Γνώμη Θερινή σονάτα

Ένα βασικό χαρακτηριστικό της πολιτικής ζωής, και όχι μόνο στην Ελλάδα, είναι η αυτοπεριχαράκωσή της- για να μην πούμε ο αυτισμός της. Όσοι βρίσκονται μέσα στον πολιτικό κύκλο γρήγορα πιάνονται στα δίχτυα του, θεωρούν αυτονόητο ότι όλα περιστρέφονται γύρω τους, ότι όλα τα μάτια είναι στραμμένα επάνω τους κι ότι ο τρόπος τους (η στείρα αντιπαράθεση, η ακατάσχετη παραθυρολογία, η άρνηση της ουσίας, για να θυμηθούμε τον «ελληνικό τρόπο») είναι προέκταση και αντανάκλαση- έστω σε σπασμένο καθρέφτη- μιας ολόκληρης κοινωνίας. Ενδυναμώνει αυτή τους την πεποίθηση- κι αυτή τη γενική τάση- η ιδιότυπη κολακεία εκ μέρους της πλειονότητας των ανθρώπων του Τύπου, που, ακόμα κι όταν ασκούν κριτική, αντιγράφουν τα χούγια των πολιτικών, νομιμοποιούν την αποκοπή τους από τον πραγματικό κόσμο, βαθαίνουν την αλαζονεία τους. Κι όμως, η ζωή είναι αλλού- κυριολεκτικά και μεταφορικά. Μας το θυμίζει η ίδια η ζωή, με τρόπο έμμεσο, συχνά επώδυνο αλλά καταλυτικό. Αυτό το καλοκαίρι με τη μάνικα κι ο θάνατος ενός πολύ μεγάλου της παγκόσμιας τέχνης καθιστούν πιο αβάσταχτη από ποτέ τη βύθιση της «επίσημης» πολιτικής στην ιδιοτελή ασημαντότητά της. Το θέρος είναι σκληρή εποχήίσως γιατί παίρνεις ανάσα και σκέφτεσαι. Το φετινό θέρος σφραγίζει ένα διπλό τέλος: του χειρότερου κυβερνητικού κύκλου που ζήσαμε από τη μεταπολίτευση, αλλά και της αξιοπιστίας της ίδιας της πολιτικής, στην οποία η κυβέρνηση συμπαρέσυρε, δυστυχώς χωρίς ιδιαίτερη αντίσταση, πολιτικά κόμματα και κοινωνία. Τα λόγια οίησης ενώ καίγεται η χώρα, η έλλειψη οποιασδήποτε πρόνοιας ή μέτρου (που συνιστούν την αποστολή της εξουσίας σε σχέση με τα φυσικά φαινόμενα, «ακραία» ή μη), οι αχαρακτήριστοι μικροκομματικοί υπαινιγμοί τόσων κυβερνητικών στελεχών, η εκκωφαντική ανευθυνότητα των υπευθύνων,

Το δίλημμα είναι απλό:
πολιτική των έργων, δηλαδή της σύγκρισης ή πολιτική των λόγων, δηλαδή της εικονικής πραγματικότητας. Άλμα στην αβέβαιη ελπίδα ή προσκόλληση στο βέβαιο τέλμα. Το σύνορο υπάρχει μπροστά και μέσα στον καθένα μας. Σε όλα τ΄ άλλα, τη βδομάδα που πέθανε ο Μπέργκμαν, δεν αξίζει παρά η σιωπή

η μετατροπή τόσων «αρμοδίων» σε τηλεοπτικές περσόνες, η ανασύσταση της «Οικολογικής Αστυνομίας», δηλαδή της κομματικής Αγροφυλακής, τη στιγμή που δεν υπάρχει ίχνος οικολογικής ευαισθησίας και αστυνόμευσης, μας οδήγησαν, οριστικά πλέον, στον πάτο. Δε νομίζω ότι υπάρχει πολίτης χωρίς παρωπίδες που να μην ντρέπεται γι΄ αυτό το κατάντημα της δημόσιας ζωής. Το ζήτημα είναι αν θεωρεί ότι υπάρχουν ή, ακόμα περισσότερο, αν προσπαθεί να δημιουργήσει οδούς διαφυγής. Να το πω όπως το νιώθω: δεν χρειάζεται άλλη σφραγίδα για την ανικανότητα αυτής της κυβέρνησης και την οπισθοχώρηση που επέφερε σε όλους τους τομείς. Ο κατάλογος είναι τόσο μακρύς και η εικόνα- ιδίως μετά τα γεγονότα του καλοκαιριού- τόσο ανεπίδεκτη αμφισβήτησης, που τα λόγια αρχίζουν πια να κάνουν κακό, να εξοικειώνουν με τη νομοτέλεια του κατήφορου ακόμα και όσους αρνούμαστε να τη δεχτούμε. Αυτό που πιθανότατα θα κρίνει τις επερχόμενες εκλογές είναι πώς (στην πραγματικότητα: αν) μια κοινωνία βαθύτατα διχασμένη αλλά και παθητικοποιημένη, απογοητευμένη από την πολιτική αλλά με πολιτική άποψη για τα πάντα, κατά τα δυο τρίτα χορτασμένη αλλά αντίστοιχα- αν όχι περισσότερο- απαίδευτη, κυνική, ατομοκεντρική αλλά και με υπαρκτά κοιτάσματα δημιουργικότητας και ανθρωπιάς, μια κοινωνία, με δυο λόγια, ασφυκτιούσα και ανερμάτιστη, θα μπορέσει να πιστέψει στις δυνάμεις της- ιδίως στη δυνατότητα υπέρβασης μιας ανάξιάς της κυβέρνησης και μιας λιμνάζουσας πολιτικής τάξης- και θα τολμήσει ένα πει το μεγάλο «όχι» στην αποτυχία, χωρίς καν να έχει πεισθεί για τον τρόπο με τον οποίο θα διαμορφωθεί το «ναι» της επόμενης μέρας.

Το δίλημμα είναι απλό: πολιτική των έργων, δηλαδή της σύγκρισης ή πολιτική των λόγων, δηλαδή της εικονικής πραγματικότητας. Άλμα στην αβέβαιη ελπίδα ή προσκόλληση στο βέβαιο τέλμα. Το σύνορο υπάρχει μπροστά και μέσα στον καθένα μας. Σε όλα τ΄ άλλα, τη βδομάδα που πέθανε ο Μπέργκμαν, δεν αξίζει παρά η σιωπή.

Ο συνταγματολόγος Κ. Μποτόπουλος είναι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