Επιφυλλίδα

Η δημοκρατία ως πρεστίζ

Βεβαίως έχουν περάσει σαράντα πέντε χρόνια από τότε που διαβάζαμε παιδιά στην «Επιθεώρηση Τέχνης» ότι «κανείς δεν μπορεί να είναι ελεύθερος παρά μόνο τη στιγμή που όλοι θα είναι ελεύθεροι, κανείς δεν μπορεί να είναι χορτάτος παρά μόνο τη στιγμή που όλοι θα είναι χορτάτοι». Βεβαίως η κοινή συνείδηση, χωρίς ενδεχομένως να το αντιλαμβάνεται πλήρως έχει συνδυάσει τις έννοιες της δημοκρατίας και, πολύ περισσότερο, του σοσιαλισμού με τις έννοιες της απώλειας και της θυσίας. Και βεβαίως πλανάται πλάνην οικτρά όποιος πιστεύει ότι εδώ και τρεις εβδομάδες, που δημοσιεύθηκαν στις εφημερίδες τα περιουσιακά στοιχεία των βουλευτών, συζητιέται οτιδήποτε άλλο με τόση ένταση σ΄ οποιονδήποτε χώρο και ώρα. Η συζήτηση θα γινόταν αυτόματα ύποπτη αν δεν αφορούσε σε μια δημόσια ευαισθησία που θίγεται δραματικά με το ύψος της περιουσίας των βουλευτών και που ιδιαίτερα τα «ακίνητά» τους, αν τα αθροίσει κανείς σε τετραγωνικά, θα μπορούσαν, που λέει ο λόγος, να στεγάσουν τη μισή Ελλάδα. Θα προσπερνούσε κανείς ακόμα κι ως αδιάφορη την αντίδραση του κόσμου αν την υπαγόρευε ένα αίσθημα φθηνής ζήλειας, γιατί δηλαδή τόσοι λίγοι να έχουν τόσα πολλά ενώ τόσοι πολλοί να μην έχουν σχεδόν τίποτα. Επειδή όμως το ερώτημα που προκύπτει για την κοινή συνείδηση είναι βαθύτατα ηθικό και πολιτικό, αποκλείεται να το παρακάμψει ή να αδιαφορήσει κανείς, ακόμη και αν είναι βουλευτής: αναρωτιέται, δηλαδή οποιοσδήποτε, ενώ συμπεραίνει ότι η δουλειά του κάθε βουλευτού είναι το ενδιαφέρον του για τα κοινά, πώς γίνεται το ενδιαφέρον αυτό να εξαργυρώνεται τόσο πλουσιοπάροχα, με λίγα λόγια δηλαδή εκείνος που ενδιαφέρεται επαγγελματικά για την προκοπή, την παιδεία, την υγεία ή οτιδήποτε αφορά στους άλλους, να αμείβεται για το ενδιαφέρον του αυτό με τρόπο που δεν μπορούσε ούτε καν να τον διανοηθεί ο άνθρωπος που παραμένει σε τελευταία ανάλυση ο στόχος του ενδιαφέροντος αυτού.

Λογικό είναι ενώ διαβάζει κανείς για τα περιουσιακά στοιχεία των βουλευτών, να τους φέρνει ολοζώντανους μπροστά του την ώρα που κόπτονται για τα προβλήματα του τόπου και των ανθρώπων του και λογικό είναι να αναρωτιέται: γιατί να τους πονάνε τόσο πολύ τα τρωτά της δημοκρατίας, όταν πρόκειται για μια δημοκρατία που τους εξασφαλίζει όσα στερούνται τόσοι πολλοί άλλοι. Τι χρειάζονται δηλαδή μια δημοκρατία που με τα λόγια τους φαίνεται να την ονειρεύονται, ενώ θα τους εξομοίωνε με τους άλλους που συνειδητοποιούν τη δημοκρατία ως στέρηση, κοινωνική απαξίωση, ρατσισμό, έλλειψη ασυλίας όπως τα «ηχηρά» ονόματα την απολαμβάνουν. Κακά τα ψέματα, όταν απολαμβάνεις τη δημοκρατία ως τόσο προνομιακή μεταχείριση ενώ ταυτόχρονα την καταγγέλλεις για τις αδυναμίες της, είναι ως πρεστίζ και ως παράσημο στο πέτο που σε ενδιαφέρει η δημοκρατία αυτή. Η ζημιά θα ήταν πάλι υπολογίσιμη, αλλά αντιμετωπίσιμη, αν δεν συνδυαζόταν με μια ακόμα μεγαλύτερη συμφορά: μέσα σ΄ ένα κλίμα υπονομευμένο από μια τεράστιας πρώτιστα, ηθικής, τάξεως ασυναρτησία, οτιδήποτε λέγεται και γράφεται προστίθεται σ΄ έναν ακουστικό και γραπτό πολτό που μεταβάλλει τον δημόσιο χώρο σε κονίστρα πάσης αυθαιρεσίας, με τη βαρβαρότητα να εμφανίζεται περίπου νομιμοποιημένη με όποια μορφή και αν επιτίθεται. Και ο πολτός αυτός δεν είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να υπάρξει έστω κι αν είτε μιλάει ο Καραμανλής είτε ο Παπανδρέου είτε η Εκκλησία της Ελλάδος ζητάει να αποκτήσει κανάλι τηλεοπτικό είτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητάει να καταργηθεί το άβατο για τις γυναίκες στο Άγιον Όρος, ακούγονται όλα με τον ίδιο σχεδόν τρόπο. Μην εκπλαγείτε αν αποφλοιώνοντας το κρεμμύδι, όταν φθάσετε στην καρδιά του, διαπιστώσετε ότι ο ξυλοδαρμός των αλλοδαπών στο αστυνομικό τμήμα της Ομόνοιας διατηρεί μια ευθεία σχέση με τα περιουσιακά στοιχεία των βουλευτών. Ώσπου να αποκρυπτογραφήσουμε τους στίχους του Ν.Δ. Καρούζου «Αν βασανίσεις σήμερα μια πεταλούδα/ κάπου θα πονέσει αύριο ο πολιτισμός».

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η λέξη».