Το μυθιστόρημα της μεζονέτας

ΚΑΤΑ ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ Η ΜΕΖΟΝΕΤΑ
ΕΙΝΑΙ: «ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΠΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΔΥΟ
ΟΡΟΦΟΥΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ
ΜΕ ΣΚΑΛΑ ΚΑΙ ΠΟΥ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΙΤΕ ΩΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ
ΚΑΤΟΙΚΙΑ, ΕΙΤΕ ΣΕ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΤΕΤΟΙΩΝ
ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ, ΕΙΤΕ ΣΕ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΑ»
Στην πραγματικότητα η μεζονέτα είναι κάτι πολύ παραπάνω από ένα απλό κτίσμα. Είναι το σύμβολο της εκδημοκρατισμένης κοινωνικής επιτυχίας, μια κατάκτηση που όλοι μπορούν να τη μοιραστούν, το ακίνητο 4×4, η απόδειξη ότι η μεσαία τάξη, ό,τι κι αν λένε οι οικονομολόγοι, είναι ακόμη ζωντανή.

Ο κάτοικός της ξέρει και αποδέχεται τη συνύπαρξή του με τις μονοκατοικίες μεγαθήρια των 2.000 τετραγωνικών, για να χωρέσουν και τους φουσκωτούς, όμως, από το ύψος του δευτέρου ορόφου του μπορεί να τα αντικρύζει με αξιοπρέπεια. Πρώτον διότι και αυτός, όπως και αυτοί στο μεγαθήριο, γλίτωσαν από τις δουλείες της πολυκατοικίας, όπου γεννήθηκαν όλοι μαζί και μεγάλωσαν ομαδικά.

Δεύτερον διότι τα τετραγωνικά δεν έχουν πια και τόση σημασία όταν αυτός, όπως και «αυτοί εκεί μέσα» μοιράζονται την ίδια επαφή με τον χλοοτάπητα του κήπου και τα λοιπά δείγματα της χλωρίδας που αποκαλούνται στις συνομιλίες των συναναστροφών «φύση». Μια «φύση» με την οποία ο ιδιοκτήτης της μεζονέτας δικαιούται να επαίρεται ότι έρχεται σε επαφή

Στα καμένα δάση μόνον οι επιτυχημένοι μπορούν να χτίσουν. Είναι σαν τα 4×4: αν τα παρκάρεις νόμιμα, είναι σαν να τα απαξιώνεις

μαζί της καθημερινά.

Νομίζω ότι στο σημείο αυτό εντοπίζεται και το πρώτο υπαρξιακό χαρακτηριστικό της μεζονέτας. Ο κήπος της οφείλει να μην είναι πραγματικός κήπος. Θα ήταν σαν να προσβάλλει το όλον αρχιτεκτονικό concept. Ο κήπος της οφείλει να συμβολίζει κάποια πλατωνική ιδέα του κήπου με τον ίδιο τρόπο που το προάστιο στο οποίο είναι χτισμένη η μεζονέτα συμβολίζει την «ανάσα που παίρνεις μόλις βγεις από το κέντρο»- ανάσα απολύτως συμβολική εννοείται, αφού στην πραγματικότητα δεν μπορείς να ανασάνεις.

Αυτό το θέμα του «περιβάλλοντος χώρου» θα μπορούσε όντως να αποτελέσει ολόκληρο κεφάλαιο στο μυθιστόρημα της μεζονέτας. Διότι όπως δεν νοείται μεζονέτα στο κέντρο της πόλης- εκτός απ΄ αυτές των πολυκατοικιών- έτσι και δεν νοείται μεζονέτα στο κέντρο της άγριας φύσης. Ο φυσικός χώρος της μεζονέτας είναι το προάστιο, και για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, ο χώρος της καταπατημένης φύσης.

