Μην πυροβολείτε τους ρεπόρτερ

Στο Πρωτοδικείο Αθηνών τα τελευταία χρόνια έχει καθιερωθεί κάθε Πέμπτη ένα ειδικό πινάκιο αποκλειστικά για υποθέσεις «προσβολής προσωπικότητας διά του Τύπου». Κάθε Πέμπτη, λοιπόν, 30- 40 πολίτες (αρκετοί από τους οποίους διάσημα πρόσωπα) μηνύουν δημοσιογράφους και ΜΜΕ.

Μια πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων επανέφερε στο προσκήνιο τον νόμο Περί Τύπου. Το 1999 στην ΕΡΑ 1 στην εκπομπή του Νικήτα Λιοναράκη «Στις γειτονιές της Ελλάδας» ένας συνεντευξιαζόμενος άσκησε κριτική για τη δράση εμπλεκομένων στην υπόθεση Οτζαλάν, μεταξύ των οποίων και του δικηγόρου Φ. Κρανιδιώτη.

Αυτός, επικαλούμενος «προσβολή της προσωπικότητάς» του άσκησε αγωγή και ο δημοσιογράφος καταδικάστηκε σε πρώτο και δεύτερο βαθμό, καθώς και στον Άρειο Πάγο. Με δικηγόρο τον καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου Σταύρο Τσακυράκη , προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θεώρησε «λαθεμένες» τις κρίσεις των ελληνικών δικαστηρίων και καταδίκασε το ελληνικό Δημόσιο να αποζημιώσει τον δημοσιογράφο με το ποσό των 49.238 ευρώ. Η απόφαση εμμέσως αμφισβητεί και τον νόμο 1178/81 όπως τροποποιήθηκε το 1995, που όπως λένε οι

>2 αγωγές, κατά μέσο όρο, κατατίθενται κάθε μέρα εναντίον δημοσιογράφων και ΜΜΕ στο Πρωτοδικείο Αθηνών τα τελευταία 4 χρόνια. Οι περισσότερες λύνονται εξωδικαστικά.

ειδικοί έχει προκαλέσει «βιομηχανία αγωγών». «Το βασικό», λέει ο καθηγητής Τσακυράκης, «είναι ότι η “γνώμη για πολιτικά θέματα” προστατεύεται από την ελευθερία της έκφρασης. Δηλαδή, σε μια πολιτική συζήτηση οι χαρακτηρισμοί είναι ελεύθεροι και δεν μπορεί να ποινικοποιούνται. Αυτό είναι χρήσιμο να το δουν τα ελληνικά δικαστήρια και να το σέβονται περισσότερο στο μέλλον. Δημόσια πρόσωπα και πολιτικοί δεν μπορούν να κάνουν αγωγές εναντίον όσων εκφράζουν αξιολογικές κρίσεις εναντίον τους, για τις οποίες δεν υπάρχει θέμα απόδειξης».

Το άλλο βασικό σημείο της απόφασης, δηλαδή την αναλογικότητα των χρηματικών ποινών, σχολιάζει ο νομικός σύμβουλος της ΕΣΗΕΑ Λάζαρος Μπελίτσης και παρατηρεί ότι ήδη τα ελληνικά δικαστήρια λαμβάνουν υπ΄ όψιν την οικονομική κατάσταση του δημοσιογράφου ή του μέσου και βάσει αυτής αποφασίζουν. «Είναι όμως εντυπωσιακό ότι οι περισσότερες περιπτώσεις λύνονται εξωδικαστικά με συμβιβασμό. Δημόσια πρόσωπα ξέρουν ότι εάν κάνουν μήνυση ζητώντας ένα πολύ μεγάλο ποσό, αποκτούν μεγάλες δυνατότητες πίεσης. Γι΄ αυτό και η ΕΣΗΕΑ προτείνει να μετατεθεί το βάρος από την οικονομική αποζημίωση στην επανόρθωση που θα διατάξει το δικαστήριο».