Ρεμπέτ ασκέρ

ΣΚΕΠΤΟΜΑΙ ΣΥΧΝΑ ΜΗΠΩΣ ΟΤΑΝ ΚΑΤΑΠΙΑΝΟΜΑΙ
Σ΄ ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΕΛΙΔΑ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ
ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΑ ΣΥΝΗΘΩΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ,
ΚΑΤΑΣΤΡΑΤΗΓΩ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΤΙΤΛΟ, ΤΗ
ΡΟΥΜΠΡΙΚΑ ΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ, ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΕΙ ΝΑ
ΑΣΧΟΛΟΥΜΑΣΤΕ ΜΕ ΙΔΕΕΣ
Καταλήγω στο συμπέρασμα πως κάθε ατομική ή συλλογική δοκιμασία σε δοκιμασία των ιδεών, ατομικών ή συλλογικών, αναφέρεται. Γιατί ακόμη και τα καθημερινά δεινά, τα πάθη και οι πειρασμοί, οι ματαιώσεις και οι αναστολές, οι προτιμήσεις και οι απορρίψεις αξίες και ιδέες δοκιμάζουν, αξίες και ιδέες στενές ή ευρείες θέτουν εν αμφιβόλω ή δικαιώνουν.

Έτσι ύστερα από τριάντα τρία χρόνια, αν σήμερα αναφερθώ στον τρόπο που βίωσα τις πραγματικές εμπειρίες του Ιουλίου του 1974, κάποιες αξίες, κάποια όρια αξιοπρέπειας και κάποια όρια ανοχής τέθηκαν στο δοκιμαστήριο των ιδεών και των αξιών της γενιάς μου και της παιδείας μου. Η 20ή Ιουλίου 1974 μας βρήκε σ΄ ένα δωμάτιο με μικρό κήπο στον Μαραθώνα.

Ήταν η πρώτη χρονιά που διαθέταμε μια μόνιμη στέγη λίγο μακρύτερα από την Αθήνα, έξι

Οι επιστρατευμένοι ασκέρι αδέσποτο είχαν σκορπίσει στα καφενεία του χωριού, όπου ακούγονταν στη διαπασών από μεγαφώνου ραδιοφώνων ΒΒC, Ντόιτσε Βέλε και Μόσχα!

χιλιόμετρα μακριά από τη θάλασσα. Η 20ή Ιουλίου είναι η ημέρα γενεθλίων της κόρης μου. Έτσι από την προηγουμένη είχαν συρρεύσει παππούδες και θείοι για να γιορτάσουν τη μικρή εγγονή και ανιψιά που θα έσβηνε τα τέσσερα κεράκια της μαζί με τα γειτονόπουλα που είχαν κληθεί στο υπαίθριο πάρτι. Ξημερώνοντας η 20ή Ιουλίου μας ξύπνησαν στο ραδιόφωνο και τα μαντάτα: επιστράτευση. Ο μακαρίτης πατέρας μου κρεμάστηκε στο τηλέφωνο για να μάθει νέα από τους νεώτερους αδελφούς μου.

Έτσι πληροφορηθήκαμε πως και ο μεσαίος και ο μικρότερος επιστρατεύονταν. Έβλεπα τον γέροντα να στενοχωριέται. Η μάνα μου, αμίλητη, γυρόφερνε και κάθε τόσο την έβλεπα να σκουπίζει τα μάτια της κρυφά. Προθυμοποιήθηκα να κατεβάσω με τον σκαραβαίο τον πατέρα να αποχαιρετήσει τους γιους του. Ένιωθα πως το ήθελε. Από το Μαραθώνα στην Αθήνα, στον παλιό δρόμο, η ατμόσφαιρα ήταν τραγική. Μόνο στην επαρχία αντιλαμβάνεται κανείς το μέτρο του πανικού. Σ΄ όλη τη διαδρομή, Νέα μάκρη, Αγία Μαρίνα, Βουτζάς, Ραφήνα, Παλλήνη, οι δρόμοι γεμάτοι μαζεμένους ανθρώπους που έκλαιγαν σιωπηλά και φορτηγά, τρίκυκλα, τρακτέρ με οδηγούς πατεράδες και επιβάτες νέα παλικάρια που έφευγαν προς το άγνωστο.