Αυτό όσο κι αν φαίνεται περίεργο προσθέτει κοινωνική αξία στη μεζονέτα. Πρώτον διότι όταν αποκτάς δικαιώματα σε καταπατημένη περιοχή δεν κινδυνεύεις να στην καταπατήσουν και δεύτερον διότι, έχοντας καταφέρει να αποκτήσεις ιδιοκτησία σε καταπατημένη περιοχή, πρώην καμένο δάσος, ρέμα και τα συναφή, έχεις ένα επιπλέον αποδεικτικό στοιχείο ότι δεν βρέθηκες εκεί τυχαία. Βρέθηκες εκεί γιατί όντως πέτυχες κοινωνικά. Νόμιμα χτίζει όλος ο κόσμος. Στα καμένα δάση μόνον οι επιτυχημένοι μπορούν να χτίσουν. Είναι σαν τα 4×4: αν τα παρκάρεις νόμιμα είναι σαν να τα απαξιώνεις. Αν κλείνεις όμως πεζοδρόμιο και δρόμο μαζί δείχνεις πως στέκεσαι στο ύψος της αξίας τους.

Εκτός από χλωρίδα η μεζονέτα διαθέτει και δείγματα πανίδας. Συνήθως πρόκειται για σκύλους οι οποίοι είναι εξαγριωμένοι γιατί κανείς δεν τους δίνει σημασία και γαβγίζουν όλη νύχτα χωρίς κανείς να τους δίνει σημασία. Αυτό δεν νομίζω ότι θα πρέπει να το αποδώσει κανείς στις αγροτικές καταβολές της νυν μεσαίας τάξης: ο αγροτικός πληθυσμός γνωρίζει ότι όταν το σκυλί γαβγίζει κάποιον λόγο έχει να γαβγίζει.

Προσοχή. Τα υλικά της μεζονέτας δεν είναι απαραιτήτως ευτελή. Μπορεί να είναι εξαιρετικής ποιότητος, οι αντισεισμικές προδιαγραφές της να είναι οι καλύτερες, οι πολεοδομικές άδειες να έχουν όλες εκδοθεί κατά το γράμμα του νόμου και με κάνα λαδωματάκι κάπου κάπου, και γενικά η μεζονέτα δείχνει πως είναι μια κατασκευή προορισμένη να αντέξει στον χρόνο.

Να αντέξει στον χρόνο, αν καταφέρει να ξεπεράσει την πλήξη που προκαλεί. Γιατί στο σημείο αυτό αρχίζουν και φαίνονται τα πραγματικά προβλήματα της μεζονέτας, ενός κτιρίου το οποίο, ακόμη κι αν είναι φυτρωμένο μόνο του, στη μέση της ερήμου, μοιάζει να ανήκει σε κάποιο οικοδομικό συγκρότημα, ενός κτιρίου το οποίο συμβολίζει την ιδέα της μονοκατοικίας με τον ίδιο τρόπο που το γκαζόν του κήπου του συμβολίζει τη φύση, μιας υβριδικής κατασκευής η οποία παριστάνει κάτι άλλο απ΄ αυτό που είναι, άρα δεν έχει καμία απολύτως προσωπικότητα.

Θα μου πείτε ότι, όπως και να το κάνουμε η μεζονέτα ως κατασκευή έχει κάνει ένα βήμα προόδου από την πολυκατοικία της αντιπαροχής και της πιλοτής. Σίγουρα ναι. Πλην όμως το απρόσωπον του πράγματος δεν αλλάζει από τη μεν στη δε, αφού και η μεν και η δε πάσχουν από αυτόν τον προοδευτικό φορμαλισμό που κάποτε εξόρισε από τη ζωή μας την παλιά μονοκατοικία ως «μίζερη συντηρητική» κατασκευή.

Διότι εντέλει εκεί είναι η ουσία του προβλήματος. Ποιοι και πόσοι από μας αντιλαμβάνονται πως ο «προοδευτικός φορμαλισμός» είναι αυτός που έχει πνίξει τη ζωή μας στις δήθεν υβριδικές κατασκευές. Ποιοι και πόσοι από μας αντιλαμβάνονται πως ο «προοδευτικός φορμαλισμός» μπορεί να λύνει διάφορα πρακτικά προβλήματα κοινωνικής ψυχολογίας και κοινωνικού χώρου, με τον εύρυθμο χειρισμό των τεχνικών παραμέτρων και των κανόνων της πολεοδομίας, όμως, εντέλει, καταργώντας την προσωπικότητα της δημιουργίας επιτείνει το αίσθημα της ασφυξίας.