Μια υπόγεια, σιωπηλή, συνομιλία

ΣΤΗ «ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ» Η ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ
ΤΟΥ ΨΥΧΟΠΑΙΔΗ ΜΕ ΑΝΘΟΛΟΓΗΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΔΙΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΥΛΑ, ΔΟΚΙΜΑΖΕΙ ΤΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΥΠΟΓΕΙΑ, ΕΚΛΕΚΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ.
Στο βιβλίο- λεύκωμα Συνάντηση περιλαμβάνονται 73 ζωγραφικά έργα του Γιάννη Ψυχοπαίδη και 81 ποιήματα της Κικής Δημουλά, που επέλεξε ο ζωγράφος, συν το ανέκδοτο και προτασσόμενο ποίημά της, «Σου ταχυδρόμησα ένα βότσαλο χθες», κείμενο που απευθύνεται στον Ψυχοπαίδη και λειτουργεί ως χαιρετισμός της έκδοσης. Τα ποιήματα καλύπτουν όλο το φάσμα του έργου της Δημουλά, καθώς προέρχονται από τις 10 συνολικά συλλογές της, από την πρώτη – Έρεβος (1956)- έως το πιο πρόσφατο βιβλίο Χλόη θερμοκηπίου (2005), με το βάρος της ανθολόγησης να πέφτει, ορθότατα, στις τρεις πιο αναγνωρισμένες από την κριτική συλλογές: Το λίγο του κόσμου (1971), Το τελευταίο σώμα μου (1981) και Χαίρε ποτέ (1988).

Τα 73 έργα του Ψυχοπαίδη δημιουργήθηκαν από τον Αύγουστο έως τον Δεκέμβριο του 2006 ειδικά για το βιβλίο, γεγονός που μαρτυρεί τη στενή σχέση του ζωγράφου με το έργο της Δημουλά ως πηγή έμπνευσης. Ωστόσο, η παράλληλη ανάγνωση και θέαση ποιημάτων και εικαστικών έργων πρέπει να γίνει με γνώμονα την εμφατική προειδοποίηση του Ψυχοπαίδη, στο σύντομο εισαγωγικό σημείωμά του, ότι «στην όσμωση των τεχνών η ζωγραφική και η ποίηση διαφυλάνε τον ιδιαίτερο λόγο τους, τη γραμματική και το συντακτικό τους, τη δική τους γλώσσα. Δεν εικονογραφούν ούτε μεταφράζουν η μια την άλλη σε προφανείς εικόνες συμβατικής πίστης» (σ. 11). Πράγματι, τα ζωγραφικά έργα ούτε εικονογραφούν ούτε περιγράφουν τα ποιήματα της Δημουλά, αλλά προτείνονται ως ισότιμοι εταίροι τους σε μια υπόγεια συνομιλία των τεχνών, που τα μυστικά νήματά της θα ξετυλίξει κάθε αναγνώστης με τη δική του αίσθηση και κρίση. Έκδηλα, ωστόσο, παρατηρείται ότι η τεχνοτροπία αυτών των έργων του Ψυχοπαίδη συντονίζεται με εκείνη που χαρακτηρίζει τα προσφάτως συγκεντρωμένα στο λεύκωμα Το πιο τίμιο- την μορφή του.Πρόσωπα της ποίησης. 118 πορτρέτα(Μεταίχμιο 2006), πορτρέτα συγγραφέων, κυρίως Ελλήνων ποιητών.

Επικοινωνία
Στα έργα της Συνάντησης, μέσα σε ένα πλαίσιο έντονων χρωματικών αντιθέσεων, συνυπάρχουν στοιχεία που μπορούν να αναγνωριστούν ως δείκτες μιας βαθιάς επικοινωνίας με το ψυχικό τοπίο ή τον ψυχοσυναισθηματικό αντίκτυπο των ποιημάτων της Δημουλά. Έτσι, εμφανέστερα ίσως εικονιστικά ίχνη της εικαστικής «ανάγνωσης» των ποιημάτων από τον Ψυχοπαίδη είναι διάφορες όψεις ενός, κατά κανόνα, γυναικείου κόσμου, όψεις που ανακαλούν θεματικά μοτίβα της ποίησης της Δημουλά (π.χ. έμβρυα, σκεύη της κουζίνας, ενδύματα, κρεμάστρες ρούχων, γόβες, πολυθρόνες, λουλούδια, γλυκά) ή αντικείμενα που ίσως ανακαλούν το αδυσώπητο βάρος που έχει στην ποίηση της Δημουλά η μνήμη- «κύριο όνομα των θλίψεων» (π.χ. κυρίως ανδρικά κενά πρόσωπα, παλιές οικογενειακές φωτογραφίες, αγάλματα, ευχετήριες κάρτες, αστυνομικές ταυτότητες). Αξιοπαρατήρητο είναι, επίσης, ότι με αυτά τα έργα φαίνεται να σημειώνεται μια ενδιαφέρουσα μετάθεση του κέντρου βάρους της ζωγραφικής του Ψυχοπαίδη από την περιοχή της κοινωνίας και της πολιτικής (το πολύ ευρύ φάσμα αυτής της σταθερής επί δεκαετίες περιοχής ο αναγνώστηςθεατής μπορεί να παρατηρήσει χάρη στα έργα που περιέλαβε το επίσης πρόσφατο λεύκωμα του ζωγράφου, Πατριδογνωσία. Τέχνη, κοινωνία, πολιτική 1964-2004, Αθήνα, Μεταίχμιο 2005) προς ό,τι θα ονομάζαμε σχηματικά περιοχή του ιδιωτικού βίου.