Φτάνοντας στην Αθήνα άφησα τον πατέρα μου στο σπίτι του μικρού μου αδελφού, όπου θα συναντούσε και τον μεσαίο και πήγα στο σπίτι μου να πάρω κάτι που χρειαζόταν για το πάρτι του παιδιού. Από την πρώτη στιγμή είχε πρυτανεύσει η άποψη να μη μεταδοθεί στα παιδιά ο πανικός και να μη δηλητηριάσουμε τη γιορτούλα τους.

Τελείως βέβαιος πως δεν έχω χαρτί εφέδρου, αλλά και περίεργος, βρήκα τα στρατιωτικά μου έγγραφα και, ώ, του θαύματος, ανήκα στους επιστρατευόμενους, σε παράλογη για επιστράτευση ηλικία, τριάντα επτά ετών! Τι να πω στον γέροντα και στους δικούς μου. Ο ταλαίπωρος τρία αγόρια είχε και σε ένα πρωί τα έστελνε στον πόλεμο. Τον ξαναπήρα να τον πάω στον Μαραθώνα και να μαζέψω τα προσωπικά μου είδη να φτάσω στον τόπο που είχε οριστεί. Αυτή η διαδρομή ήταν η τραγικότερη της ζωής μου.

Ο γέρος, αμίλητος, η μητέρα μου βουβή ερχόταν πίσω μου και κάτι σιγομουρμούριζε, σαν προσευχή, σαν ξόρκι. Ο μικρός ανιψιός είχε κλειστεί σ΄ ένα μικρό δωμάτιο, εννιά χρονών παιδί, καταλάβαινε και φώναζε κλαίγοντας: «Δεν θέλω να τον σκοτώσουν οι Τούρκοι!!!» Έπρεπε να φύγω χωρίς κλάματα και ρητορείες για να μην καταλάβει η κόρη μου, που όμως όταν είδε να αναχωρώ είχε μαραζώσει. «Ο μπαμπάς θα έρθει αύριο», της είπαν.

Με κατέβασε στην Αθήνα ο Κώστας Μητρόπουλος. Με άφησε στο Ζάππειο, τόπο συγκέντρωσης χιλιάδων επιστρατευμένων. Επί ώρες μέσα στο λιοπύρι χωρίς καμία εντολή, χωρίς κανένα υπεύθυνο, παιδιά, ωριμότεροι όπως εγώ, αλλά και γονείς περίμεναν σαν τα αδέσποτα κοπάδια. Κάποια στιγμή γύρω στο μεσημέρι έφτασε μια απροσδιόριστη εντολή: «Στον Σταθμό Λαρίσης».

