Διελκυστίνδα ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο

Ξαναδιαβάζοντας τα ποιήματα της Δημουλά, με αφορμή την ευρεία ανθολόγησή τους στη Συνάντηση και με τα γόνιμα ερεθίσματα που γεννούν τα έργα του Ψυχοπαίδη, αναρωτήθηκα πόσο ισχύει η διαπίστωση της κριτικής ότι το έργο της είναι ποίηση του αυστηρά ιδιωτικού χώρου. Τα θέματα που συνθέτουν τη θεματική της όψιμης φάσης της ποίησής της (η κυριαρχική αίσθηση της φθοράς, του θανάτου αλλά και του ανώφελου της ζωής, η διαρκώς ματαιωμένη αλλά και ανατροφοδοτούμενη προσπάθεια επικοινωνίας με τον πεθαμένο σύντροφο, η άλλοτε ειρωνική και άλλοτε σαρκαστική ή και αυτοσαρκαστική απέκδυση του ανθρώπου από το μεταφυσικό στήριγμα της θρησκείας, η αντίληψη της ποίησης ως καταγραφής και αποτίμησης απωλειών, ως ελεγείας για τις πραγματοποιημένες και γι΄ αυτό διαψευσμένες και για τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες) εντάσσονται σαφώς στον χώρο της εσωτερικής υπαρξιακής αναζήτησης. Ακριβέστερη, ωστόσο, θα ήταν η διαπίστωση ότι, όσο κι αν η ποίηση της Δημουλά ανατέμνει σε βάθος ιδίως την ιδιωτική περιοχή του πάσχοντος ατόμου, ο κοινωνικός ή δημόσιος χώρος δεν απουσιάζει, αλλά συχνά θεωρείται, σχολιάζεται και

Γιάννης Ψυχοπαίδης, Κική Δημουλά

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

ΙΚΑΡΟΣ 2007, ΣΕΛ. 308, ΣΕΛ. 84 ΕΥΡΩ

κρίνεται με σταθερά οξεία ειρωνική διάθεση, από την ιδιωτική σκοπιά. Οι παρωπίδες
Πρόσφατες ιδεολογικού χαρακτήρα επικρίσεις της Δημουλά ως απολιτικής ποιήτριας ακολούθησαν μια περίοδο ευρείας κριτικής και αναγνωστικής αποδοχής της και μάλλον λειτούργησαν ως αντίμετρο σε αυτήν την αποδοχή και στην παράλληλη δημόσια και θεσμική καταξίωση της ποιήτριας. Ίσως η πλάστιγγα της ορθότερης κρίσης ισορροπήσει στο μέλλον.

Αρκεί να σκεφτούμε ότι, όταν πάψαμε να διαβάζουμε και να κρίνουμε παλαιότερους από τη Δημουλά μεταπολεμικούς ποιητές με τις κάθε είδους ιδεολογικές παρωπίδες, αντιληφθήκαμε πόσο παραπλανητική, ουσιαστικά εξωκαλλιτεχνική, είναι η διελκυστίνδα ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο, το ατομικό και το συλλογικό στοιχείο.

Έτσι, σήμερα αναγνωρίζουμε και αποδεχόμαστε την αντανάκλαση της κοινωνικής και ιστορικής εμπειρίας στον, εκ πρώτης όψεως, εντελώς περίκλειστο ποιητικό κόσμο του Μίλτου Σαχτούρη ή τη βαθύτατη διάβρωση της, πάλι εκ πρώτης όψεως, πολιτικής ποίησης του Μανόλη Αναγνωστάκη από το υπαρξιακόυποστασιακό βίωμα.