιστήρια των παιδιών και τις διακοπές τους, νερό εμφιαλωμένο διαφορετικά κινδυνεύει να πάθει κοιλιακά. Όσο περισσότερες κάνεις τις ανάγκες σου, τόσο ευκολότερα εξοικειώνεσαι με την ιδέα ότι είναι φυσικό να υποφέρουν οι άλλοι. Ή μάλλον έχεις πεισθεί μέσα σου ότι χρειάζεται να υποφέρουν οι άλλοι για να απολαμβάνεις σχεδόν ανενόχλητος ο ίδιος όσα μπορείς να επινοήσεις ότι σου είναι απαραίτητα. Όσο πιο αφύσικη γίνεται η ζωή ενός ανθρώπου όσον αφορά τον τρόπο διατροφής, μετακίνησης, διασκέδασης, τόσο πιο φυσική θεωρεί τη στέρηση και την καταστροφή των άλλων.

Οι άνθρωποι όμως όταν απολαμβάνουν θέλουν να είναι μόνοι, περιχαρακωμένοι. Η απόλαυσή τους γίνεται ακόμη μεγαλύτερη, όταν αισθάνονται πως την ίδια στιγμή οι άλλοι, αν δεν δυστυχούν, είναι οπωσδήποτε σε υποδεέστερη συνθήκη. Τι υπόσχονται τα ταξιδιωτικά γραφεία; Ερημικές παραλίες, τόπους σχεδόν ακατοίκητους. Όμως κανείς δεν θέλει να σκέφτεται ότι τη στιγμή που οργανώνεται ο ίδιος για να απολαύσει κατά μόνας, είναι άπειροι εκείνοι που υπολογίζουν τον εαυτό τους ως εξαίρεση. Με συνέπεια να δημιουργείται ένα αίσθημα αντιπάθειας και μίσους για τους συνανθρώπους που είναι τόσοι πολλοί ώστε, αντί ν΄ απολαμβάνει κανείς μόνος του, να συνωστίζεται με τους άλλους μέσα στην απόλαυση. Η αποθέωση του αισθήματος ότι οι άλλοι περισσεύουν, είναι το καλοκαίρι στα νησιά. Αν χρειαζόταν να ταλαιπωρούνται οι άλλοι προκειμένου να απολαμβάνουν μόνοι τους, η ταλαιπωρία των άλλων δεν θα τους ήταν μόνο κατανοητή, αλλά και βαθύτατα επιθυμητή. Αναλογιστείτε διάσημους ηθοποιούς τα τελευταία πενήντα χρόνια. Οτιδήποτε κι αν γινόταν στον κόσμο (καταστροφές, συγκρούσεις, πόλεμοι) αδίστακτα διαφημίζανε την ταυτόχρονη απόλαυσή τους σε πλήρη απομόνωση (σε βίλες, πισίνες, κότερα). Οι ηθοποιοί αυτοί άλλωστε, με τη ζωή τους, υπήρξαν το έναυσμα ώστε να θαυμάζεται η αναισθησία μέσα στον κόσμο, στοιχείο που εξελίχθηκε σε επιχείρημα ενός πολιτικού κυνισμού. Το αξιοπαρατήρητο είναι πως όταν ισότιμα ταλαιπωρούνται οι άνθρωποι, ο ένας μπορεί να βοηθήσει τον άλλον ακόμη κι αν μεγαλώνει τη δική του ταλαιπωρία. Οι ίδιοι άνθρωποι όμως όταν απολαμβάνουν αισθάνονται τους άλλους ως εχθρούς. Το ότι η απόλαυση κάνει τη ζωή αφύσικη, το μαρτυρά μια καθημερινή, απλούστατη κίνηση. Όταν ανοίγεις το ψυγείο για να πάρεις το εμφιαλωμένο και να πιεις νερό, είναι δύσκολο ή μάλλον αδύνατον να πιστέψεις στην ύπαρξη του Θεού ή στην καλοσύνη των ανθρώπων. Αν όμως χρησιμοποιήσεις τη χούφτα σου σε μια πηγή για να πιεις νερό, τότε ο κόσμος ολόκληρος κατοικείται από ένα αγαθοεργό πνεύμα. Αφού είναι η φύση που σε ξεδιψά, φυσιολογικά θα της επιστρέψεις κάποια στιγμή με τον θάνατο το φυσικό σου μέρος. Έτσι οι βιομηχανίες που είναι συνδυασμένες με την απόλαυση κάνουν την προοπτική του θανάτου τραχιά, ακατανόητη.

Μέσα στον «πολιτισμό» όμως η καταστροφή δεν προετοιμάζεται μόνο για εκείνους που μας φαίνεται ως κάτι φυσικό να τη βιώνουν, αφορά όλους μας. Αν αίφνης εμφανιστεί ένα μαύρο ή κατακόκκινο σύννεφο στον ορίζοντα που θα προκαλέσει την καθολική ασφυξία του πλανήτη, υπάρχει έστω κι ένας που αληθινά θα εκπλαγεί; Κι αν ακόμα η προοπτική αυτή είναι μηδαμινή, αποτελεί τη μεγαλύτερη απόδειξη πως όλοι μας αισθανόμαστε να έχουμε συμβάλει, με τον τρόπο του ο καθένας, σ΄ αυτήν την παγκόσμια καταστροφή.

OΘανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».