Ξεκινήσαμε με τα πόδια σαν τα πρόβατα, με βαλίτσες, σακίδια, μπόγους και διασχίσαμε την Αθήνα, σαν ρεμπέτ ασκέρ. Στον Σταθμό Λαρίσης απέναντι ήταν ένας λόχος, από παλιά, μεταγωγών, από ΄κει ένας αξιωματικός, αόρατος, με μικρόφωνο, καθοδηγούσε (!) τα πλήθη να επιβιβάζονται στα τρένα, προς Βορράν. Στα δέκα βαγόνια, ένα ήταν για επιβάτες το άλλο ήταν για εμπορεύματα και ζώα. Στριμωχτήκαμε σ΄ ένα τέτοιο περίπου εξήντα άτομα. Είχε ήδη νυχτώσει. Χωρίς φως και για λόγους ασφαλείας, αλλά και φως στο βαγόνι δεν υπήρχε, χωρίς νερό, όρθιοι σαν άλογα. Από μέρες είχα ενοχλήματα στη μέση, έπαιρνα ισχυρά χάπια. Με το που το τρένο ξεκίνησε, άρχισαν τα τραντάγματα και η μέση μου με τρέλαινε στον πόνο. Κάπου κοντά στη Μαλακάσα κι ενώ περνούσαμε από τον σταθμό, που είχε ένα αμυδρό φως, μια ριπή έπεσε μέσα στο πολυκέφαλο κοπάδι του βαγονιού και τότε είδα να προβάλει τρία κεφάλια πιο πέρα το πρόσωπο του Σπύρου Ευαγγελάτου. Του φώναξα, με κόπο, διαγκωνιζόμενος έφτασε δίπλα μου: «Τρία-τέσσερα κεφάλια πιο πίσω- μου είπε- είναι ο Τάσος Ρούσσος»! Του είπα πως υποφέρω και τότε ο δαιμόνιος Κεφαλονίτης άρχισε να μιμείται τραπεζορήτορα: «Πατριώτες συστρατιώτες ένας ηρωικός συνάδελφος υποφέρει. Παραμερίστε να φτάσει σ΄ ένα τοίχωμα του βαγονιού, να ανακουφίσει τον πόνο του. Πώς θα σηκώσει αύριο το πολυβόλο να θερίσει εχθρούς;»! Παραμέρισαν όλοι και έφτασα στο ξύλινο τοίχωμα και ακούμπησα. Έφτασα στο Λιανοκλάδι μεσάνυχτα μαζί με άλλους. Σκορποχώρι. Πήρα ταξί, έφτασα στη Λαμία, πήγα σε ένα ξενοδοχείο και κοιμήθηκα τρεις-τέσσερις ώρες. Κατά τις εφτά το πρωί, με τα πόδια έφτασα στο στρατόπεδο, έξω από την πόλη, όπου όφειλα να παρουσιαστώ. Μας επιβίβασαν σ΄ ένα στρατιωτικό όχημα και μας μετέφεραν στο χωριό Μεξάδες, έξω από τα Λουτρά Υπάτης. Εκεί υποτίθεται πως ήταν από το σχέδιο επιστρατεύσεων η μονάδα του Υλικού Πολέμου που είχε ως αποστολή τον εφοδιασμό των επιστρατευμένων. Μας αποβίβασε στο σχολείο του χωριού όπου μας υποδέχτηκε ένας έφεδρος ανθυπολοχαγός, ο μόνος ορατός για πέντε μέρες αξιωματικός του ελληνικού στρατού. Μόλις τον είδα μου φάνηκε γνωστός, εκείνος με φώναξε και μου συστήθηκε: ήταν παλιός μου μαθητής, φιλόλογος στο επάγγελμα (επρόκειτο σε δυο μέρες να απολυθεί!) και δεν είναι άλλος από τον σημερινό συγγραφέα και θεατρικό συγγραφέα Μιχάλη Δήμου, τώρα, αν δεν απατώμαι, σχολικό σύμβουλο. Ανάμεσα στην ομάδα του αναγνώρισα και τον Θεοχάρη, επικεφαλής του τυπογραφείου του «Βήματος». Με δυο γνωστούς ποιος τη χάρη μου. Το πλήρωσα ακριβά. Ο Θεοχάρης με εφοδίασε με ρούχα, μόνο που δεν είχε το «σετάκι» μου πουκάμισο και είχαν τελειώσει οι χλαίνες. Φόρεσα το μπλουζάκι μου μέσα από το χιτώνιο. Θα μου πείτε χλαίνη κατακαλόκαιρο; Ναι, γιατί πάνω σ΄ αυτήν κοιμόμαστε είτε στο πάτωμα του σχολείου, είτε στην εκκλησία είτε οι περισσότεροι στο κοντινό δασάκι όπου και ένα γάργαρο ρυάκι. Μόνο που κάποιος δίπλα μου ανακάλυψε μέσα στο μανίκι της χλαίνης του μια οχιά! Πήγε για νερό η καημένη βρήκε φωλιά και κούρνιασε. Οι επιστρατευμένοι ασκέρι αδέσποτο είχαν σκορπίσει στα καφενεία του χωριού, όπου ακούγονταν στη διαπασών από μεγαφώνου ραδιοφώνων ΒΒC, Ντόιτσε Βέλε και Μόσχα!

Μερικοί είχαν μπουκάρει στα μποστάνια και «σφάζανε» καρπούζια, αγγούρια και πεπόνια. Εγώ τηλεφώνησα σ΄ έναν δικηγόρο ξάδελφο από τη Λαμία και μου έφερε παϊδάκια και κρασί. Ατμόσφαιρα προσκοπικής εκδρομής!